Sự cố sập vữa trần tại căn hộ 1501 nhà 17T1 khiến những người dân đang sống trong khu chung cư Trung Hòa-Nhân Chính, Hà Nội nơm nớp lo sợ. Họ lo một lúc nào đó tai nạn tương tự có thể xảy ra, đe dọa đến tính mạng của họ. Từ sự cố trên đã nảy ra một vấn đề về chất lượng của các chung cư cao cấp. Bao gồm một khái niệm tổng thể: chất lượng xây dựng, chất lượng quản lý, bảo dưỡng và thái độ phục vụ của những người điều hành.

“Cao cấp” thành “thấp cấp”?

Nhà 17T1 (nhà đầu tiên trong ảnh) nhìn bên ngoài khá đẹp đẽ nhưng lại ẩn chứa nhiều khiếm khuyết về chất lượng xây dựng

10 giờ sáng 10-9, nhân viên văn phòng tổ chức quốc tế DKT (Phòng 1501 tòa nhà 17T1 khu Trung Hòa-Nhân Chính, Hà Nội) bị một phen hoảng hồn, một mảng vữa dày, cứng, rộng khoảng 7m² bất ngờ sập xuống. Khi chúng tôi tới đã chứng kiến cảnh tan hoang của văn phòng trên với từng mảng vữa trên sàn nhà và mấy chiếc bàn làm việc. Rất may là hai nhân viên-một người Mỹ, một người Việt Nam-vừa rời khỏi vị trí mà trần sập xuống, nếu không thì chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra. Sau đó, đại diện của Công ty cổ phần xây dựng số 2 (VINACONEX 2 thuộc Tổng công ty VINACONEX)-đơn vị xây tòa nhà) đã tới và trám xi măng lại chỗ trần bị sập.

Đáng lo ngại là trước khi sập, trần của văn phòng DKT nói trên chỉ có vài vết rạn nhỏ, ngắn, chẳng ai để ý. Vì vậy, người dân tại khu Trung Hòa-Nhân Chính đều sợ tai nạn bất ngờ có thể xảy ra với mình.

Thực tế, đây không phải là sự cố duy nhất của các tòa nhà, công trình trong khu chung cư Trung Hòa-Nhân Chính do các đơn vị của VINACONEX xây dựng. Năm 2005, khu vực này cũng đã xảy ra 2 vụ sập vữa trần tại nhà 17T10 và 17T11. Thời điểm đó, Bộ Xây dựng đã phải chỉ đạo VINACONEX kiểm tra và khắc phục sự cố tại hai tòa nhà nói trên. Sau đó, các vụ sập vữa trần, lở tường, rò rỉ ống nước gây ẩm tường, lở sàn… vẫn liên tục diễn ra, chỉ có điều không được nêu nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng mà thôi.

Bác Nguyễn Đức Thuần, Bí thư chi bộ khu Nhân Chính, Tổ trưởng tổ dân phố nhà 18T1 là người rất tích cực thu thập các thông tin về những hư hỏng của các công trình trong khu Trung Hòa-Nhân Chính. Bác cho chúng tôi xem một loạt các bức ảnh về các căn hộ bị sập trần, lở tường… mà đích thân bác chụp, sưu tập. Bác là một trong số ít người may mắn được mua căn hộ tại khu chung cư này với giá gốc của VINACONEX. Thời điểm năm 2004, căn hộ số 1705 của bác có giá 4,5 triệu đồng/m². Sau đó, giá căn hộ ở khu này tăng vùn vụt, lên tới 17-20 triệu đồng/m², thậm chí 24 triệu đồng/m², đắt gấp đôi các khu chung cư có chất lượng tương đương khác.

Sau khi mua nhà được khoảng một năm, bác đã phải đối mặt với các hư hỏng “lặt vặt” và đã 3 lần được nhân viên của VINACONEX đến sửa chữa. Với nhiều chứng cứ đưa ra, bác khẳng định chất lượng xây dựng các căn hộ thuộc khu Trung Hòa-Nhân Chính là rất kém. Vữa trát tường quá bở, không thể đóng đinh được. Chủ căn hộ số 603 thuộc nhà 18T1 khi lắp điều hòa mới phát hiện ra tường mình chưa được trát cẩn thận, mới “sờ” vào đã bục, đổ. Nước sinh hoạt do VINACONEX cung cấp rất “bẩn”, có người phát hiện ra giun trong nước. Đồng hồ đo nước thì được để ngoài hành lang, không cho người dân theo dõi, luôn “chạy nhanh như ngựa”, cho ra những con số ảo…

Tuy vậy theo bác, điều mà người dân khu chung cư bức xúc nhất là thái độ thiếu tôn trọng của đơn vị quản lý công trình là VINASINCO (một thành viên của VINACONEX). Khi cần thay đổi mức phí quản lý và tiền trông xe hàng tháng, đơn vị này không cần tham khảo ý kiến người dân mà tự ý thay đổi mức giá lên gấp 3 lần. “Chúng tôi sẵn sàng đóng phí cao hơn nhưng cần phải có lộ trình theo mức trượt giá của xã hội. Còn nếu mức phí họ đưa ra là thực sự cần thiết và hợp lý thì nhà quản lý cũng nên họp bàn để thống nhất ý kiến với dân”, bác nói.

