QĐND - Được nghe kể về người có công mang giống bưởi vàng Bồ Đề từ vùng chiêm trũng Hà Nam về trồng bên Lăng Bác Hồ đã lâu, nhưng tới bây giờ tôi mới có dịp về thăm ông. Ông là Trần Hoàng Đạo, xã Hưng Công, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Ấn tượng đầu tiên của tôi là hình ảnh một ông lão hơn 70 tuổi, ăn mặc giản dị đang chăm sóc những gốc cây ăn quả đặc sản trong vườn nhà. Những loại cây này đều do ông đầu tư công sức tìm kiếm, sưu tầm, chiết, ghép nhằm tạo ra những ưu điểm đặc sắc, nổi trội nhất, trong đó giống bưởi vàng Bồ Đề và nhiều loại cây ăn quả đã được đưa vào trồng trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

Sinh ra và lớn lên ở vùng quê có nghề làm vườn truyền thống, ngay từ nhỏ ông Đạo đã có niềm đam mê với cây trái, ruộng vườn. Lớn lên, ông vừa làm nghề dạy học, vừa tìm tòi, sưu tầm những loại cây ăn quả quý rồi tìm cách chiết, ghép tạo nên những nét độc đáo cho từng loại cây. Sau hơn 30 năm gắn bó với sự nghiệp “trồng người”, về hưu, ông mới thực sự có cơ hội theo đuổi niềm đam mê đó bằng cách cải tạo khu vườn rộng hơn 5 sào của gia đình để trồng các loại cây ăn trái đặc sản.

Khi được hỏi về quá trình đưa cây cảnh vào trồng trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, ông Đạo vui vẻ dẫn tôi ra vườn, giới thiệu về gốc cây kỳ đà được ghép thêm 7 loại quả (chanh yên, phật thủ, bưởi da vàng Bồ Đề bản địa, bưởi đỏ, bưởi da xanh, bưởi Năm Roi và bưởi Diễn) để chuẩn bị đưa lên trồng ở vườn trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Cạnh “cây 7 quả” là gốc bưởi da vàng Bồ Đề được ghép thêm bưởi đỏ, bưởi da xanh, bưởi Năm Roi và bưởi Diễn để vào mùa thu năm nay sẽ đưa lên trồng ở Khu di tích Đá Chông (Ba Vì, Hà Nội).

Theo lời ông Đạo, từ niềm đam mê của mình, trong những lần về Thủ đô Hà Nội, vào Lăng viếng Bác và thăm khu vườn của Người, ông rất thích sự hội tụ các loại cây quý hiếm từ mọi miền Tổ quốc được đưa về trồng nơi đây. Ông nhận thấy trong khu vườn của Bác, riêng bưởi chỉ có một loại Pô-me-lô. Loại bưởi này tuy quả đẹp, thơm ngon nhưng chỉ đến tháng 8 đã hết quả. Vì thế, ông chủ động gặp Ban quản lý Khu di tích, giới thiệu về giống bưởi vàng Bồ Đề của quê hương Hà Nam. Bưởi vàng Bồ Đề với những ưu điểm nổi trội như: Quả to (khoảng 4kg), mã đẹp, da vàng đều, vị ngọt mát, thơm… Đặc biệt, cây gần như có hoa, quả quanh năm, rộ nhất là vào tháng 2 và cho thu hoạch trong dịp Tết Nguyên đán. Khi quả chín vẫn có thể để thêm trên cây từ một đến 2 tháng mà không bị rụng.

Được sự đồng ý của Ban Quản lý khu di tích, ngày 14-11-1998, lần đầu tiên ông Đạo đưa cây bưởi vàng Bồ Đề từ Hà Nam lên trồng trong Khu di tích. Ông tâm sự: “Được đưa cây vào trồng trong Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, với tôi là niềm vinh dự lớn lao. Trong những năm tới, tôi sẽ tiếp tục dành trọn tâm sức của mình tìm tòi, đưa thêm nhiều giống cây ăn quả đặc sắc nữa vào trồng trong vườn của Bác”.

Nguyễn Chinh