Thảm họa là điều không ai mong muốn. Nhưng những sự cố như vụ sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ, các nạn dịch, các cơn lũ quét, sóng thần vẫn cứ xảy ra, đi cùng với nó là các thảm họa y học đòi hỏi chúng ta phải

Tắm trên cáng cho nạn nhân trúng độc tại trạm thu dung cấp cứu nạn nhân hàng loạt.

có sự chỉ đạo tập trung, thống nhất các lực lượng tham gia thu dung, cấp cứu và điều trị nạn nhân. Cuộc diễn tập thực binh thu dung, cấp cứu hàng loạt của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ngày 6-9 đã đặt ra nhiều vấn đề về công tác này.

Cần có trạm thu dung cấp cứu cỡ lớn

“Một nhà máy hóa chất nằm giữa thành phố bị nổ lớn. 2.000 nạn nhân bị đe dọa tính mạng. Lệnh của Bộ Quốc phòng: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tổ chức khu vực cấp cứu ngay tại hiện trường, đồng thời thu dung, cấp cứu từ 300 đến 500 nạn nhân tại Bệnh viện trong đó có khoảng 30 nạn nhân nhiễm độc hóa học, 50% nạn nhân nặng và rất nặng…”. Thiếu tướng Trần Duy Anh, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhận được lệnh của Bộ Quốc phòng và Ban chỉ đạo phòng, chống thảm họa thành phố Hà Nội như vậy. Ngay lập tức, một cuộc hội ý nhanh của Đảng ủy, Ban giám đốc được tổ chức, thống nhất chủ trương và đề ra kế hoạch ứng cứu.

Trời Hà Nội lúc này vẫn rả rích mưa nhưng hoạt động của các bộ phận không vì vậy mà bị chậm trễ. Những chiếc xe cấp cứu bao gồm cả hệ thống xe tải quân sự được che bạt dã chiến liên tục rú còi chạy về phía xảy ra vụ nổ, nhanh chóng chở nạn nhân về khu vực quy định. Lực lượng tải thương cơ động túc trực sẵn, đưa ngay bệnh nhân vào khu vực thu dung phân loại. Tại đây dưới sự chỉ huy của Thượng tá, Tiến sĩ Trần Đức, toàn bộ bệnh nhân được phân loại, hoàn thiện hồ sơ chuyển sang các phòng cấp cứu. “Trạm thu dung cấp cứu nạn nhân hàng loạt” là một hội trường rộng gần 800 mét vuông. Tại đây bố trí 38 giường hồi sức chống sốc có đầy đủ ôxy trung tâm, bộ hút trung tâm, có khu vực xử lý vệ sinh cho nạn nhân với các thiết bị đồng bộ (tắm trên cáng, tự tắm, tiêu độc) với dây chuyền một chiều khép kín, hiện đại cho phép cấp cứu thuận lợi 300-500 nạn nhân chỉ trong vòng 60 phút… Tại “hiện trường vụ nổ”, một trạm thu dung cấp cứu nạn nhân hàng loạt cũng được đồng bộ triển khai, có đủ tổ phẫu thuật tối khẩn cấp - khẩn cấp, tổ hồi sức - chống sốc…

Cuộc diễn tập BV-08 đã diễn ra khẩn trương, mau lẹ với sự phối hợp, hiệp đồng rất nhịp nhàng, ăn khớp của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Một trong những nguyên nhân giúp cho cuộc diễn tập thành công là sự xuất hiện của “Trạm thu dung cấp cứu nạn nhân hàng loạt”.

Chúng tôi được biết: Hiện nay, hầu hết các bệnh viện lớn ở nước ta vẫn chưa có trạm thu dung lớn kiểu này. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong thiết kế xây dựng cũng không có, nhưng sau đợt tham quan diễn tập cấp cứu hàng loạt của quân đội NATO tại Brúc-xen (Bỉ), thấy rõ sự cần thiết phải có trạm thu dung cỡ lớn phục vụ cho công tác cấp cứu hàng loạt, Bệnh viện đã cải tạo, nâng cấp Khoa Khám bệnh thành “Phòng khám đa khoa lưỡng dụng”. Trong thời bình, đây là nơi phân loại, hướng dẫn điều trị cho 1.000 – 1.200 bệnh nhân/ngày; khi có tình huống cấp cứu hàng loạt thì chuyển thành Trạm thu dung có đủ trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, cho phép xử lý 300-500 bệnh nhân trong khoảng 60 phút. Mô hình trạm thu dung này rất cần được tổ chức tại các bệnh viện lớn trên khắp cả nước nhằm đáp ứng yêu cầu cấp cứu thảm họa y học khi có tình huống. Trên thực tế, nạn nhân trong một số thảm họa y học ở nước ta đã không được cấp cứu kịp thời do các bệnh viện không có trạm thu dung cấp cứu đáp ứng yêu cầu đề ra.

