Bác Hồ với các cháu thiếu nhi. Ảnh Internet

Bốn mươi năm trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩnh biệt chúng ta, đã có hàng trăm bài báo, hàng vạn bức điện chia buồn với nhân dân ta trong những ngày đau thương đó.

Trên báo Mặt trận Tổ quốc Bun-ga-ri ra ngày 4-9-1969 viết: "Sự xuất hiện những nhà hoạt động như Người, với tầm hiểu biết uyên bác về châu Á đã báo hiệu trước rằng phong trào cộng sản cũng như lý luận và thực tiễn cách mạng đã tìm thấy một hình thức thích hợp của nó ngay ở châu Á".

Báo Diễn đàn nhân dân (Ba Lan) ra ngày 5-9-1969, khẳng định: "Mặc dù tuổi cao, Người không những giữ được hình dáng trẻ trung mà còn giữ được sự trong sáng của con người trai trẻ và trí tuệ minh mẫn".

Giáo sư Xin-gô Si-ba-ta, người Nhật Bản, trong bài Hồ Chí Minh-một nhà tư tưởng, đã khẳng định: "Trước tiên chúng ta phải nhìn thấy rằng những cống hiến của Người đã góp phần đào sâu và phát triển lý luận của chủ nghĩa Lê-nin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa. Hơn nữa Hồ Chí Minh còn có một đóng góp quan trọng về lý luận và tư tưởng là Người đặc biệt làm sâu thêm lý luận về vấn đề dân chủ, quyền dân tộc tự quyết và những quyền dân tộc cơ bản".

Năm 1990, tại Hà Nội khai mạc cuộc Hội thảo quốc tế mang chủ đề "Chủ tịch Hồ Chí Minh-Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa lớn", có 70 học giả, nhà nghiên cứu của Tổ chức UNESCO và 34 nước trên thế giới tham gia. Trong cuộc Hội thảo này, nhiều học giả đã khẳng định tầm vóc và giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh, điển hình như Tê-shôm Kê-bê-de, Phó giám đốc Học viện Chính trị Trường Đảng Ê-ti-ô-pi (châu Phi) đã viết: "Sự đánh giá chính trị sâu sắc dựa trên những nguyên tắc dân chủ của những người mác xít đã dẫn Hồ Chí Minh đến việc tăng cường và phát triển lý luận Lê-nin-nít về vấn đề dân tộc và thuộc địa… Về mặt này những tư tưởng của Hồ Chí Minh có ảnh hưởng to lớn trong việc khuyến khích và cung cấp tri thức cho các lãnh tụ của giai cấp công nhân và các nhà cách mạng ở Á Phi và Mỹ La-tinh giải quyết một cách triệt để vấn đề dân tộc" (Kỷ yếu Hội thảo quốc tế - Phần tham luận của các đại biểu quốc tế - NXB Khoa học xã hội - HN-1995, tr85).

Bà Mác-xê-la Lôm-bác-đô, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Triết học, Chính trị xã hội Mê-hi-cô (châu Mỹ) đã viết: "Chúng ta có thể khẳng định rằng cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh và lý luận của Người về chiến tranh nhân dân đã góp phần làm phong phú học thuyết Mác Lê-nin về phương pháp mà các dân tộc phải làm theo khi tiến hành một cuộc cách mạng dân chủ". (sdd, tr 124).

Nói về phẩm chất đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều nhà hoạt động chính trị, nhiều nhà nghiên cứu, nhà văn, cán bộ khoa học… trên khắp năm châu cho rằng đạo đức Hồ Chí Minh trước hết, đó là tấm gương yêu nước.

Tổng thống nước Cộng hòa Ấn Độ K.Ven-ca-ta-ra-man viết: "Tấm gương yêu nước, sự hy sinh cao cả của Người là một tấm gương sáng cho chúng ta noi theo. Di sản của Người sống mãi và tiếp tục là nguồn cổ vũ cho hàng triệu con người trên thế giới, những người luôn coi trọng tự do, bình đẳng thật sự giữa các dân tộc không phân biệt màu da, đẳng cấp hay tôn giáo. Khi chúng tôi nghĩ về Hồ Chí Minh, chúng tôi lại nghĩ về người cha của dân tộc mình - Mahatma Găng-đi. Họ đã để lại dấu ấn không phai mờ không chỉ trong lịch sử của đất nước mình mà còn trong lịch sử của nền văn minh hiện đại của nhân loại".

