Ngày 18-4, Đội Quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) đã kiểm tra xe ô tô biển kiểm soát 34L - 3066, thu giữ toàn bộ số gà nhập lậu trên xe, giao cho cơ quan chức năng tiêu huỷ và xử lý chủ hàng theo quy định của pháp luật. Ảnh: TTXVN

Sự lo ngại từ nghị trường

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Phùng Quốc Hiển nêu ý kiến: Mua thực phẩm tại siêu thị cũng không an tâm nhưng không có cách nào khác. Muốn thoát khỏi tình trạng này thì phải kiên quyết hơn nữa trong tổ chức thực hiện, góp phần bảo đảm phát triển bền vững. Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên kể: Có chị cán bộ về hưu nói với tôi rằng lương hưu không đủ để mua thực phẩm trong siêu thị, nên đành phải mua rau quả trôi nổi ngoài chợ. Có hàng phở sạch nhưng giá tiền quá cao, đành ăn phở không sạch bằng nhưng chỉ phải bỏ ít tiền thôi. Đồng chí nhận xét: Không có nhiều tiền thì cũng khó có được thực phẩm có chất lượng, bảo đảm vệ sinh, an toàn.

Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn nhận xét: Gặp nhau hằng ngày ai cũng hỏi nhau có khỏe không, ai cũng rất coi trọng sức khỏe, coi sức khỏe là vốn quý nhất. Nhưng muốn bảo đảm sức khỏe thì phải nêu rõ trách nhiệm cụ thể thuộc về bộ ngành nào, là ai. Công tác giáo dục phải đi đến nhận thức đúng và làm đúng, gồm cả đạo đức kinh doanh.

Có ý kiến đề nghị thực phẩm chức năng phải cấm bán tại các nhà thuốc và không cho phép bán theo phương thức bán hàng đa cấp.

Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng nhận thấy sâu xa của thực trạng mất vệ sinh, an toàn thực phẩm là sản xuất nhỏ, manh mún, với các chợ nhỏ, do đó chỉ công nghiệp hóa, hiện đại hóa mới có thể giải quyết triệt để. Không phải là người sản xuất không biết những tác hại từ chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm không bảo đảm, song vì ý thức với cộng đồng và lợi ích nhỏ của mình mà bất chấp các quy định.

Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu khẳng định: Vấn đề này không chỉ liên quan đến sức khỏe, nòi giống mà toàn bộ cả kinh tế, xã hội, văn hóa, uy tín và hình ảnh đất nước trên quốc tế. Các vi phạm chưa thấy vụ nào xử lý hình sự, như thế là chưa nghiêm. Thị trường nội địa là quan trọng nhất nhưng lại chưa được quan tâm bằng thị trường xuất khẩu. Hàng nhập khẩu tiểu ngạch, nhập lậu khó xác định chất lượng và sự an toàn.

Cơ quan đầu mối đủ mạnh là cơ quan nào, hoạt động như thế nào?

Nhiều đại biểu đề nghị cần có một cơ quan đầu mối đủ mạnh để quản lý lĩnh vực này.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú thì nếu thống nhất về quản lý nhà nước, cần kiến thức chuyên môn sâu thì vai trò đầu mối của Bộ Y tế là hợp lý. Mô hình Trung Quốc là tổ chức Tổng cục Kiểm tra Nhà nước về chất lượng xuất, nhập khẩu quốc gia, trực thuộc Quốc vụ viện. Ở nước ta, Chính phủ đồng ý sẽ cho lập tổ chức kiểm soát với 7.000 người. Trong khi đang có hệ thống quản lý thị trường có 5.400 người, sắp tới sẽ được tăng thêm, có tổ chức, kinh nghiệm, uy tín về các mặt. Nên tăng cường lực lượng này. Hoạt động về đêm là nhiều, tiếp xúc thường xuyên với dịch bệnh, trong khi chế độ còn thấp, chưa khuyến khích anh em làm việc. Hiện đang xin mua các xe kiểm tra, kiểm nghiệm nhanh trên đường, nhưng 2 năm rồi chưa mua được. Việc này quan trọng hơn kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Một số đại biểu đồng tình với ý kiến đó, vì: Trong Pháp lệnh Vệ sinh, an toàn thực phẩm có định rõ trách nhiệm của Bộ Y tế, nên cần xem lại việc thực hiện như thế nào. Nhưng cần xác định cơ quan đủ mạnh là thế nào, nằm trong Bộ Y tế hay ở bộ nào, hay nằm ngoài các bộ…

Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng đề nghị cùng với rà soát, xem xét các văn bản thì cần nêu cao trách nhiệm quản lý nhà nước của Trung ương và địa phương. Vai trò nhạc trưởng nên giao cho Bộ Y tế hay không, nếu giao thì cần hỗ trợ như thế nào, có lập tổ chức mới hay không… đều phải cân nhắc kỹ.

Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Trương Thị Mai cho rằng, đây là lo lắng chung của toàn xã hội, do đó phải có những giải pháp đột phá mạnh mẽ và chiến lược lâu dài. Nên đưa ra một mô hình cơ quan đầu mối về tổ chức bộ máy cho phù hợp. Thực tế cho thấy thực hiện cơ chế phối hợp liên ngành là cực kỳ khó khăn, thường thì cơ quan chủ trì phải chịu hết. Thanh tra, kiểm tra chuyên ngành không đủ sức thực hiện nhiệm vụ, cũng cần xem xét, sửa đổi quy định pháp luật, tăng cường lực lượng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Ngọc Thuật đề nghị có những khâu liên quan cần sớm làm rõ, từ trang trại đến bàn ăn qua nhiều bộ, ngành quản lý. Nhưng lực lượng quản lý mỏng, Bộ đang cùng Bộ Nội vụ xem xét việc tổ chức các chi cục an toàn thực phẩm, cần chi 45 tỉ đồng/năm; trang thiết bị cần xã hội hóa, huy động các nguồn lực xã hội.

Đầu tư cả công nghệ và con người

Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và môi trường Nguyễn Đăng Vang nêu ý kiến, chi thường xuyên cho hoạt động quản lý vệ sinh, an toàn thực phẩm với một người Việt Nam một năm chỉ bằng một điếu thuốc lá. Vì vậy không đủ sức để triển khai công việc. Năm nay, đề nghị nâng mức chi phí này lên 9.000 đồng tính theo đầu người. Sự đột phá ở đây phải bằng trí tuệ và công nghệ với sự đầu tư đúng mức. Chúng ta coi trọng nhiều thứ nhưng cái ăn vào chính bụng mình, không vệ sinh, không an toàn thì nó phá từ bụng mình ra mà lại chưa được quan tâm đầy đủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Thu Ba khẳng định: Phải giải quyết đồng bộ, ban hành luật chuyên ngành để tổ chức lại cơ quan, có bộ máy, có quyền thanh tra, kiểm tra vệ sinh, an toàn thực phẩm. Nếu không thì dù có tăng bao nhiêu tiền cho công tác quản lý cũng sẽ ít hiệu quả.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu giãi bày: Vừa qua trong tuyên truyền thái quá, mà không ai nói lại mà nói cũng không lại. Chẳng hạn như báo chí nói cho bột đá vào kẹo, làm người nghe tưởng là bột đá trải đường; thực ra nó là phụ gia được phép sử dụng trong sản xuất kẹo. Vì vậy không thể xử lý hình sự. Còn đóng cửa một cơ sở sản xuất kẹo là do vệ sinh không bảo đảm chứ không phải vì dùng bột đá. Có báo đưa để phủ tạng người trong thùng rác, nhưng thực ra đó là túi để những loại chất thải nguy hiểm, để đưa đi thiêu hủy ở Cầu Diễn. Các nhà báo đến chụp ảnh rồi đưa lên. Người đó kiện báo, báo phải bồi thường 2 triệu đồng, bồi thường thế là ít. Nếu không lập lại trật tự thì nhiều việc chúng ta cố gắng đến mấy cũng bị phủ nhận. Đồng chí cũng cho rằng, hiện nay tính theo đầu người thì sử dụng thịt gấp 5 lần, trứng, sữa gấp 25 lần so với thời bao cấp, nhưng thanh tra tính trên đầu ngón tay, tiền chi cho quản lý ít thì có tình trạng ăn thực phẩm bẩn là tất nhiên; và đề nghị: Giao cho bộ nào làm đầu mối quản lý thì phải dứt khoát, với bộ máy và kinh phí ngang tầm cùng quyết tâm chính trị cao của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Nhiều vấn đề sẽ được đưa ra lấy ý kiến đại biểu Quốc hội trong Kỳ họp thứ 5 tới.

VIỆT ÂN-THÚY HẰNG