Trên địa bàn cả nước có nhiều mô hình ban chỉ đạo (BCĐ) công tác an ninh trật tự (ANTT) ở cấp xã, phường, mô hình tự quản về ANTT ở khu dân cư. Tuy nhiên, chức năng, nhiệm vụ của các BCĐ còn chồng chéo; hầu hết mô hình tự quản về ANTT mang tính tự phát, chưa quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, nội dung hoạt động... Tỉnh Thanh Hóa đã thống nhất kiện toàn ban chỉ đạo ANTT và các mô hình tự quản về ANTT tại cơ sở, nâng cao hiệu quả hoạt động, hợp lòng dân.

Nghe chúng tôi đặt vấn đề tìm hiểu về công tác bảo đảm ANTT ở địa phương, Bí thư Đảng ủy xã Hà Lĩnh (huyện Hà Trung, Thanh Hóa) Hoàng Đình Ngọc thông báo tin vui: Xã đã cơ bản thực hiện được “3 không” (không có tội phạm, không tệ nạn xã hội và không khiếu kiện); các vụ việc cấp xã phải giải quyết rất ít, không có vụ việc phải chuyển lên huyện. Kết quả đó, một phần nhờ hiệu quả thiết thực của mô hình “Tổ ANTT” và “Tổ an ninh xã hội” (ANXH) ở thôn, xóm, địa bàn dân cư, nhất là từ khi UBND, Giám đốc Công an tỉnh ra chỉ thị, kế hoạch về “Xây dựng khu dân cư an toàn về ANTT”.

Đổi mới, kiện toàn tổ chức

Những năm qua, tại Thanh Hóa và các địa phương có nhiều loại hình BCĐ liên quan đến ANTT ở xã, phường, thị trấn, như BCĐ 138, BCĐ phòng, chống ma túy, mại dâm; BCĐ an toàn giao thông; BCĐ thực hiện các nghị quyết liên tịch giữa công an với MTTQ và các tổ chức đoàn thể... Các BCĐ hội họp nhiều, lãng phí thời gian, kinh phí, trong khi chức năng, nhiệm vụ chồng chéo, chỉ đạo thiếu tập trung, thống nhất. Thực tế, hơn 70% vụ việc về ANTT ở cơ sở do cấp xã, thị trấn trực tiếp giải quyết, nhưng chưa xác định rõ lực lượng nòng cốt ở cơ sở; lực lượng thường trực thiếu, nên khó khăn, bị động trong giải quyết các vụ việc phức tạp xảy ra.

Tháng 2-2008, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định 375, thống nhất thành lập ban chỉ đạo ANTT ở xã, phường, thị trấn do chủ tịch UBND làm trưởng ban, trưởng công an xã làm phó ban thường trực. Tổ bảo vệ ANTT thành lập ở từng thôn, bản, khu phố (do dân bầu). Mỗi tổ gồm 3 người, tổ trưởng là công an viên của thôn, có nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, bảo vệ ANTT và giải quyết ban đầu các vụ việc xảy ra ở cơ sở. Mô hình tự quản là tổ ANXH thành lập ở địa bàn dân cư (từ 10 hộ trở lên, sống liền kề) tổ chức sinh hoạt nhân dân hằng tháng kiểm điểm tình hình, giải quyết các vấn đề nảy sinh về ANTT. Do quy định rõ thẩm quyền, chức năng nhiệm vụ, quy chế hoạt động, kinh phí bảo đảm... nên các mô hình trên ngay sau khi thành lập, đi vào hoạt động đã phát huy hiệu quả; thuận tiện trong chỉ đạo nghiệp vụ, sơ kết, rút kinh nghiệm...

