Hai ngày qua, người dân Thanh Hóa sống trong bầu không khí ngày hội chiến thắng. Tối 3-4, tại Khu di tích lịch sử Hàm Rồng đã diễn ra Lễ mít tinh kỷ niệm 45 năm Hàm Rồng chiến thắng. Tới dự lễ mít tinh có các đồng chí: Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết; Nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu; Nguyễn Văn Chi, Ủy viên BCT, Bí thư trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; Tô Huy Rứa, Ủy viên BCT, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Phạm Quang Nghị, Ủy viên BCT, Bí thư Thành ủy Hà Nội; Tòng Thị Phóng, Bí thư trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội, cùng đại diện lãnh đạo các Bộ, Ban, ngành Trung ương, các đoàn khách quốc tế, đại diện Đảng bộ, chính quyền, các đoàn thể và khoảng 3 vạn người dân Thanh Hóa. 

Không khí lễ hội trên quê hương anh hùng

Những ngày này, người dân Thanh Hóa đang được sống trong không khí của kỷ niệm 45 năm Hàm Rồng chiến thắng. Nhiều chương trình như: Lễ dâng hương, cầu siêu các anh hùng, liệt sĩ dưới chân cầu Hàm Rồng; Hội trại thanh, thiếu niên; Hội chợ triển lãm, triển lãm trưng bày hiện vật, sách báo, tranh ảnh và hội chợ làng nghề truyền thống... đã diễn ra. 

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết thăm hỏi nhân dân phường Nam Ngạn. Ảnh TTXVN.

Chúng tôi về Thanh Hóa dự lễ mít tinh kỷ niệm 45 năm Hàm Rồng chiến thắng không khỏi ngỡ ngàng khi tuyến đường Quốc lộ 1A đã được phủ nhiều sắc màu của cờ, hoa, băng-rôn, pa-nô, khẩu hiệu chào mừng lễ kỷ niệm. Bước xuống xe, hòa vào dòng người xuôi ngược trên cây cầu lịch sử,  chúng tôi đã cảm nhận niềm vui của của những người dân nơi đây. Nguyễn  Thị  Thủy-sinh viên Trường Đại học Hồng Đức, diễn viên của chương trình nghệ thuật kỷ niệm cho biết: “Em vô cùng tự hào được tham gia chương trình nghệ thuật sân khấu hóa. Sinh ra trong thời bình, chỉ biết đến chiến thắng Hàm Rồng qua sách vở, cho nên đây là cơ hội để lớp trẻ chúng em hiểu hơn lịch sử và truyền thống quê hương, càng tự hào về những chiến công và sự hy sinh của thế hệ cha ông, chúng em càng cố gắng học tập tốt để trở thành người có ích cho xã hội”.

Ngay trên cây cầu lịch sử, chúng tôi bắt gặp những tiếng cười thật phấn khởi của người dân. Được biết lễ mít tinh sẽ diễn ra trong tối 3-4, nhiều gia đình đã thu xếp công việc để đi dự lễ. Nhiều người nói đây là lễ hội to nhất từng được tổ chức ở Thanh Hóa. “Hội chiến thắng”-nhiều người dân  đã nói vậy. Chúng tôi cũng lâng lâng vui theo bước chân những người vui “chiến thắng” trên cây cầu lịch sử. Ghé thăm hang Mắt Rồng, gặp thêm nhiều phật tử đến từ các tỉnh Sơn La, Lào Cai về dự lễ đặt đá xây dựng Thiền viện Trúc Lâm Thanh Hóa. Ai nấy đều háo hức nghe người dân kể lại sự tích của chiến thắng Hàm Rồng và lễ mít tinh đang diễn ra ngay dưới chân núi rồng. Không khí lễ hội ngập tràn từng con đường, góc phố, làng quê, sông núi xứ Thanh.

