Theo Quốc lộ 14B, chúng tôi tới địa phận xã Đại Lãnh (Đại Lộc, Quảng ), nơi có di tích trận quyết chiến Thượng Đức nổi tiếng. Bên dòng sông Vu Gia là xóm mạc trù phú. Đường thôn, ngõ xóm bằng bê tông, dằng dịt như bàn cờ. Những con người hồn hậu có thời trực tiếp cầm súng đánh Mỹ xâm lược, đêm đêm vắn thừng, kết cáp từ dây rừng, đóng bè mảng từ cây rừng để đưa pháo lớn dọc sông Con lên các điểm cao, trút lửa xuống cứ điểm Thượng Đức cách đây 35 năm, nay đang “dệt” nên bức tranh quê muôn màu tươi sắc.

Trên tổng diện tích canh tác hơn 600ha, lúa, ngô, đậu phụ, dưa hấu, sắn, bông vải… mùa nào thức ấy đua nhau phát triển, kéo theo đàn trâu bò, lợn gà, dê, cá… không ngừng sinh sôi. Rừng Đại Lãnh với sự kết hợp giữa ưu thế tự nhiên và tình yêu rừng của con người đang vươn cành xanh lá. Đi giữa bạt ngàn xanh của cây Dó bầu xen lẫn cây lấy quả thực phẩm, lòng xôn xao hồi tưởng một thời “Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”.

Đồng chí Lương Tấn Thành, Bí thư Đảng ủy xã Đại Lãnh cho biết, năm 2008 tổng giá trị sản xuất nông – lâm – nghiệp của xã đạt xấp xỉ 100,7% kế hoạch. Kết quả đó là từ lòng quyết tâm hiện thực hoá Nghị quyết Đảng bộ xã về chuyển đổi đất đai, cây trồng, vật nuôi một cách hiệu quả. Cùng với nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ cũng có những tiến bộ vượt bậc, đưa tổng sản phẩm xã hội đạt hơn 102% chỉ tiêu huyện giao, tốc độ tăng trưởng 13,6%. Kinh tế trên đà phát triển tạo điều kiện để Đại Lãnh tiến triển đáng kể về đời sống xã hội. Cả 10 thôn đều đạt tiêu chuẩn đơn vị văn hoá, trong đó có 2 “thôn văn hóa” cấp tỉnh và 3 “thôn văn hóa” cấp huyện. Bên cạnh đó là những họ tộc văn hoá. Công tác phổ cập THCS đạt hơn 90% (đúng độ tuổi: 83%). Đảng bộ Đại Lãnh trong sạch vững mạnh, không có chi bộ yếu kém. Năm 2008, kết nạp 11 đảng viên mới. Vai trò lãnh đạo của đảng bộ được khẳng định.

Rời những thôn xóm, chúng tôi tới khu Trung tâm chính trị-văn hoá sầm uất nằm cạnh con đường “ruột” của xã. Học sinh tan trường, ríu rít toả ra các ngả làm động lòng khách tham quan với những suy nghĩ về trận chiến Thượng Đức xưa - Máu và nước mắt đã làm nên những mùa trái sai, quả ngọt hôm nay. Thượng Đức đây rồi. Ba bề núi cao dốc đứng. Phía đông bằng phẳng – nơi hợp lưu của sông Con và sông Cái tạo thành sông Vu Gia. Dòng nước màu đất sét như vẫn diết da những kỷ niệm bi hùng về một chi khu quân sự quan trọng của kẻ thù án ngữ hành lang vận chuyển của ta từ tuyến đường Trường Sơn xuống theo đường sông Vu Gia và Quốc lộ 14B, đã bị quân ta đập tan trong vòng 10 ngày, từ 29-7 đến 7-8 năm 1974. Đứng trên nền bê tông sân bay cũ nhìn ra bốn hướng, lội vào giao thông hào với các lô cốt nửa chìm nửa nổi và hệ thống hầm ngầm bê tông cốt thép-sào huyệt của tội ác, lòng ta không khỏi bồi hồi xúc động trước ý chí quyết chiến quyết thắng của cha anh chúng ta...

Tạm biệt Thượng Đức - Đại Lãnh, lòng lại khắc khoải nghĩ tới một sự chăm lo bảo tồn di tích lịch sử kháng chiến này, với kỷ dấu về bộ đội ta khi đánh chiếm Thượng Đức và sự thất bại của kẻ thù tàn bạo… làm tư liệu để giáo dục lịch sử truyền thống. Tuy nhiên, di tích chưa được quan tâm đúng mức. Toàn bộ di tích Thượng Đức mang vẻ hoang vu. Bức tượng đài chiến thắng mỏng mảnh như một cái cây cằn khô giữa bãi đất trống. Chí ít cũng nên có tường bao quanh, dựng bia cẩn thận, dọn sạch cỏ hoang cây dại, bảo quản hệ thống hầm hào. Cần xây một lối đi lên trung tâm di tích bằng những bậc xi măng… Kỷ niệm 35 năm chiến thắng Thượng Đức lịch sử đang đến rất gần!

PHẠM XƯỞNG