Theo chân Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đi dọc các xã biên giới của tỉnh Sơn La chúng tôi như được đằm mình trong màu xanh ngút ngàn của cây lá. Những cánh rừng, nương ngô xanh biếc trải dài đến tận cuối chân đồi. Cùng với các cấp ủy, chính quyền địa phương, BĐBP tỉnh Sơn La đang chung tay, góp sức mang lại cuộc sống tốt lành cho đồng bào các dân tộc vùng cao, từ những cánh rừng, nương ngô xanh mướt ấy...

Chẳng phải đến bây giờ, mà từ hồi còn là học sinh, tôi đã nghe nhiều câu chuyện về BĐBP. Những người lính mang quân hàm xanh không chỉ gan dạ, dũng cảm, mưu lược bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc mà còn rất khéo trong công tác vận động quần chúng, giúp đồng bào xây dựng, phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Trung tá Cà Văn Lập, cán bộ Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Sơn La trên đường cùng chúng tôi xuống một số đồn biên phòng đóng quân trên các xã biên giới, khoe rằng:

- Có thật khiêm tốn cũng phải nói rằng, BĐBP Sơn La rất khéo vận động quần chúng và giỏi trong công tác giúp dân xây dựng, phát triển kinh tế. Thực hư thế nào các anh xuống tới nơi sẽ rõ.

Cán bộ Đồn Biên phòng Nà Đít xuống từng gia đình hướng dẫn đồng bào kỹ thuật chăm sóc cây thảo quả.

Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là Đồn Biên phòng Pa Khôm, nằm trên địa bàn xã Chiềng Tương, huyện Yên Châu. Từ thành phố Sơn La vào đến đơn vị cũng ngót ngét cả trăm cây số. Rót mời chúng tôi bát nước trà nóng, Thiếu tá Phạm Sơn Hùng, Phó đồn  trưởng về quân sự vào đề ngay:

- Địa bàn chúng tôi quản lý gồm 2 xã với 19 bản. 2 xã này những năm trước đây thuộc diện đặc biệt khó khăn của huyện Yên Châu. Bây giờ, tuy chưa theo kịp miền xuôi, nhưng mọi chuyện đã khác.

- Chắc phải có "phép màu" gì đặc biệt ? Tôi hỏi anh Sơn.

- Không có "phép màu" đâu. Đó là thành quả từ công sức của cán bộ, chiến sĩ biên phòng và bà con địa phương.

Chúng tôi được biết, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pa Khôm đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương vận động đồng bào xóa bỏ lối canh tác cũ, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Cán bộ, chiến sĩ đơn vị trực tiếp hỗ trợ cây giống, xây dựng các mô hình "mẫu" để bà con tham quan, học tập. Đơn vị tập trung xây dựng mô hình vườn rau cải trồng thí điểm tại bản Pa Ca 2, xã Chiềng Tương với diện tích 2ha. Vườn rau thí điểm trực tiếp do Trung tá Lê Văn Kế, Chính trị viên Đồn Biên phòng Pa Khôm phụ trách. Vừa trực tiếp trồng, chăm sóc vườn rau, anh Kế vừa tuyên truyền, hướng dẫn và nhân rộng ra nhiều hộ dân trong bản. Đến nay, người dân bản Pa Ca 2 không những có đủ rau xanh phục vụ bữa ăn hằng ngày, mà nhiều gia đình còn giàu lên từ những vườn rau ấy.

Chia tay Pa Khôm, điểm đến tiếp theo của chúng tôi là Đồn biên phòng Nà Đít đứng chân trên địa bàn xã Chiềng On, huyện Yên Châu. Đồn Biên phòng Nà Đít quản lý 2 xã biên giới là Chiềng On và Phiêng Khoài, bảo vệ hơn 35km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào. Bộ đội biên phòng đã có nhiều cách làm hay để giúp dân xóa đói, giảm nghèo, xây dựng và phát triển kinh tế.

Đại úy Trần Văn Hiếu, Phó đồn trưởng trinh sát, chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong xây dựng mô hình giúp dân xóa đói, giảm nghèo. Nhưng theo anh, vấn đề mấu chốt và đem lại hiệu quả cao nhất là phải “hiểu sâu, bám sát địa bàn, xây dựng những mô hình kinh tế cụ thể". Anh kể lại câu chuyện, năm 2006 đơn vị được Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh cho vay 50 triệu đồng xây dựng mô hình trang trại V.A.C tại bản Co Tôm, xã Chiềng On  trên diện tích hơn 3000m². Sau hai năm đi vào hoạt động, đơn vị bàn giao trang trại trên cho chính quyền địa phương quản lý. Tuy nhiên, mô hình không phát huy được hiệu quả. Nguyên nhân do địa phương và người dân chưa đủ khả năng quản lý, tổ chức sản xuất. Do nắm địa bàn không chắc, chưa đánh giá hết được thực tế, nên dẫn đến gây lãng phí và hơn thế là làm mất lòng tin trong nhân dân. Từ bài học này, năm 2009, Bộ tư lệnh BĐBP và Bộ chỉ huy BĐBP Sơn La tiếp tục đầu tư cho đồn xây dựng trại chăn nuôi lợn trên diện tích 1.200m². Nhận thấy, nếu triển khai mô hình này trong bản sẽ không mang lại hiệu quả, nên lãnh đạo, chỉ huy đơn vị quyết định: Xây dựng trang trại chăn nuôi ngay tại đồn. Đơn vị trực tiếp lựa chọn con giống, tổ chức chăm sóc và mời hội cựu chiến binh, hội phụ nữ xã tới tham quan, tìm hiểu, hướng dẫn bà con cách làm, từ đó nhân rộng mô hình và hiện đã đem lại hiệu quả rõ rệt. Từ kinh nghiệm này, hiện nay, cán bộ, chiến sĩ của đồn đang tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm đem lại hiệu quả cao nhất. Hiện đồn đã phối hợp với hội cựu chiến binh, hội phụ nữ xã tuyên truyền, vận đồng bà con trồng thí điểm 300ha cây mận hậu; hướng dẫn bà con trồng và bảo vệ rừng.

Đại tá Trần Đức Uẩn, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh khẳng định, những kết quả thu được từ việc xây dựng các mô hình thí điểm đang được BĐBP Sơn La nhân rộng ra toàn lực lượng.

Bài và ảnh: Minh Mạnh