Ký ức vẹn nguyên

Làng Yên Vực (Hoằng Long, Hoằng Hóa) bên bờ Bắc cầu Hàm Rồng-nơi đã cùng chia lửa với Hàm Rồng ngay từ trận đầu giặc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, nơi mà người ta ước tính ít nhất 1/2 số bom đạn bắn vào Hàm Rồng đã rơi vào “túi đựng bom” này, nay cũng đã có nhiều đổi thay. Bác Trương Thị Xe - một trong 75 dũng sĩ trẻ tuổi nhất làng Yên Vực ngày đó nhớ lại: Trong hai ngày chiến đấu ác liệt, 3 và 4-4-1965, bác là một trong những người tham gia cứu thương trên trận địa. Bác không nhớ nổi mình đã băng bó, cứu chữa vết thương cho bao nhiêu người. Có lúc, bác cũng bị thương, nhưng bác nghĩ vết thương của bộ đội quan trọng hơn, nên mặc cho máu chảy, bác vẫn bình tĩnh làm nhiệm vụ. 

45 năm trước, kể từ ngày 3 và 4-4-1965, vùng đất Hàm Rồng được ghi danh vào những trang sử vàng chói lọi chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam. Chiếc cầu sắt Hàm Rồng nối liền núi Rồng (Long Hạm) và núi Ngọc (Hỏa Châu) dài chưa tới hai trăm mét, rộng chỉ chín mét khiêm nhường vắt qua dòng sông Mã trên con đường thiên lý huyết mạch Bắc - Nam trong hai ngày mồng 3 và mồng 4-4-1965 ấy bỗng trở thành địa danh lịch sử, nơi đối đầu của sức mạnh bất khuất bắt nguồn từ lòng yêu nước, yêu quê hương tha thiết chống lại sức mạnh tàn bạo của vũ khí giết người mang những cái tên nghe như bầy quỷ: “Thần Sấm”, “Con Ma”, “Giặc nhà trời”... Ký ức đó luôn được ông Lương Trọng Duệ-cựu chiến binh của làng Đông Sơn lưu giữ: “Sau 45 năm nhớ về chiến thắng Hàm Rồng (3, 4-4-1965), tai tôi vẫn còn nghe văng vẳng tiếng từng đàn máy bay Mỹ gầm rít xé nát bầu trời, tiếng các loại bom nổ, tên lửa bắn xối xả, hình ảnh những mảnh bom, mảnh đạn chém vào thành cầu, những tiếng lanh canh rợn người. Cầu mang thương tích cũng chính là người mang thương tích. Trong trận chiến ác liệt đầy máu lửa nổi bật lên màu xanh lá cây quân phục và lá nguỵ trang của các chiến sĩ pháo binh, màu xanh nước biển cổ viền trắng của các chiến sĩ hải quân nhân dân, những anh chị công nhân nhà máy điện, nhà máy phân lân, màu áo nâu của các chiến sĩ dân quân các làng Nam Ngạn, Yên Vực, Đông Quang, Đông Sơn và bao nhiêu làng xóm khác trong “tọa độ lửa”. 

Chỉ trong hai ngày trận địa Hàm Rồng hợp đồng tác chiến với các trận địa Đò Lèn, Phà Ghép đưa số máy bay bị bắn rơi trên bầu trời Thanh Hóa lên 47 chiếc. Riêng quân và dân Hàm Rồng bắn rơi 31 chiếc. Trí tuệ và lòng quả cảm Việt  đã chiến thắng  sự xảo quyệt của những giặc trời Mỹ nhằm vào chiếc trụ cầu xi măng, sắt thép mong đánh sập. 

