QĐND - Lòng hồ Thủy điện Hủa Na (Thông Thụ, Quế Phong, Nghệ An) bắt đầu tích nước cũng là lúc công việc di dời nhà cửa của các hộ dân đến bản mới khẩn trương hơn. Ròng rã hơn một tháng, 150 cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Trung đoàn 764 (Bộ CHQS tỉnh Nghệ An) dầm mình trong mưa nắng chuyển 256 nhà sàn của 5 bản khó khăn nhất xã Thông Thụ về nơi ở mới.

"Đại di chuyển"

Chúng tôi có mặt tại bản Ăng (xã Thông Thụ) khi chiều đã xẩm tối. Thời tiết nơi miền biên viễn mùa này thất thường, lúc mưa, lúc nắng. Trung tâm bản hiện ra với những lối đi đặc quánh bùn. Bản Ăng có 114 hộ, vốn khá sầm uất nay đang trong cuộc “đại di chuyển”. Vẻ xưa không còn, giờ khung cảnh chung chỉ còn lại nền nhà hoang vắng, những ngôi nhà đang tháo dỡ dở dang và một số nhà chờ đến lượt được hạ xuống, xuôi bè, lên xe về nơi ở mới. Trong gam màu hỗn độn, nổi lên màu xanh áo lính đang trằn mình tháo dỡ từng ngôi nhà sàn. Ở nhà này CBCS nhẹ nhàng, tỉ mỉ tháo dỡ cẩn thận từng khớp nối giữa các kèo nhà, nơi kia mọi người đang hò nhau, dồn sức khênh những cột nhà gỗ chuyển lên xe vận chuyển về bản mới. Trung tá Phạm Văn Minh, Phó trung đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Trung đoàn 764 cho chúng tôi biết:

- Mấy ngày đầu về đây giúp dân tháo dỡ, di dời nhà về nơi ở mới, chúng tôi "thất nghiệp" bởi dân sợ bộ đội không biết cách tháo dỡ sẽ làm hỏng nhà. Thế nhưng, chỉ sau 2 ngày thấy anh em trân trọng tài sản của bà con như chính của mình, người dân đã tin tưởng. Suốt cả tháng qua, chúng tôi làm với tinh thần “tuần không thứ, ngày không giờ”, mỗi ngôi nhà được tháo dỡ và di dời về bản mới là niềm vui được nhân lên.

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 764 chuyển cột nhà từ dưới sông lên bản mới.

Công việc tháo dỡ, di chuyển nhà dân được các CBCS ví như trận đánh chiến thuật nên họ luôn biết hiệp đồng tác chiến nhịp nhàng, chính xác, giữ được tài sản của dân không bị hỏng và an toàn cho mình. Ngày qua ngày, với tinh thần làm việc cần mẫn, khẩn trương, trách nhiệm CBCS Trung đoàn 764 đã nhận được sự tin tưởng tuyệt đối của bà con dân bản. Nhiều chủ nhà bận việc, dẫn bộ đội đến và chỉ vào ngôi nhà sàn nói: “Nhà mình đấy, bộ đội giúp mình!”, rồi lẳng lặng đi, để các anh ở lại, tháo dỡ chuyển về nơi ở mới. Trường hợp anh Lô Văn Thắng, ở bản Hủa Na, bố mẹ gần 90 tuổi; vợ anh đang chữa bệnh tại TP Vinh. Đêm cuối cùng trước khi bộ đội rút, anh Thắng chỉ kịp tranh thủ về gặp các anh nhờ: “Nhà tui nghèo, tiền lo viện phí cho vợ hết rồi, không còn để thuê người tháo dỡ. Các anh giúp cho tui với”. Thế rồi, anh Thắng quay trở lại viện ngay trong đêm. Sau khi hội ý, đơn vị quyết định cử một tổ ở lại để giúp gia đình anh Thắng...  Việc tháo dỡ cần phải tỉ mỉ, cẩn thận và khéo léo, còn việc khênh chuyển nhà lên xe thì lại nặng nhọc và vất vả vô cùng. Có những cột nhà to phải chục người khênh mới xuể nhưng do trời mưa, lại phải vượt qua nhiều dốc cao, trơn trượt nên công việc trở nên khó khăn gấp bội. Dấu chân các anh hằn sâu lên từng thớ đất để tất cả các ngôi nhà sàn lần lượt ở trên vai các anh di chuyển về bản mới. Sau 10 ngày, bản Hủa Na đã dỡ hết số nhà, đảm bảo kịp kế hoạch.

Bản mới có dấu ấn các anh

Tháo dỡ, vận chuyển rồi còn dựng lại nhà. Tại bản Huồi Đựa 2, nơi các hộ bản Ăng tái định cư, ngoài việc giúp dân dựng lại nhà, CBCS Trung đoàn 764 còn tư vấn giúp dân quy hoạch nhà cửa khoa học. Bản mới có đường trải nhựa rộng thênh thang, điện thắp sáng kéo tới tận từng nhà, ai cũng mừng. Anh Lương Văn Hải, Phó trưởng bản Huồi Đựa 2 cho biết:

- Nếu không có bộ đội giúp, chưa biết khi mô (nào) bản mình mới ổn định. Mà chú ơi, bộ đội về giúp dân đều tự lo cơm nước cả đấy…

Còn chị Hà Thị Xoan ở khu tái định cư Mường Piệt tâm sự:

- Bộ đội Trung đoàn 764 giúp đỡ nên gia đình không phải thuê người tháo dỡ và dựng lại. Nhờ vậy số tiền đền bù dôi ra để gia đình tạo dựng cuộc sống mới.

Không chỉ có Trung đoàn 764 giúp dân dựng lại nhà cửa ổn định cuộc sống, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 4 (Quân khu 4) đã tiếp cận giúp dân bản ở các khu tái định cư Thủy điện Hủa Na dự án trồng chanh leo và cây dong riềng. Đây là những cây trồng đã được trồng thử nghiệm, phù hợp với khí hậu, thời tiết và chất đất ở Quế Phong, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần xóa đói giảm nghèo. Đại tá Nguyễn Xuân Điều, Chính ủy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 4 cho biết:

- Cây chanh leo và dong riềng trồng chỉ sau 1 năm là cho thu hoạch nên bà con có thể triển khai ngay để ổn định lương thực ban đầu ở nơi tái định cư.

Cuộc sống của người dân về bản mới vẫn còn nhiều khó khăn nhưng với sự giúp sức của các chú bộ đội dân bản phần nào yên tâm, ổn định, gắn bó xây dựng bản mới khang trang, giàu đẹp hơn.

Rời khu tái định cư Thủy điện Hủa Na, tôi nhớ mãi hình ảnh cụ già Lang Thị Hạnh, miệng móm mém vừa nhai trầu vừa nói với tôi: “Rời nơi chôn nhau cắt rốn đi mẹ không khỏi buồn. Nhưng được Nhà nước cho cái điện, các chú bộ đội giúp đỡ chuyển nhà nên ai cũng thuận lòng”.

Bài và ảnh: Đức Dục