Tiến sĩ triết học Nga V.G.Bu-rốp viết: "Chủ nghĩa yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh không đối lập người Việt Nam với các dân tộc khác, kể cả những nước có những người theo lệnh kẻ trên đã thực hiện "sứ mạng" thực dân ở Việt Nam. Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh chứa đựng lòng tôn trọng đối với những người thuộc các dân tộc khác. Và theo tôi, đấy chính là một trong những bài học quan trọng mà Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta".

Một giáo sư Đại học Y khoa ở Giơ-ne-vơ viết: "Tôi thấy Hồ Chí Minh trước hết là một người yêu nước, một người giải phóng dân tộc Việt Nam, sau đó mới là một người cộng sản. Thấm nhuần tư tưởng của Lê-nin, Hồ Chí Minh đã dành cả cuộc đời đấu tranh cho tự do độc lập của dân tộc Việt Nam bị áp bức và sự bình đẳng của giai cấp".

Thượng nghị sĩ Mỹ Ét-uốt Ken-nơ-đi (ông vừa từ trần) cũng phải thừa nhận: "Dù chúng ta nghĩ thế nào về ông Hồ Chí Minh và biết rằng ông là một người cộng sản kiên cường tận tụy, chúng ta cũng cần phải thừa nhận rằng ông trước hết "là một nhà yêu nước vĩ đại".

Thế giới nhắc đến tấm gương suốt đời phục vụ nhân dân của Người. Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô sang dự Đại hội VII Đảng Cộng sản Việt Nam sau khi thăm Bảo tàng Hồ Chí Minh đã ghi lại: “Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về sự phục vụ không mệt mỏi cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân lao động”.

Cốc Nguyên Dương, nhà nghiên cứu thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc đề cập đến nhiều mặt của đạo đức Hồ Chí Minh mà mọi người nên học tập: “Thứ nhất, học tập tinh thần phấn đấu không ngừng của Người cho sự nghiệp chính nghĩa. Suốt đời, Người đã đấu tranh chống lại sự xâm lược của nước ngoài, “giành giải phóng dân tộc”. Vì mục tiêu này, Người đi khắp bốn phương để tìm chân lý, tìm con đường cứu nước, cứu dân. Vì mục tiêu này, Người không quản ngại bất kỳ khó khăn trở ngại nào, dũng cảm tiến lên, biểu hiện khí tiết anh hùng cách mạng cao độ. Thứ hai, học tập phẩm chất cao quý yêu mến nhân dân của Người. Người có tình cảm vô cùng nồng hậu đối với nhân dân Việt Nam đã nuôi dưỡng Người và đối với nhân dân lao động toàn thế giới. Người luôn luôn quan tâm đến lợi ích của nhân dân, nghĩ những điều dân nghĩ, lo những điều dân lo, hiến dâng cả cuộc đời mình cho nhân dân, không hề quan tâm tới bản thân. Người cư xử nhiệt tình, khiêm tốn, gần gũi, bình dị, giữ mối liên hệ thân mật không có khoảng cách với quần chúng. Quyết tâm và dũng khí đấu tranh của Người xuất phát từ tấm lòng yêu mến nhân dân, sức mạnh và uy tín to lớn của Người cũng bắt nguồn từ sự giúp đỡ và ủng hộ của nhân dân. Thứ ba, học tập tinh thần “cần, kiệm, liêm, chính” và “chí công vô tư” của Người. Suốt đời Người luôn luôn gìn giữ đạo đức cao đẹp “cần, kiệm, liêm, chính” và “chí công vô tư”, dùng tám chữ đó để giáo dục cán bộ và nhân dân. Thứ tư, học tập tác phong sinh hoạt cần cù giản dị của Người. Trong suốt cuộc đời mình, người làm việc cần cù, học tập không mệt mỏi, chiếc máy chữ nhỏ chính là trợ thủ trung thành của Người. Những việc có thể tự làm được, Người không để người khác giúp vì thế số nhân viên công tác ở bên Người có thể đếm trên đầu ngón tay”.

