Làng gốm Phù Lãng thuộc xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, cách thủ đô Hà Nội khoảng 60km về phía đông bắc đã từng sa sút tưởng chừng không thể phục hồi được. Nhưng rồi, vẻ đẹp chân chất của thứ gốm thô mộc Phù Lãng đã chinh phục được thị trường khi mà người thành phố lại quay về với các món ăn quê, nét duyên quê, rượu quê, mái nhà quê…

Làm gốm ở Phù Lãng. Ảnh: Internet

Ngay cả ba thôn: Thượng, Trung, Hạ của làng Phù Lãng đều khởi sắc trở lại với nghề gốm. Không những thế, Phù Lãng còn trở thành một địa danh du lịch đang dần chiếm được cảm tình của du khách, êm đềm bên con sông Cầu cuốn hút du khách; bởi sự mộc mạc-mộc mạc như chính món đồ của làng, mộc mạc từ những mái ngói cổ rêu phong, những bức tường gạch trần đậm màu năm tháng, mộc mạc đến cả tính cách của những người thợ gốm chịu thương, chịu khó. Đặc biệt ở làng Phù Lãng vẫn giữ được nét truyền thống hết sức quý báu mà ít nơi nào có được. Đó là, đã có hàng trăm người con ưu tú của làng ra đi làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc nhưng khi hết nghĩa vụ, họ không xin chuyển ngành ra bên ngoài mà đều quay trở về với quê hương bản quán để tiếp tục nối nghiệp nghề gốm của ông, cha. Ở làng hiện nay hầu hết chủ lò gốm đều là quân nhân xuất ngũ, phục viên.

Làm nghề gốm cũng lắm công phu, đất sét được mua từ nơi khác và thường chở về Phù Lãng bằng thuyền. Qua nhiều công đoạn, đất sét được luyện, ủ, loại bỏ những tạp chất sao cho thật dẻo và mịn. Sản phẩm thường được tạo dáng bằng cách chuốt tay trên bàn tròn xoay. Điều đặc biệt là, những người chuốt giỏi thường là phụ nữ, đôi bàn tay khéo léo của họ có thể tạo thành bất cứ hình thù nào với độ dày, mỏng tùy ý, với đường kính có thể từ 70 đến 80cm và chiều cao cả thước.

Mặc dù ở các vùng sản xuất gốm khác như: Lò than, lò dầu, lò ga… đã được áp dụng và nung gốm từ lâu, nhưng ở Phù Lãng người ta vẫn dùng lò củi, theo những người thợ kỳ cựu của làng thì các kiểu lò hiện đại sẽ làm cho các sản phẩm không còn chất mộc mạc của Phù Lãng. Chừng nửa tháng sau những món đồ gốm do du khách tự trang trí mang đậm dấu ấn cá nhân đã được chủ nhà nung giúp và có thể được bày trang trọng trong phòng khách, phòng ăn, gắn lên tường hoặc bày ở ngoài vườn.

Nhiều người đã thành thói quen, thỉnh thoảng lại tìm về Phù Lãng để nghỉ ngơi cuối tuần và làm gốm. Nhiều gia đình ở làng cũng đã khá quen với việc đón khách du lịch. Không phải đầu tư gì nhiều, họ vẫn có cơ hội phục vụ ăn, nghỉ cho khách cũng như bán tại chỗ các sản phẩm của làng. Đây cũng là một hướng đi mới của Phù Lãng, một làng quê chiến sĩ ở miền Kinh Bắc.

VĂN HỌC