Từ phải qua trái: 3 anh em Thắng, Hoàn, Phong và ông Luyện chủ thuyền

7 giờ sáng ngày 25-1-2009 (tức 30 Tết, Kỷ Sửu) ông Mai Văn Luyện 43 tuổi, cùng con trai thứ 2 là Mai Thanh Phong (17 tuổi) và hai cháu ruột là hai anh em ruột Trần Quang Thắng (28 tuổi), Trần Quốc Hoàn (19 tuổi) (mẹ của Phong và bố của Thắng, Hoàn là hai anh em ruột) quê ở xã Thạch Hóa (Tuyên Hóa - Quảng Bình) đang chạy thuyền về xuôi sông Gianh thì gặp đò ngang chở khách ở xã Quảng Hải (Quảng Trạch) bị nạn. Theo quan sát của Thắng, đò chở khách của ông Quý cách bờ khoảng 200m thì bị lật. Người trên thuyền còn rất đông, người dưới sông đang hỗn loạn. Mặc sóng to gió lớn, ông Luyện vất hết đồ đạc trên thuyền cho nhẹ, rồi tăng tốc về giữa đám đông đang chới với trong dòng sông buốt giá…

Những người qua đò đi chợ Tết phần lớn là phụ nữ và trẻ em. Trời quá lạnh nên họ mặc nhiều áo, lại luống cuống níu nhau nên một số đã chìm. Thuyền vừa tiếp cận được, họ nhanh chóng triển khai cứu người.

Ông Luyện và Thắng đứng trên mạn kéo hết người này đến người khác lên thuyền, còn Hoàn và Phong cởi phăng quần áo nhảy xuống sông dìu người. Phong nhỏ con nên em chỉ dìu được từng người một. Hoàn to cao hơn nên anh dìu một lúc đến hai, ba người. Thấy một số sắp bị chìm, Hoàn lặn xuống cố hết sức đẩy họ vào mạn thuyền để Thắng kéo lên. Người nào được kéo lên mà bị ngạt nước, các anh hô hấp nhân tạo cho dần tỉnh lại.

Là thanh niên mới lớn nhưng quen làm nghề sông nước, nên các anh có kinh nghiệm, để vừa cứu được nhiều người, vừa không bị họ kéo chìm. Một lúc sau, có thuyền nhỏ ra tiếp ứng nhưng họ không biết lặn nên chỉ biết đứng nhìn. Trong 4 người, Hoàn là người xông xáo nhất giữa dòng nước lạnh thấu xương. Vậy là chỉ chưa đầy 30 phút, họ đã kéo lên thuyền mình được 35 người, xốc nước thổi ngạt cho hai cụ già và một em nhỏ đã bị ngất. Số người cứu sống được khẩn trương đưa vào bờ để chuyển về trạm xá cấp cứu, mặc dù người thấm mệt và rét, nhưng các anh lại tiếp tục công việc tìm người chết. Đò ngang chở quá nhiều người đã bị chìm hẳn. Không kể rét mướt, Hoàn lại lặn xuống sâu móc cáp để thuyền mình kéo lên, trong thuyền chở khách còn hai em bé đã tắt thở. Lúc này lực lượng dân quân, bộ đội Quân khu 4 và tàu cứu nạn đã đến phối hợp tìm kiếm người chết và mất tích. Hoàn và Phong tạm nghỉ ít phút để thay áo quần, rồi lại tiếp tục tìm người. Liên tục từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối, khi mọi người vớt được nạn nhân thứ 40 thì ba anh em mới tạm ngừng việc ngụp lặn tìm kiếm. Chưa hết, các anh lại dùng thuyền chở bộ đội và dân quân qua sông để giúp dân mai táng những người xấu số.

Gia đình ông Luyện và anh em Thắng, Hoàn nhà đều rất nghèo, họ làm nghề bán củi và chài lưới trên sông Gianh. Riêng Hoàn mới tốt nghiệp THPT, thi trượt đại học nên đang ở nhà phụ giúp bố mẹ để thi lại. Phong thì học hết lớp 10 nghỉ học vì bố mẹ không đủ tiền nuôi em học tiếp.

Hoàn tâm sự với tôi:

- Lúc nhảy xuống sông cứu người em không thấy sợ, không thấy rét, ngày hôm sau mới thấy mệt và bị cảm nhẹ, nhưng em có niềm vui là cứu được người, chỉ tiếc là không cứu được nhiều hơn nữa!

Bà con xã Quảng Hải và các vùng lân cận chứng kiến hành động dũng cảm cứu người của hai bố con ông Luyện và anh em Thắng, Hoàn, đã gọi họ là những “Người hùng”; là những “Hiệp sĩ”. Vâng, nếu không có những thanh niên đáng quý ấy thì số người tử nạn không phải là 42 mà có thể còn nhiều hơn nữa.

Theo kế hoạch, ngày 30-1, Lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải sẽ về nơi xảy ra vụ đắm đò thăm hỏi gia đình người bị nạn và khen thưởng nhữäng người tham gia cứu vớt, trong đó có bố con ông Luyện và Thắng, Hoàn.

Biết tôi là cựu chiến binh, Hoàn và Phong nói: “Hai chúng cháu muốn được nhập ngũ để trở thành anh bộ đội”. Một ước mơ thật là giản dị. Tôi trộm nghĩ giá Quân chủng Hải quân, hay Binh chủng Đặc công mà biết về tuyển hai em vào đơn vị thì thật tốt.