Năm 1999, số hộ nghèo các xã vùng biên thuộc huyện Mường Nhé, Mường Chà (Điện Biên), Mường Tè (Lai Châu) chiếm tới 95% tổng số hộ, đến nay, tỉ lệ đó chỉ còn 54% (giảm được 41%). Người dân nói: Công đầu là của bộ đội Đoàn B79. Họ là những "dũng sĩ diệt đói nghèo”.

Đánh thức phong trào

Năm 1999, khi cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế-quốc phòng B79 lên với bà con vùng biên thuộc ba huyện: Mường Nhé, Mường Chà (Điện Biên) và Mường Tè (Lai Châu) thì tỉ lệ hộ đói nghèo của các xã chiếm tới 95%. Chưa bản nào có đảng viên. Hơn 90% người dân không biết chữ. Nhiều cặp vợ chồng đẻ 10 con. Cái đói, cái nghèo cứ ăn sâu, bám chặt vào đời sống của mỗi gia đình.

Trước tình hình đó, Đảng ủy, chỉ huy Đoàn chủ động trao đổi với cấp ủy, chính quyền ba huyện Mường Nhé, Mường Chà và Mường Tè xây dựng và thống nhất chương trình phối hợp hoạt động, tập trung giúp dân phát triển sản xuất, củng cố cơ sở chính trị. Các tổ chức: Đoàn thanh niên, Hội nông dân, Hội phụ nữ xã, bản nhanh chóng được thành lập, nhưng khi hoạt động độc lập hiệu quả rất thấp. Cán bộ các đoàn thể xã, thôn, bản thiếu phương pháp, kinh nghiệm, hạn chế về kiến thức nên vận động bà con tăng gia sản xuất, ăn ở vệ sinh khoa học... gặp rất nhiều khó khăn.

Cán bộ Nông trường 2, Đoàn B79 hướng dẫn người dân xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, Điên Biên trồng và chăm sóc cây ăn quả

Trung tá Lò Văn Inh, Đội trưởng Đội sản xuất số 12, Nông trường 2 cho tôi xem quyển bài giảng về phương pháp trồng lúa nước cách đây gần 10 năm. Thật ngạc nhiên khi tôi lật đến trang nào anh cũng đọc thuộc nội dung trang đó. Tôi hỏi anh trang 24, anh nói ngay đó là phương pháp gieo mạ; trang 36, anh cho biết đó là phương pháp bón thúc cho lúa...

- Anh có trí nhớ thật tuyệt vời? - Tôi gợi hỏi.

Anh thành thực nói:

- Trí nhớ của mình không có gì đặc biệt cả, chính là hướng dẫn bà con nhiều mà thuộc thôi, giống như con đường ấy, đi nhiều thành quen.

Với phương châm vừa làm, vừa hướng dẫn, vừa đỡ đầu các tổ chức của xã, thôn, bản, cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng B79 đã giúp địa phương củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng vững chắc. 

Đầu tháng 2-2010, chúng tôi tới xã Chung Chải, huyện Mường Nhé cùng cán bộ Đội sản xuất số 9, Nông trường 2 và đoàn thanh niên, hội phụ nữ xã  tham gia hướng dẫn người dân phương pháp trồng lúa nước, cây ăn quả. Các anh, các chị chia thành nhiều nhóm đến tận ruộng lúa, phối hợp với nhau giúp dân. Trung tá Vũ Văn Tuấn, Đội trưởng đội sản xuất, anh Lường Văn Sanh, Bí thư Đoàn xã quần xắn cao quá đầu gối, bê bết bùn đất. Các anh trực tiếp hướng dẫn đồng bào phương pháp cấy lúa. Bà con chăm chú lắng nghe, quan sát từng động tác, chỗ nào không hiểu đều được cán bộ giải thích chu đáo. Đồng chí Vàng Pó Lồng, Bí thư Đảng ủy xã Chung Chải, vui vẻ cho biết:

- Nhờ có bộ đội đỡ đầu, nên hoạt động của các tổ chức quần chúng ở địa phương sôi nổi hơn rất nhiều. Hiện nay họ là lực lượng nòng cốt của xã trong công tác giúp dân phát triển sản xuất. Nhiều đoàn viên ưu tú, hội viên xuất sắc đã được kết nạp vào Đảng.

Mang “phép thần” đến vùng biên

Thượng tá Dương Mạnh Hùng, Giám đốc Nông trường 2, là  một trong những người đầu tiên có mặt tại vùng đất này. Anh nhớ rất rõ những khó khăn, vất vả  ngày đầu có mặt cùng bà con trên vùng đất núi. Sau hơn 10 năm bền bỉ, cuốc xẻng dao phát của cán bộ, chiến sĩ trong đoàn và nhân dân đã qua mấy lần thay cán cầm; nhiều người chân, tay nham nhở vết sẹo do vắt cắn, ong đốt để tạo nên những con đường đất xuyên núi... 