Trách nhiệm từ nhiều phía

Trao đổi với chúng tôi, bà Phạm Thị Liên-Phó giám đốc của VINACONEX 2 cho biết, hiện tại dùng xi măng vá trám trần là cách khắc phục duy nhất. VINACONEX 2 chỉ có trách nhiệm với nhà 17T1, còn những nhà khác là do các đơn vị khác của Tổng công ty VINACONEX xây dựng. Muốn kiểm tra tổng thể toàn thể phải do VINASINCO là đơn vị được giao quản lý khu chung cư đứng ra. “Thực tế là nhà 17T1 đã hết thời hạn bảo hành. Nhưng vì trách nhiệm nên chúng tôi vẫn sửa chữa”.

Lý giải nguyên nhân của những hư hỏng, PGS.TS Trần Chủng, Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết chất lượng, kết cấu phần

Trao đổi với chúng tôi, bà Phạm Thị Liên-Phó giám đốc của VINACONEX 2 cho biết, hiện tại dùng xi măng vá trám trần là cách khắc phục duy nhất. VINACONEX 2 chỉ có trách nhiệm với nhà 17T1, còn những nhà khác là do các đơn vị khác của Tổng công ty VINACONEX xây dựng. Muốn kiểm tra tổng thể toàn thể phải do VINASINCO là đơn vị được giao quản lý khu chung cư đứng ra. “Thực tế là nhà 17T1 đã hết thời hạn bảo hành. Nhưng vì trách nhiệm nên chúng tôi vẫn sửa chữa”.

khung của tòa nhà không có vấn đề gì. Nhưng khi trát hoàn thiện, có thể đơn vị thi công đã làm ẩu, không đúng kỹ thuật nên mới xảy ra những hư hỏng trên. Ông cho rằng trong thời gian tới, đơn vị thi công nên áp dụng các biện pháp tiên tiến, ví dụ không cần trát mà bắn vít, làm trần treo bằng nhựa tổng hợp rất phù hợp với nhà cao tầng sử dụng điều hòa (nhiệt độ thay đổi dễ xảy ra lở trần), nếu vẫn trát thì phải tạo nhám bề mặt…

Ông Chủng cho rằng, tuy hết thời hạn bảo hành nhưng nếu công trình hỏng hóc thì nhà thầu vẫn phải có trách nhiệm phối hợp sửa chữa. Sau mấy năm sử dụng, hiện nay các tòa nhà trong khu Trung Hòa-Nhân Chính đã đến thời gian cần phải tổng kiểm tra để đánh giá chất lượng. Việc này nên có sự phối hợp tốt giữa người dân và đơn vị quản lý. Nguyên tắc là nếu hỏng thì phải sửa chữa cho dân, phần lỗi thuộc về đơn vị nào thì đơn vị đó phải bỏ kinh phí. Ông Chủng cho rằng với những căn hộ bị lở trần từ 2 đến 3m² thì có thể làm cục bộ, nhưng với những vết lở trần có diện tích khoảng 10m² trở lên thì phải làm lại trần toàn bộ căn hộ.

Theo ông Chủng có một thực tế là hiện nay phí quản lý hằng tháng của khu Trung Hòa-Nhân Chính còn thấp. Ngay mức phí quản lý của khu Phú Mỹ Hưng, Siputra là từ 100.000đ đến 300.000đ, các chung cư ở nước ngoài lên tới 200USD/tháng. “Tiền để duy tu, bảo dưỡng nhà, lương cho nhân viên lấy từ phí quản lý này. Vẫn biết, mọi sự so sánh là khập khiễng nhưng nếu mức phí thấp thì đơn vị quản lý không biết lấy đâu ra tiền để bảo dưỡng thường xuyên. Vì thế, nhà sẽ bị xuống cấp nhanh”.

Nói về mức giá của các căn hộ trong khu Trung Hòa-Nhân Chính, ông Chủng cho rằng nhà nước chỉ quản lý giá thành xây dựng, còn giá bán thế nào lại do thị trường điều tiết. Hiện nay, khi các khu chung cư cao cấp chưa được xây đủ, “cung” nhỏ hơn “cầu” thì khách hàng chưa có nhiều sự lựa chọn. Họ vẫn ở thế phải “xin”, phải “nhờ vả” mới mua cho mình được căn hộ ưng ý. Tình trạng ép giá vì thế mới diễn ra. Điều này sẽ được cải thiện khi các chung cư được xây dựng hàng loạt trong thời gian tới theo chủ trương của nhà nước.

Bài và ảnh: HỒ QUANG PHƯƠNG