Tập trung, thống nhất một Ban chỉ đạo

Cấp cứu nạn nhân hàng loạt, khắc phục hậu quả của thảm họa là vấn đề được Chính phủ quan tâm, giao cho Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện. Trong chương trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước giai đoạn 2006-2010 về “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ phục vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cộng đồng”, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thẩm định, chọn lựa và giao cho bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện đề tài khoa học “Nghiên cứu xây dựng quy trình kết hợp các lực lượng trong tổ chức, thu dung, cấp cứu và điều trị hàng loạt tại các tuyến bệnh viện, phục vụ ứng cứu khi xảy ra thảm họa”. Đề tài có nhiều giáo sư, chuyên gia giàu kinh nghiệm về y học thảm họa tham gia.

Trung tướng-Tiến sĩ Đinh Ngọc Duy, Chủ nhiệm đề tài cho biết: Tổ chức ứng cứu khi có thảm họa, thiên tai, khủng bố là một vấn đề được nhiều quốc gia dày công nghiên cứu, tổ chức với nhiều mô hình khác nhau. Ở các nước phát triển thường tổ chức ra Bộ Tình trạng khẩn cấp hoặc Ủy ban quốc gia về tình trạng khẩn cấp. Ở nước ta, có rất nhiều tổ chức đáp ứng các tình huống thảm họa, thiên tai, dịch bệnh như: Ủy ban Tìm kiếm cứu nạn quốc gia, Ban Chỉ huy phòng, chống lụt bão Trung ương, Ban Chỉ đạo Trung ương phòng, chống cháy rừng... Việc tồn tại nhiều ban chỉ đạo khác nhau đã nảy sinh tình trạng thiếu thống nhất, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; hạn chế khả năng phát huy sức mạnh tổng hợp trong điều hành, phối hợp các lực lượng khắc phục thảm họa nói chung và thảm họa y học nói riêng. Thông qua việc khảo sát vấn đề này ở cả trong nước và nước ngoài, nhóm nghiên cứu đề tài đề xuất “Dự thảo quy trình kết hợp các lực lượng trong tổ chức thu dung, cấp cứu, điều trị nạn nhân hàng loạt tại các tuyến khi xảy ra thảm họa”. Dự thảo này cũng kiến nghị hợp nhất các ban chỉ đạo, chỉ huy hiện có thành Ban chỉ đạo phòng, chống thảm họa, tìm kiếm cứu nạn ở các cấp từ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đến cấp xã, phường nhằm huy động, điều hành mọi nguồn lực trên địa bàn vào việc phòng, chống và khắc phục hậu quả thảm họa.

Cuộc diễn tập thực binh thu dung, cấp cứu hàng loạt tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 với thành công từ việc đưa Trạm thu dung cấp cứu nạn nhân hàng loạt vào hoạt động đã cho thấy, cơ chế kết hợp các lực lượng trong khắc phục thảm họa đã được vận hành thông suốt. Tuy nhiên, ở cấp lớn hơn, việc diễn tập vận hành cơ chế hoạt động của Ban Chỉ đạo phòng, chống thảm họa, tìm kiếm cứu nạn cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương đã không tổ chức được do việc huy động quá lớn về tổ chức lực lượng, phương tiện trang bị kỹ thuật… Thiết nghĩ, đây là vấn đề cần có sự quan tâm của hệ thống chính quyền các cấp để kết quả nghiên cứu và diễn tập thành công của đề tài được ứng dụng vào cuộc sống, khắc phục đáng kể những hậu quả do thảm họa gây ra.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI – ANH THU