QĐND - Đã hơn 40 năm trôi qua, nhưng với chị Lê Thị Mai Tư (phường Lê Mao, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An), cựu diễn viên Đoàn văn công Quân khu 4, lần được hát và ngâm thơ cho Bác Hồ nghe trong dịp sinh nhật  lần thứ 79 của Người (19-5-1969) vẫn mãi là một kỷ niệm thiêng liêng, sâu sắc nhất.

Năm nào cũng thế, cứ độ hoa sen bắt đầu tỏa hương thơm ngát, chị Lê Thị Mai Tư lại bắt đầu hành trình ra Hà Nội vào Lăng viếng Bác. Chuyện chị được chọn hát và ngâm thơ cho Bác Hồ nghe là tình cờ, nhưng đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến, kỷ niệm ngọt ngào đi suốt cuộc đời làm nghệ thuật của mình.

Trong dòng người vào Lăng viếng Bác hôm nay, mỗi người một tâm trạng, một cảm xúc, nhưng với chị Mai Tư thì cảm xúc ấy thật đặc biệt; bởi những ký ức năm xưa lại ùa về. Chị thấy như mình đang ở rất gần Bác.

Chị Lê Thị Mai Tư (ngồi giữa) thường kể cho con cháu nghe về chuyện năm xưa được hát phục vụ Bác Hồ.

Ngày đó, sau Hội nghị Thi đua Quyết thắng của Quân khu 4 năm 1968, Đoàn văn công Quân khu 4 chuẩn bị chương trình nghệ thuật để báo cáo về công tác sản xuất, chiến đấu của quân và dân Khu 4 anh hùng với Trung ương và nhân dân Thủ đô Hà Nội. Đầu năm 1969, chương trình của Đoàn được lưu diễn phục vụ cán bộ, nhân viên công tác tại Phủ Chủ tịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và nhân dân Thủ đô Hà Nội. Thời điểm này do Bác Hồ mệt nên đồng chí Vũ Kỳ (thư ký của Bác) yêu cầu Đoàn cử 5 người đại diện cho 5 tỉnh thuộc Khu 4 và chuẩn bị một số tiết mục dân ca địa phương để hát cho Bác nghe. Chị Mai Tư khi ấy 21 tuổi, đại diện cho tỉnh Nghệ An cùng 4 diễn viên khác (Tuấn Mỹ ở Hà Tĩnh, Minh Lý ở Quảng Bình, Bích Nồng ở Vĩnh Linh và Minh Huệ ở Thừa Thiên-Huế). Đêm đó, 5 diễn viên của Đoàn văn công Quân khu 4 trằn trọc, thao thức, không sao chợp mắt được, ai cũng hồi hộp vì ngày mai được gặp vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Rồi giây phút hồi hộp nhất cũng đến. Vừa bước vào Phủ Chủ tịch, các diễn viên nhìn thấy vị cha già dân tộc bằng da, bằng thịt. Không ai bảo ai, tất cả đều đứng nghiêm cúi đầu chào Bác. Vẫn giữ thói quen của người lính, tất cả đồng thanh chào Bác bằng “thủ trưởng”. Bác chào lại và nói: “Bác không phải là thủ trưởng. Các cháu cất mũ đi cho mát, rồi lại gần đây ngồi cạnh Bác”. Lần đầu gặp Bác nên ai cũng rụt rè, sợ làm phiền Bác. Thế nhưng khi ngồi cạnh Bác, nghe Bác nói chuyện cởi mở, thân tình nên mọi người thấy tự nhiên hơn.

Chị Mai Tư được ngồi ngay sát cạnh Bác. Biết chị là người Nghệ An, Bác ngỏ ý muốn chị hát một bài dân ca xứ Nghệ. Và chị Mai Tư đã hát làn điệu Ví đò đưa. Nghe xong, Bác bảo: “Cháu hát hay nhưng trong quê ta không gọi là nước mà gọi là nác”.

Chị Mai Tư vô cùng xúc động, không ngờ một vị Chủ tịch nước trăm công ngàn việc như Bác mà vẫn quan tâm sâu sắc đến nghệ thuật. Bác hỏi tiếp: “Cháu là người Nghệ An, vậy có biết hát Ví phường vải không?”.

Chị trả lời Bác là có biết hát nhưng không biết hát lời cổ. Thế rồi Bác cất giọng: “Khuyên ai chớ lấy học trò/Dài lưng tốn vải ăn no lại nằm” và bảo chị Mai Tư hát đối lại. Chị đối: “Lưng dài có võng vồng tôm/Áo dài đã có lụa hồng vua ban”. Bác nói với chị Mai Tư: “Không phải có võng vồng tôm mà có võng đòn cong”.

Đồng chí Vũ Kỳ, thư ký riêng của Bác Hồ muốn Bác được vui nên ghé tai chị Mai Tư bảo chị hát câu: “Áo dài đã có lụa hồng vua ban” thành “Áo dài đã có lụa hồng Bác cho”.

Chị Mai Tư hát theo, Bác Hồ nói: “Bác không phải là vua”. Sau đó Bác hỏi các diễn viên có ai biết ngâm thơ không, mọi người lúng túng nhìn chị Mai Tư. Chị xung phong: “Thưa Bác! Cháu biết ngâm thơ ạ”. Rồi chị ngâm bài thơ “Nghệ An hơn một ngàn ngày chống Mỹ”. Ngâm xong bài thơ, Bác bảo: “Cháu ghi lại bài thơ này tặng Bác” (hiện nay bản ghi bài thơ đang được trưng bày tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam). Lúc chia tay, Bác căn dặn chị Mai Tư: “Cháu phải cố gắng học tập chuyên môn, trau dồi đạo đức để phục vụ cho quân đội và nhân dân lâu dài”.

Kể từ ngày được hát dân ca và ngâm thơ cho Bác Hồ nghe và được nghe những lời dạy bảo ân cần, thiết thực của Bác, chị Mai Tư luôn khắc ghi trong lòng và biến thành hành động cụ thể trong công tác chuyên môn cũng như trong cuộc sống. Sau đó chị đi học văn hóa, học lớp lý luận chính trị cao cấp… và về làm Trưởng ban Thiếu nhi trường học Thành Đoàn thành phố Vinh (Nghệ An), rồi Phó giám đốc Nhà văn hóa thiếu nhi Việt-Đức. Chị đã được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương chống Mỹ, cứu nước hạng ba; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; Huy chương Vì thế hệ trẻ…

Nhắc đến những thành quả đạt được, chị Mai Tư chỉ nói: “Có được như vậy là nhờ tôi luôn khắc ghi lời Bác, lấy đó là động lực để phấn đấu và rèn luyện”.

Bài và ảnh: Minh Tuấn