Đại tá Cao Văn Hùng, Chính ủy Đoàn B79 đưa tôi xem nghị quyết của Đảng ủy Đoàn năm 2000. Đã hơn 10 năm trôi qua, những bản nghị quyết đã ố vàng, nhưng vẫn rõ câu chỉ đạo: “Nhiệm vụ hàng đầu là kiên trì vận động nhân dân. Tuyệt đối không được nóng vội, áp đặt. Phân công cụ thể cho cá nhân phụ trách từng địa bàn”.

Chấp hành nghị quyết lãnh đạo của Đảng ủy Đoàn, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm bám bản, hướng dẫn nhân dân. Cái khó ló cái khôn, nhiều mô hình sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt đã ra đời đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Chúng tôi cùng Trung tá Lê Khắc Tư, Đội trưởng Đội sản xuất số 8, Nông trường 2 đi mất nửa ngày đường mới tới bản Cây Sổ, xã Nậm Vì, huyện Mường Nhé. Đây là lần thứ 3 anh Tư đến tuyên truyền, hướng dẫn bà con trồng lúa nước hai vụ. Tại nhà trưởng bản Lù A Giáo, chuyện trồng lúa cho năng suất cao được anh Tư nói bằng tiếng dân tộc Mông như người sống ở bản lâu năm. Tôi đã cảm nhận được hiệu quả của công tác tuyên truyền qua ánh mắt chăm chú của bà con. Để nói thông thạo tiếng các dân tộc Mông, Hà Nhì, Thái, anh Tư đã phải “4 cùng” với đồng bào trong 2 năm. Trên đường về, bà con tiễn chúng tôi rất đông, họ gọi chúng tôi là người nhà của bản và tôi biết chắc chắn rằng sau lần thứ 3 kiên trì bám bản của cán bộ Đội sản xuất số 8, bà con đã hào hứng triển khai trồng lúa nước theo phương pháp của bộ đội...

Đưa chúng tôi đi thăm những thửa ruộng lúa nước hai vụ xanh mơn mởn, anh Thùng Văn Nguyện ở bản Nà Ín, xã Chà Nưa, huyện Mường Nhé nói hết sức chân thành:

- Bộ đội giỏi thật, biết mang nước lên núi để trồng lúa. Trước đây, mình nghĩ: Việc trồng lúa nước như cách của bộ đội thật khó. Khi được bộ đội Nông trường 1, Đoàn B79 hướng dẫn mình vẫn chưa tin. Thấy bộ đội làm lúa tốt, nhiều hạt, mình làm thử và cho thu hoạch nhiều gấp mấy lần lúa nương. Thế là cả gia đình, rồi cả bản làm theo. Lúa ăn không hết, mình bán đi mua được ti vi để xem. Đúng là bộ đội giỏi thật...        

Cũng giống như việc trồng lúa nước, cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng B79 kiên trì vận động, hướng dẫn nhân dân phương pháp tổ chức chăn nuôi  với nhiều mô hình sáng tạo và đem lại hiệu quả thiết thực. Theo đó, đến nay, tỉ lệ hộ nghèo của 23 xã trên địa bàn do Đoàn quản lý chỉ còn 54% (giảm 41% so với năm 1999).

Bà Giàng Thị Hoa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên khẳng định:

- Cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng B79 đã góp phần rất lớn giúp người dân vùng biên huyện Mường Nhé thoát nghèo. Tôi cho rằng, đó là cách tốt nhất để xây dựng thế trận lòng dân bền vững nơi phên giậu của Tổ quốc. 

Còn Đại tá Trần Trung Tín, Cục trưởng Cục Kinh tế, Bộ Quốc phòng thì cho rằng:

- Đoàn B79 (Quân khu 2) là một trong những đoàn thực hiện các dự án Kinh tế-Quốc phòng hiệu quả nhất trong toàn quân hiện nay. Chính vì gần dân, hiểu dân nên đoàn đã tham mưu cho địa phương xây dựng cơ sở chính trị địa bàn ngày càng vững mạnh. Cán bộ, chiến sĩ không quản ngại khó khăn, gian khổ kiên trì, bền bỉ tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện các phương pháp canh tác mới, giúp dân xóa đói, giảm nghèo...

Hình ảnh những người lính Đoàn B79 đã làm sáng ngời phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trên vùng cao biên giới.

Bài và ảnh: Mè Quang Thắng