Kiểm soát khí thải mô tô, xe máy là một trong những biện pháp chống ô nhiễm không khí tại các thành phố

Mô tô, xe máy là loại phương tiện giao thông quan trọng ở nước ta. Đến hết năm 2008, cả nước có hơn 24 triệu xe và mỗi năm có thêm 3 triệu chiếc. Việt Nam đang chiếm vị trí thứ 3 thế giới về số lượng loại xe này, sau 2 "cường quốc" dân số là Trung Quốc, Ấn Độ. Bên cạnh lợi ích kinh tế, xã hội, loại phương tiện này là một trong những tác nhân gây ô nhiễm không khí, đặc biệt là ở các thành phố lớn.

Thủ phạm gây ô nhiễm là… "bạn đồng hành"

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, 95% số lượng phương tiện cơ giới ở nước ta là mô tô, xe máy và loại phương tiện này đáp ứng tới 90% nhu cầu đi lại ở các thành phố. Với tỷ lệ sở hữu trung bình 4 người/xe (riêng tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh 2 người/xe), Việt Nam là một trong những quốc gia sử dụng mô tô, xe máy nhiều nhất thế giới. Bên cạnh những tiện ích, việc sử dụng nhiều loại xe này đã gây ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe con người, góp phần làm biến đổi khí hậu... Các nhà khoa học đã liên tục cảnh báo về chất lượng không khí tại nhiều thành phố lớn ngày càng xấu mà thủ phạm chính được xác định là mô tô, xe máy. Loại phương tiện này chỉ tiêu thụ khoảng 60% lượng xăng (không tính điêzen) nhưng lại thải ra 92,23% HC; 84,93% CO; 51,7% NOx và 28,9% bụi hạt (PM) trong tổng lượng khí phát thải xe cơ giới chạy bằng xăng, điêzen.

Kỹ sư Lê Anh Tú, Phòng Kiểm định xe cơ giới (Cục Đăng kiểm Việt Nam) cho biết, ngoài số lượng lớn, chất lượng xe không bảo đảm chính là nguồn gây ô nhiễm. Theo Quyết định 249/2005/QĐ-TTg ngày 10-10-2005 của Thủ tướng Chính phủ, từ 1-7-2007, mô tô, xe máy sản xuất mới hoặc nhập khẩu phải đạt tiêu chuẩn khí thải Euro mới được sử dụng. Chất lượng nhiên liệu cũng được kiểm soát ở mức tương ứng. Tuy nhiên, theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, hơn 50% số xe sử dụng từ năm thứ 3 trở đi không đạt tiêu chuẩn khí thải. Nguyên nhân là chủ phương tiện hầu như không quan tâm đến vấn đề này, không đưa xe đi bảo dưỡng định kỳ. Lượng xe đã và đang sử dụng không được kiểm soát về chất lượng. Thế mới có chuyện "cái gì của xe cũng kêu, trừ cái còi". Kết quả khảo sát cho thấy có tới 59% số xe tại Hà Nội không đạt tiêu chuẩn khí thải, tại TP Hồ Chí Minh là 52%. So với các nước trong khu vực, đây là tỷ lệ quá cao (Thái Lan dưới 10%).

Kiểm soát khí thải mô tô, xe máy từ năm 2010?

Việc kiểm soát khí thải mô tô, xe máy, đặc biệt tại các thành phố lớn là vô cùng cấp thiết. Theo Vụ trưởng Vụ Môi trường (Bộ GTVT) Chu Mạnh Hùng, việc kiểm soát khí thải xe máy ở thời điểm này chưa phải là quá muộn. Cục Đăng kiểm Việt Nam đang hoàn thành dự thảo đề án Kiểm soát khí thải mô tô, xe máy tham gia giao thông tại các tỉnh, thành phố lớn trình Bộ GTVT xem xét, lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện trước khi trình Chính phủ phê duyệt. Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Trịnh Ngọc Giao cho biết, nếu thuận lợi, đề án sẽ được phê duyệt trong năm nay để có thể triển khai từ năm 2010. Theo dự thảo đề án, mô tô, xe máy hai bánh, ba bánh sử dụng từ hơn 3 năm trở đi, kể từ ngày đăng ký lần đầu, bắt buộc phải kiểm tra khí thải định kỳ hằng năm. Xe không đạt tiêu chuẩn khí thải phải bảo dưỡng, sửa chữa đáp ứng yêu cầu. Xe sẽ được dán tem, cấp giấy chứng nhận định kỳ để tham gia giao thông. Xe không có tem, không có giấy tờ kiểm định hợp lệ sẽ bị phạt hành chính với mức phạt gấp 10 lần mức phí kiểm định.

Dự kiến, việc triển khai đề án được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1, tổ chức thí điểm tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Thời gian dự kiến thực hiện là 1 năm sau ngày quyết định phê duyệt đề án có hiệu lực. Giai đoạn 2 thực hiện trên toàn quốc. Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, vốn đầu tư cho cơ sở kiểm tra khí thải định kỳ có quy mô nhỏ (khoảng 250 triệu đồng và 2 nhân viên kỹ thuật). Với diện tích chưa đầy 10m2, điểm kiểm tra khí thải có thể bố trí kết hợp với cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa xe. Mức phí dự kiến cho mỗi lần kiểm tra là 50 nghìn đồng/lần/xe. So với chi phí nhiên liệu, dầu nhớt, bảo dưỡng xe, mức phí này là có thể chấp nhận được. Được biết, nếu kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa tốt sẽ giúp tiết kiệm 15% chi phí nhiên liệu. Dự báo, đến năm 2015 số lượng xe tại 5 thành phố lớn tăng lên gấp đôi, lượng phát thải tăng 1,5 lần, nhưng nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp đã có và thực hiện kiểm tra khí thải định kỳ, đến năm 2015 lượng phát thải CO, HC chỉ bằng 60% so với năm 2007. Rõ ràng, việc kiểm soát khí thải mô tô, xe máy vừa ích nước, vừa lợi nhà.

Theo HNM