Gia-oa-hác-lan Nê-ru, Thủ tướng Ấn Độ đã từng nói: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà đạo đức cách mạng phi thường trong thời đại này. Người luôn luôn giải quyết những vấn đề khó khăn với nụ cười trên môi”.

Báo Bằng chứng Thiên chúa giáo xuất bản ở Pháp ngày 4-9-1969 viết: “Tất cả những lời bình luận, tất cả các lãnh tụ chính trị đều ca ngợi đức tính của Người: Trí thông minh, thái độ lịch thiệp, tài khéo léo, chí kiên quyết không khoan nhượng, lòng thủy chung không bao giờ phai nhạt đối với lý tưởng thời trẻ của Người”.

Ê-len Tuốc-me-rơ, trong tác phẩm Trở thành người Bác như thế nào? xuất bản ở Béc-lin (Đức), đã viết: “Ở con người Hồ Chí Minh, mỗi người đều thấy biểu hiện của nhân vật cao quý nhất, bình dị nhất và được kính yêu nhất trong gia đình mình… Hình ảnh của Hồ Chí Minh đã hoàn chỉnh với sự kết hợp đức khôn ngoan của Phật, lòng bác ái của Chúa, triết học Mác, thiên tài Cách mạng của Lê-nin và tình cảm của một người chủ gia tộc, tất cả bao bọc trong một dáng dấp rất tự nhiên”.

Tướng Va-luy (Pháp) viết: “Phải nói Bác Hồ cực kỳ nhã nhặn, vô cùng lịch thiệp và thoạt nhìn đã thấy người thật hấp dẫn... Người tỏ ra có quyền lực lãnh đạo đối với mọi người - bằng tấm lòng nhân hậu, chí công vô tư, bằng tuổi tác, bằng trí thông minh và trình độ học thức, nói chung bằng tất cả vốn văn hóa cách mạng đã tích tụ được ở Pháp, ở Nga và có thể ở nhiều nơi khác. Đó là một nhân vật trung tâm, điều hành công việc hoàn toàn xả thân vì nhiệm vụ, không một chút lợi riêng tư”.

Giôn Giô-lan, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Anh đã viết: “Được gặp gỡ và nói chuyện với đồng chí Hồ Chí Minh là một ấn tượng không thể nào quên được. Đây là một con người vĩ đại nhưng không bao giờ người tỏ ra mình là một con người vĩ đại. Mặc dầu những trọng trách phải gánh vác, người vẫn thân ái, nhiệt tình và sôi nổi làm cho bạn cảm thấy thoải mái ngay”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà hoạt động quốc tế, người đã góp phần vào cuộc đấu tranh chung vì độc lập, tự do, hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc. Bức điện ngày 5-9-1969 của BCHTW Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳng định: “Trong những năm tháng mà nhân dân Trung Quốc tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ, đồng chí Hồ Chí Minh đã nhiều lần sang Trung Quốc, cùng chung hoạn nạn, sát cánh chiến đấu với nhân dân Trung Quốc và đã xây đắp nên tình cảm vô sản nồng thắm với Đảng Cộng sản Trung Quốc”.

Không thể nào trích viết hết được những lời chân thành của bạn bè thế giới viết về Bác Hồ kính yêu của chúng ta.

Khi ghi lại những dòng này, tôi nhớ lại câu của Ăng-ghen đã từng nói rằng, những thời kỳ có tính chất bước ngoặt, lịch sử đòi hỏi phải có những nhân vật khổng lồ, “Khổng lồ về năng lực suy nghĩ, về nhiệt tình và tính cách, khổng lồ về mặt có lắm tài, lắm nghề và về mặt học thức sâu rộng. Ít nhiều họ đều có cái tinh thần phiêu lưu của thời đại họ cổ vũ. Trong thời đại ấy khó tìm ra được nhân vật quan trọng nào mà lại không từng đi chu du xa, không biết nói bốn, năm thứ tiếng và không nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực sáng tạo” (Các Mác và Ăng-ghen: Toàn tập-Nxb CTQG.H.2002.120 tr 459-460). Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta có dáng dấp của con người như thế.

Nguyễn Huy Hoan (Nguyên Phó giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh)