Ngay từ cuối năm ngoái, những biện pháp siết chặt tín dụng, nâng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát, đã xuất hiện dấu hiệu giảm phát. Giờ đây, nhằm thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm cho người lao động, Chính phủ đã tung ra gói kích cầu, các ngân hàng đua nhau giảm lãi suất, người ta e ngại lạm phát sẽ quay lại. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang suy thoái chưa có dấu hiệu hồi phục, các chuyên gia kinh tế có hai luồng ý kiến trái nhau về vấn đề này của nền kinh tế nước ta. Một phía cho rằng, đang và sẽ còn giảm phát, ngay cả khi điện, than, nước… tăng giá kéo theo một loạt vật tư quan trọng như sắt thép, xi măng, phân bón cùng giá vận tải tăng cũng không mấy tác động đến khả năng tái lạm phát. Chỉ yếu tố cung-cầu mới làm ảnh hưởng trực tiếp tới giá cả thị trường, chứ không phải quyết định do giá đầu vào. Đó là lập luận của nhà kinh tế Nguyễn Mại, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước Hợp tác và đầu tư, ông cho rằng trong năm nay không thể có tái lạm phát, mối lo chủ yếu là giảm phát. Ông D.S.Kahn Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) trong phát biểu gần đây đã dự báo: “Nếu thời điểm này của năm ngoái, bóng ma lạm phát ám ảnh nhiều nước, trong đó có Việt Nam, thì hiện đã xuất hiện bóng ma mới là giảm phát đang ở giai đoạn đỉnh điểm”. Điều các chuyên gia trên nhận định không phải không có lý, khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3-2009 đã giảm 0,17% so với tháng trước, bất chấp giá điện tăng và hàng nghìn tỷ đồng tín dụng hưởng cấp bù lãi suất được “rót” cho nền kinh tế. Cứ đà này, quý tới CPI sẽ còn tiếp tục tăng trưởng âm, cả năm lạm phát chỉ chừng 5-7% (mức bình thường khoảng 10-12%).

Lập luận từ phía ngược lại, các chuyên gia lại cảnh báo khả năng tái lạm phát sẽ xảy ra trong bối cảnh bội chi ngân sách tăng cao, dự kiến được điều chỉnh ở mức dưới 8% GDP năm 2009, cùng với thực hiện các gói kích cầu đầu tư, tiêu dùng và việc tăng lương tối thiểu, giá xăng tăng trở lại… Sau khi Ngân hàng Nhà nước cho phép nới lỏng tín dụng, các ngân hàng đua nhau hạ lãi suất có thể sẽ trở thành yếu tố tích tụ lạm phát, bên cạnh đó từ nay đến cuối năm, một lượng tiền lớn đổ vào nền kinh tế thông qua trái phiếu chính phủ, vốn ngân sách, vốn ODA để thực hiện các dự án lớn về hạ tầng, phát triển sản xuất, lạm phát sẽ xảy ra nếu như đồng vốn không phát huy được hiệu quả, hoặc để xảy ra tham nhũng, tiêu cực khi thực hiện các dự án. Trong khi đó, các nền kinh tế lớn trên thế giới đều tung ra các gói kích cầu khổng lồ để vực dậy nền kinh tế của họ, cũng là yếu tố gián tiếp tác động đến mặt bằng giá cả trong nước, tiềm ẩn nguy cơ lạm phát.

Nhìn lại những tháng vừa qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ cùng sự nỗ lực vượt qua thử thách của các doanh nghiệp nhiều thành phần, nền kinh tế nước ta đang có dấu hiệu “ấm” dần. Nhưng còn quá sớm khi nói nền kinh tế trong nước đã trở lại quỹ đạo phát triển bền vững. Vấn đề bức thiết đặt ra lúc này: kích thích tài chính thực sự bao nhiêu là đủ và bằng cách nào để có hiệu quả?

Tiến sĩ Võ Trí Thành, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã nhận định: cần minh bạch và cụ thể hóa về mục tiêu và đối tượng liên quan đến gói kích cầu của Chính phủ, nhằm cải thiện niềm tin thị trường. Một khi niềm tin thị trường được cải thiện, thì chính là lúc “đơn thuốc” vực dậy nền kinh tế phát huy hiệu quả và lúc đó mới hoàn toàn thoát khỏi cả hai trạng thái cực đoan là giảm phát và lạm phát.

ĐÂU QUẢNG