Dẫn chúng tôi tham quan xưởng sản xuất thổ cẩm của gia đình, chị Sùng Y Xía ở xóm Chà Đáy giới thiệu: “Để làm ra một sản phẩm thổ cẩm từ lanh phải qua rất nhiều công đoạn. Từ khâu lựa chọn cây lanh to, tốt, có độ dai của sợi, đến công đoạn tước sợi, cuốn lọn, dệt thành vải tấm, vẽ hoa văn là những công việc mất nhiều thời gian và rất kỳ công”. Theo chị Xía, để tạo ra một sản phẩm đẹp thì khâu thiết kế và vẽ hoa văn lên vải là quan trọng nhất, vì nó quyết định đến giá trị sử dụng của sản phẩm.

Để vẽ hoa văn lên vải lanh bằng sáp ong, đòi hỏi các nghệ nhân phải chăm chút, tỉ mỉ từ những chi tiết nhỏ. Chị Xía cho biết: “Khi vẽ, đầu tiên phải chuẩn bị các mẫu hoa văn, cho sáp ong rừng vào bát sứ rồi đặt lên bếp củi để sáp chảy ra, sau đó lấy bút tre chấm sáp rồi vẽ lên vải”. Khi hoa văn được vẽ xong, tấm vải để nơi khô ráo, đợi cho sáp đông lại rồi đem những tấm vải ấy nhuộm chàm để tạo màu. Sau khi được phơi khô, vải được đem ngâm qua nước sôi, cho đến khi lớp sáp ong tự bong ra. Khi ấy, nét hoa văn lộ ra chính là nét của sáp ong được người thợ vẽ lên tấm lanh mà khi nhuộm chàm không thấm vào chỗ sáp đó. Chị Xía chia sẻ: “Điểm đặc biệt là hoa văn chỉ có duy nhất một màu trắng, còn màu vải muốn đậm thì nhuộm nhiều lần qua nước chàm, nhạt màu thì nhuộm ít chàm”. 

 Những sản phẩm từ thổ cẩm được các nghệ nhân làm ra không chỉ phục vụ cho nhu cầu cuộc sống hằng ngày như làm trang phục, khăn, túi xách, ví, tranh treo tường... mà còn đem đến giá trị kinh tế khi các sản phẩm độc đáo này được quảng bá đến khách du lịch thập phương. 

ĐỨC QUANG

(Lớp Báo chí, Hệ 2, Học viện Chính trị)