Nút giao thông Hoàng Văn Thụ-Phan Đình Giót-Trần Quốc Hoàn bị ngập do mưa lớn

Hiện nay, cùng với nạn ùn tắc giao thông, TP Hồ Chí Minh liên tục phải đối mặt với tình trạng ngập úng. Chuyện “nắng, mưa đều ngập”, hay đang đi chơi ngày Tết Nguyên đán phải lội trong nước bẩn, đã trở thành vấn đề nhức nhối của thành phố nhưng chưa được khắc phục một cách có hiệu quả. Mọi lời chỉ trích đều nhằm vào Sở Giao thông-công chính (GTCC), song thực tế, muốn chống ngập phải bắt đầu từ khâu qui hoạch, triển khai xây dựng, giải tỏa kênh rạch, ý thức của người dân...

Thực trạng nhức nhối

Bước vào mùa mưa 2007, ở TP Hồ Chí Minh liên tục xảy ra tình trạng ngập nước. Chỉ riêng thời điểm cuối tháng 9, đầu tháng 10, trong thành phố đã xảy ra hơn 10 lần ngập lớn. Gần đây nhất là hai trận mưa đầu tháng 10, đã làm ngập hàng loạt con đường, gây ách tắc giao thông và gây ra một số vụ tai nạn nhỏ cho người lưu thông trên đường. Trận mưa tối ngày 9-10, đã làm đường Nguyễn Hữu Cảnh, Lê Lai (quận 1) ngập sâu hơn 40cm, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (đoạn gần ngã tư Hàng Xanh) cũng ngập trên 35cm. Trận mưa tối ngày 11-10 kéo dài hơn một giờ đồng hồ, đã làm cho nút giao thông Hoàng Văn Thụ-Phan Đình Giót-Trần Quốc Hoàn (quận Tân Bình) ngập hơn 50cm, đường Phạm Văn Hai nhiều đoạn cũng bị ngập sâu từ 30 đến 40cm. Khu vực quận Bình Thạnh, các tuyến đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh, khu vực Thanh Đa… đã bị ngập sâu từ 40 đến 60cm. Ngay trung tâm quận 1, đường Lê Lai, Lê Lợi, Hàm Nghi cũng bị ngập từ 20 đến 30cm, gây cản trở cho các phương tiện giao thông đi lại trên đường.

Mưa to ngập đường đã đành mà ngay trong những ngày nắng, người dân vẫn phải sống chung với ngập lụt. Các khu vực như bến Mễ Cốc, Bình Đông (phường 15, quận 8), đường Lương Định Của, Nguyễn Văn Hưởng (quận 2), khu vực bán đảo Thanh Đa (quận Bình Thạnh)… liên tục bị ngập do triều cường. Cuối năm 2006, đầu năm 2007, khi có triều cường lớn, các con đường ở những khu vực trên đã bị ngập từ 55 đến 70cm. Tết Nguyên đán, nhà dân ở khu vực bến Bình Đông, bến Mễ Cốc và một số khu vực ven sông Sài Gòn, nền nhà còn bị ngập từ 20 đến 40cm. Ngày mùng Một Tết, không ít người dân phải chở bao cát ngăn cửa và tát nước bẩn ở trong nhà ra. Bà Huỳnh Thị Phương Liên ở bến Mễ Cốc than thở: “Không biết bao giờ chúng tôi mới thoát khỏi cảnh ăn trên nước, ngủ trên nước mỗi khi mưa lớn hay triều cường đây?”.

Khổ nhất vẫn là người dân sống trong khu vực bán đảo Thanh Đa. Từ đầu năm đến nay, họ luôn lo lắng về tình trạng sạt lở ven sông và cũng nhiều lần phải chịu cảnh lầy lội vì ngập nước. Cứ sau mỗi một trận mưa ở mức độ trung bình là nhiều đoạn đường ở Thanh Đa lại chìm sâu dưới nước, có đoạn ngập dài hàng trăm mét. Nếu có mưa to, lại gặp đỉnh triều cường, thì người dân chỉ có cách dắt xe máy để “bơi” qua những đoạn ngập sâu mà thôi. Anh Nguyễn Trung Tín- một người dân đã sống ở Thanh Đa hơn 20 năm nói với chúng tôi: “Đường ngập rất khổ. Xe ướt, người ướt đã đành, nhiều khi dắt xe lệch đường còn bị thụt xuống hố nữa chứ”. Không chỉ những khu vực xa trung tâm mới bị ngập lụt như vậy, mà khi mưa lớn, triều cường cao, một số con đường ven sông ở quận 1 cũng bị ngập từ 10 đến 20cm.