Thượng tá Nguyễn Mạnh Hùng, Phó trưởng Công an huyện Hà Trung cho biết: 25 xã, thị trấn trong toàn huyện đều đã thành lập ban chỉ đạo ANTT; 201 thôn thành lập 201 tổ bảo vệ ANTT và hơn 1.360 tổ ANXH. Như vậy, hệ thống tổ chức đã hoàn chỉnh đến khu dân cư. Qua hai tháng thực hiện đợt cao điểm xây dựng khu dân cư an toàn về ANTT, số vụ việc giải quyết ở cấp huyện đã giảm hơn 70%, nhiều xã không có vụ việc phức tạp xảy ra.

Hướng về cơ sở

Tại huyện Hà Trung, các ban chỉ đạo ANTT cấp xã, thị trấn tiến hành rà soát, tổ chức bình xét, phân loại khu dân cư theo 4 tiêu chí về xây dựng khu dân cư an toàn: Loại A: Đạt cả 4 tiêu chí; loại B: Có tiêu chí chưa đạt, còn một số vấn đề thuộc thẩm quyền cấp xã giải quyết; loại C: Còn vụ việc phức tạp, công an huyện phải cử đội công tác cùng công an xã giải quyết. Việc phân loại không những đánh giá đúng tình hình ANTT ở cơ sở mà còn xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền giải quyết ở từng cấp. Khu dân cư an toàn về ANTT được chính quyền cấp giấy chứng nhận và là một trong những tiêu chí bình xét thi đua hằng năm.

Bí thư Đảng ủy xã Hà Lĩnh Hoàng Đình Ngọc đã nhiều năm tham gia công tác, nhưng ít khi nào ông thấy phong trào quần chúng giữ gìn ANTT ở thôn, xóm tạo được khí thế và tổ chức chặt chẽ như đợt này. Chính quyền xã, thôn đều vào cuộc rất “bài bản”, nhân dân đồng thuận cao, tham gia tích cực. Tổ bảo vệ ANTT, tổ ANXH đặt dưới sự quản lý, điều hành của chi bộ, trưởng thôn, bản và hướng dẫn nghiệp vụ của công an xã, thị trấn, nắm chắc tình hình thôn, xóm, báo cáo, xử lý kịp thời vụ việc đột xuất. Các buổi sinh hoạt tổ ANXH, bà con đến rất đông, hầu hết là đại diện chủ hộ, qua đó các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của tỉnh, huyện... về ANTT đến với bà con nhanh chóng, cụ thể; tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân.

Một “cái được” lớn nữa mà nhiều cán bộ địa phương rất tâm đắc, là qua phong trào, ý thức sống cộng đồng của bà con được nâng lên, tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó; tăng cường kỷ cương, nền nếp trong mỗi gia đình, thôn xóm... Gia đình nào gặp khó khăn, hoạn nạn đều được bà con trong tổ giúp đỡ, động viên, chia sẻ chuyện buồn, vui...

Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả phong trào quần chúng, bảo vệ an ninh Tổ quốc, mô hình tự quản về ANTT ở Thanh Hóa là hướng đi đúng, mang tính chiến lược. Thực tế, nhiều vụ việc được tổ bảo vệ ANTT, tổ ANXH phát hiện, giải quyết tại cơ sở “êm thuận” và hiệu quả, nhất là ngăn chặn kịp thời các vụ xô xát, án mạng... mà nhiều khi công an có mặt thì “sự đã rồi”.

Theo lãnh đạo Cục Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (Bộ Công an), nhiều địa phương có mô hình hay, cách làm tốt, nhưng mới trong phạm vi hẹp và mang tính tự phát. Một số nơi còn lúng túng trong chỉ đạo xây dựng mô hình như tên gọi, nội dung, cơ chế hoạt động... nên mô hình nhiều, nhưng không mạnh hoặc chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn. Yêu cầu đặt ra là từng địa phương, địa bàn phải nghiên cứu kỹ, chọn mô hình, nội dung hoạt động phù hợp, xây dựng mô hình tiêu biểu ở từng cấp “hợp lòng dân, vừa sức dân”, đề cao ý thức cộng đồng, phong trào tự quản, tự phòng trong nhân dân.