QĐND - Năm 2011, chiến dịch tình nguyện hè của Thành đoàn TP Hồ Chí Minh chạm những cột mốc đáng nhớ: 15 năm chương trình Tiếp sức mùa thi, 10 năm chiến dịch Kỳ nghỉ hồng, 5 năm chiến dịch Hành quân xanh… Xuyên suốt chặng đường, các chiến dịch đã và đang để lại những dấu ấn tốt đẹp với sức ảnh hưởng ngày càng sâu rộng.

Tuổi trẻ vì cộng đồng

Ngày hội “Những người tình nguyện lần V” năm 2011 vừa được tổ chức tại Công viên Văn hóa Đầm Sen. Hàng nghìn chiến sĩ tình nguyện trên khắp các mặt trận quy tụ, tay bắt mặt mừng sau những tháng ngày “đi để cống hiến; đi để trưởng thành”. Một mùa hè tình nguyện nữa lại qua, nối tiếp chặng đường dài đáng ghi nhớ.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Phó bí thư Thành đoàn TP Hồ Chí Minh, Trưởng ban chỉ đạo hoạt động hè 2011 nhận định: “Mùa hè là đợt cao điểm của hoạt động tình nguyện. Có thể nói các chiến dịch tình nguyện hè đã và đang khẳng định vai trò tiên phong của mình trong phong trào thanh niên TP Hồ Chí Minh nói riêng, thanh niên cả nước nói chung. Với hiệu quả xã hội thiết thực, chương trình ngày càng có sức lan tỏa mạnh mẽ, thu hút đông đảo thanh niên tham gia và sự quan tâm đặc biệt của xã hội”.

Từ 700 sinh viên đầu tiên, đến nay mỗi độ hè về, Thành đoàn lại huy động hơn 100.000 thanh niên tham gia chiến dịch tình nguyện. Ðịa bàn của chiến dịch từ một vài xã nghèo ở TP Hồ Chí Minh, nay mở rộng đến mặt trận các tỉnh miền Tây Nam Bộ, Tây Nguyên, miền Trung và các nước bạn Lào, Cam-pu-chia.

Trải qua gần 20 năm, hiệu quả phong trào thanh niên tình nguyện hè đã trở thành "vốn quý" của thanh niên cả nước. Mỗi chiến dịch đều để lại dấu ấn riêng biệt trong lòng xã hội: Mùa hè xanh với công tác dân vận, đội hình chuyên; Tiếp sức mùa thi với đội hình bám trụ ở bến xe, đội xe ôm; Kỳ nghỉ hồng với những mô hình thiết thực hỗ trợ công nhân… Trong giai đoạn đổi mới và thực hiện công cuộc CNH-HĐH, hoạt động tình nguyện hè luôn gắn với yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn của thành phố và đất nước. Những năm qua, chiến dịch tập trung chủ yếu vào việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Thông qua các hoạt động như: Phong trào đền ơn đáp nghĩa, hành động vì môi trường, trẻ em; tuyên truyền pháp luật, an toàn giao thông, thủ tục hành chính; bê tông hóa các tuyến đường, cầu khỉ trong chương trình xây dựng nông thôn mới; tạo việc làm, sân chơi cho thanh niên công nhân, khám bệnh miễn phí cho người nghèo… Thanh niên tình nguyện đã và đang góp phần vào sự phát triển kinh tế, công cuộc xóa đói, giảm nghèo tại các địa phương, xây dựng đất nước giàu đẹp, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Chiến dịch tình nguyện hè năm 2011 còn góp phần thực hiện thành công Nghị quyết 11 của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời hưởng ứng Năm Thanh niên, Năm Vì trẻ em 2011.

Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh – “thương hiệu” uy tín của phong trào thanh niên TP Hồ Chí Minh. Ảnh: NHƯ QUỲNH

Mục tiêu cuối cùng của các phong trào thanh niên là xây dựng con người, xây dựng tổ chức. Qua mỗi mùa chiến dịch, hàng trăm chi đoàn, câu lạc bộ, đội nhóm thanh niên ra đời; hàng nghìn thanh niên được kết nạp đoàn, hội; nhiều đoàn viên ưu tú vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng. Ông Nguyễn Thanh Đoàn, Phó chủ tịch Hội Sinh viên TP Hồ Chí Minh, cho rằng: “Thông qua các hoạt động tình nguyện, thanh niên được giáo dục, bồi dưỡng tình cảm cách mạng, lòng tự hào dân tộc. Từ đó họ biết sống vì quê hương, vì cộng đồng, tiếp bước truyền thống vẻ vang của thế hệ cha ông".

Cần coi trọng tính thiết thực

Thành tựu đạt được của chiến dịch tình nguyện hè đang ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến đông đảo tầng lớp nhân dân cũng như gây được hiệu ứng xã hội mạnh mẽ. Tuy nhiên, qua gần 20 năm thực hiện, phong trào này đang có chiều hướng ít đổi mới về nội dung cũng như hình thức hoạt động. Tại một số địa phương, hoạt động tình nguyện đôi khi còn mang nặng tính hình thức, chủ yếu là giao lưu văn nghệ, tặng quà, chưa phát huy được tính sáng tạo, khả năng chuyên môn của thanh niên.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Thanh Đoàn, một khó khăn của phong trào đó là lực lượng tham gia hiện nay vẫn chưa đông. Hơn 50.000 sinh viên, thanh niên cơ sở tham gia chiến dịch Mùa hè xanh vẫn là một con số chưa cao so với số lượng sinh viên, thanh niên toàn thành phố. Nguyên nhân một phần do kinh phí tổ chức eo hẹp. Thêm vào đó, sinh viên theo học hệ tín chỉ nên có thêm học kỳ 3 trong dịp hè. Đối với chiến dịch Hoa phượng đỏ, việc vận động học sinh tham gia còn gặp nhiều khó khăn do vấn đề học thêm, học hè.

Điều tồn tại nữa là một số công trình thanh niên chưa mang lại hiệu quả cao. Phần việc nạo vét kênh, rạch, phát quang bụi rậm, dọn dẹp vệ sinh chỉ đạt hiệu quả nhất thời. Nhiều cây cầu xây xong nhanh chóng xuống cấp, cây xanh bị chết do không được chăm sóc khi chiến dịch kết thúc. Việc địa phương điều động lực lượng thanh niên tình nguyện để thực hiện các công trình, phần việc của mình ra sao hoàn toàn tùy thuộc vào địa phương đó. Các công trình, phần việc không phát huy hiệu quả là do địa phương, cơ sở không chăm lo, kiểm tra, sâu sát. Không thể hy vọng rằng mùa chiến dịch sẽ thay đổi hoàn toàn một miền quê mà chỉ góp một phần làm cho miền quê ấy thêm xanh, đẹp hơn. Vậy nên, các công trình thanh niên muốn đạt hiệu quả tốt phải có sự chung tay góp sức của chính quyền và người dân địa phương.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ cho biết, trong thời gian tới, Thành đoàn sẽ tổ chức hội nghị chuyên đề tổng kết 15 năm chương trình Tiếp sức mùa thi, 10 năm chiến dịch Kỳ nghỉ hồng, 5 năm chiến dịch Hành quân xanh để rút kinh nghiệm tiếp tục phát huy mặt tích cực, khắc phục những mặt hạn chế. Hoạt động theo phương thức đội hình chuyên tiếp tục được đẩy mạnh, tạo điều kiện cho thanh niên phát huy khả năng chuyên môn. Trong những năm tới, nội dung của từng chiến dịch tiếp tục được thiết kế theo từng chương trình có chủ đề cụ thể, xác định rõ các hoạt động cao điểm. Chú trọng công tác kiểm tra, đánh giá các công trình thanh niên sau mỗi chiến dịch. Vận động các nhóm tình nguyện tự phát, tình nguyện trên mạng và nhân dân cùng tham gia. 

QUỲNH NGA