Không thể mạnh ai, nấy làm

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập lụt hiện nay, nhưng tập trung ở 3 vấn đề chính: Ao hồ bị san lấp quá nhiều, kênh rạch bị lấn chiếm nghiêm trọng và qui hoạch xây dựng bừa bãi. Theo ông Phan Phùng Sanh– Phó chủ tịch thường trực Hội Xây dựng TP Hồ Chí Minh, thì hơn 2/3 số ao hồ của thành phố đã bị san lấp. Không những vậy, hệ thống kênh rạch thoát nước bị lấn chiếm vô tội vạ. Nhiều đoạn sông, đoạn kênh còn bị các nhà hàng, khu du lịch lấn chiếm, cản trở đến dòng chảy khi có mưa to hoặc triều cường. Ông Sanh cũng cho biết: “Tình trạng qui hoạch và xây dựng không theo một cao độ chuẩn, sẽ dẫn đến hậu quả là khu đô thị mới cao hơn khu đô thị cũ. Hay nói một cách khác là TP Hồ Chí Minh sẽ trở thành cái chảo. Và tất nhiên, những khu trung tâm là quận 1, 3, 4, 5, Phú Nhuận, Tân Bình… sẽ bị nước ở vùng ven tràn về”.

Trong cuộc Hội thảo về chống ngập lụt ở TP Hồ Chí Minh do Hội Thủy lợi thành phố tổ chức vào tháng 9 vừa qua, nhiều ý kiến cho rằng: Không thể chống ngập theo kiểu “mạnh ai, nấy làm” như hiện nay. Nếu thành phố phát triển đô thị ra phía biển, thì phải giải quyết tốt các vấn đề: Kiểm soát lũ, kiểm soát triều cường và thoát nước mưa. Qui hoạch như vậy, sẽ giúp các khu đô thị mới như Thủ Thiêm, các khu đô thị ở quận 7, quận 9, huyện Bình Chánh, Nhà Bè… không bị ngập nước và cũng giúp cho các quận trung tâm thoát nước ra sông Sài Gòn và các dòng kênh sẵn có. Bên cạnh đó, Sở Quy hoạch-kiến trúc, Sở Xây dựng và các ngành chức năng, cần xác định chính xác cốt cao độ cho các công trình xây dựng của thành phố. Để chống ngập lụt hiện nay, Sở Giao thông-công chính cần chủ động có những biện pháp trước mắt cũng như lâu dài. Biện pháp trước mắt là khai thông hệ thống thoát nước trên các trục đường; xây dựng các bờ kè, đê bao và lắp đặt hệ thống bơm nước tại các khu vực hay xảy ra ngập lụt như bến Bình Đông, Mễ Cốc, bán đảo Thanh Đa, quận 12, quận Thủ Đức; khai thông hệ thống kênh, rạch thoát nước… Biện pháp lâu dài là triển khai tốt các dự án ODA, cải tạo các tuyến kênh như Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Tàu Hũ-Bến Nghé-kênh Đôi-kênh Tẻ… Những biện pháp chống ngập lụt trên rất cần sự điều hành đồng bộ, thống nhất.

Vừa qua, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Lê Hoàng Quân đã chấp thuận chủ trương thành lập Trung tâm nghiên cứu chống ngập nước trực thuộc Sở Giao thông- công chính thành phố. Trung tâm này được ví như một “nhà tham mưu” để giúp lãnh đạo thành phố điều hành công việc chống ngập nước. Đồng thời có nhiệm vụ giúp Sở quản lý dữ liệu, nghiên cứu chuyên sâu và phối hợp với các đơn vị có liên quan để cung cấp, cập nhật số liệu. Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng cho rằng: Thành phố cần có một chiến lược thoát nước, chống ngập toàn diện, thực hiện các dự án hiệu quả, chống tình trạng dang dở, làm không đến nơi, đến chốn. Muốn vậy, thành phố phải có một “Ban chỉ đạo hỗn hợp” do Ủy ban nhân dân thành phố điều hành trực tiếp, thống nhất mọi hoạt động chống ngập nước.

Chống ngập lụt ở đây là một vấn đề cần thiết, cấp bách. Nó không chỉ hỗ trợ sự phát triển kinh tế - xã hội, mà còn nâng cao vị thế trong quan hệ quốc tế của thành phố. Vì vậy, việc thành lập một cơ quan điều hành chống ngập nước chung là một chủ trương đúng đắn, để thành phố chống ngập lụt hiệu quả hơn.

Bài và ảnh: LÊ PHI HÙNG