Ngay sau khi Hàm Rồng chiến thắng, các văn nghệ sĩ, nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nhà nghiên cứu,... đã có mặt ở Hàm Rồng để thâm nhập cuộc sống chiến đấu và sản xuất mong sáng tạo nên những tác phẩm nóng hổi hơi thở của cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước để lại cho các thế hệ mai sau. Các nhà thơ Xuân Diệu, Huy Cận, Lê Đại Thanh, Lữ Giang, Nguyễn Duy, Mã Giang Lân... và các nhà thơ của tỉnh Thanh đã có nhiều tác phẩm về Hàm Rồng - Nam Ngạn, về núi Rồng, sông Mã, sau này đã được tập hợp in trong tác phẩm “Gửi Hàm Rồng”. Các nhạc sĩ Xuân Giao, Hoàng Tạo, Đôn Truyền, Nguyễn Trọng,... đã có những ca khúc nổi tiếng về Hàm Rồng, sông Mã, xứ Thanh xúc động và tự hào còn vang vọng mãi đến hôm nay. Các tác giả sân khấu chèo Tào Mạt, Hoài Giao từ thực tế của các trận địa Hàm Rồng, Đò Lèn đã viết nên tác phẩm chèo “Đường về trận địa”. Nhà nghiên cứu, tác giả chèo Hà Văn Cầu có mặt ở trận địa dân quân Nam Ngạn để nghiên cứu hình tượng người nữ dân quân trên sân khấu chèo. 

Dư âm của chiến thắng Hàm Rồng sẽ còn mãi trong lòng người dân Thanh Hóa nói riêng và nhân dân Việt nói chung. Chiến thắng này sẽ mãi đồng hành cùng dân tộc ta hướng tới tương lai tươi sáng.

Chiến thắng Hàm Rồng-niềm kiêu hãnh của Việt Nam

Phát biểu tại buổi lễ mít tinh, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết khẳng định: Thanh Hóa là mảnh đất địa linh nhân kiệt, thời nào cũng có anh hùng cứu nước, đó là những anh hùng dân tộc được nhân dân vô cùng quý mến. Từ khi có Đảng, nhân dân Thanh Hóa đã một lòng một dạ theo Đảng, đóng góp sức người, sức của cho cách mạng. Chiến thắng Hàm Rồng là chiến thắng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Chiến thắng Hàm Rồng có ý nghĩa giữ vững mạch máu lưu thông giữa tiền tuyến lớn và hậu phương lớn. Ngay tại cây cầu Hàm Rồng lịch sử này quân và dân ta đã đánh thắng những “thần sấm”, “con ma”, “giặc nhà trời”…. Niềm tự hào đó không chỉ riêng của nhân dân Thanh Hóa, mà còn là niềm kiêu hãnh của Việt Nam, đó là thành tựu của ý chí kiên cường, trí thông minh của nhân dân ta, đó là thắng lợi của đường lối chiến tranh nhân dân Việt Nam.

Lễ diễu binh, diễu hành biểu dương lực lượng của các lực lượng vũ trang và nhân dân Thanh Hóa đã diễn ra trong không khí trang nghiêm, thể hiện sự phát triển toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của quân và dân Thanh Hóa.
Nối tiếp lễ mít tinh là chương trình nghệ thuật mang tên “Hàm Rồng, bản hùng ca bất tử” với các chương: Hàm Rồng huyền tích, Mắt rồng nảy lửa, Rồng thiêng cất cánh, với sự tham gia diễn xuất của 2.000 diễn viên chuyên nghiệp và quần chúng. “Hàm Rồng, bản hùng ca bất tử” lấy điểm nhấn là cuộc đấu tranh anh dũng kiên cường của quân và dân Thanh Hóa trước cuộc chiến tranh phá hoại của không lực Mỹ. “Hàm Rồng, bản hùng ca bất tử” đã thể hiện khá sinh động tinh thần bất khuất, kiên cường, anh hùng của người dân Thanh Hóa và của quân, dân ta. Chương trình nghệ thuật đã sử dụng nhiều kỹ thuật thể hiện âm thanh ánh sáng lạ mắt, gây ấn tượng sâu sắc tới người xem. Lễ mít tinh kết thúc trong màn pháo hoa rực rỡ sắc màu.

Song Hà