QĐND - Quên mình phấn đấu hy sinh cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của nhân dân, một lòng tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng, kiên cường, bất khuất trước kẻ thù, đồng chí Lê Hồng Phong là tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu hy sinh vì lý tưởng của người chiến sĩ cộng sản. 

Đồng chí Lê Hồng Phong, tên thật là Lê Huy Doãn, sinh năm 1902, tại làng Thông Lãng, tổng Phù Long (nay là xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An). Lê Hồng Phong thông minh, hiếu học và nặng lòng yêu nước.

Đầu năm 1924, Lê Hồng Phong cùng Phạm Hồng Thái, tìm đường qua Xiêm rồi sang tới Quảng Châu (Trung Quốc). Ngay sau đó, anh và Phạm Hồng Thái được Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu kết nạp vào nhóm Tâm Tâm xã, một tổ chức tập hợp những thanh niên yêu nước lập mưu đánh Pháp giành độc lập. Khi Phạm Hồng Thái nhận nhiệm vụ nổ bom giết toàn quyền Đông Dương Méc-lanh, Lê Hồng Sơn và Lê Hồng Phong được chọn là người yểm trợ. Tiếng bom Sa Diện ngày 19-6-1924, gắn liền với tên tuổi nhóm Tam Hồng nổi tiếng cùng quê Hưng Nguyên: Phạm Hồng Thái, Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong, đã gây chấn động trong và ngoài nước. Từ Mát-xcơ-va, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã vui mừng nhận thấy "đây là một cánh chim báo tin vui". 

Cuối năm 1924, sau khi đến Quảng Châu trong phái đoàn của cố vấn Bô-rô-đin bên cạnh Chính phủ của Tôn Trung Sơn, Nguyễn Ái Quốc bắt liên lạc với Tâm Tâm xã. Năm 1925, Người thành lập Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên. Hạt nhân của tổ chức này là Cộng sản đoàn gồm những thanh niên yêu nước ưu tú nhất được Nguyễn Ái Quốc chọn lựa, trong đó có Lê Hồng Phong. 

Trong những năm 1925-1931, đồng chí Lê Hồng Phong tích cực học tập chính trị và quân sự. Đồng chí đã học tại Trường Quân sự Hoàng Phố, Trường Hàng không Quảng Châu. Từ năm 1926, đồng chí Lê Hồng Phong học tại Trường Lý luận quân sự không quân Lê-nin-grát, Trường Đào tạo phi công quân sự ở Borixgolepxcơ. Nhưng lúc này, cách mạng Việt Nam cần một nhà cách mạng chuyên nghiệp hơn một phi công quân sự. Tháng 12-1928, đồng chí Lê Hồng Phong được chuyển tới Trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, học khóa 1928-1931. Ngày 25-5-1929, Lê Hồng Phong được kết nạp vào Đảng Cộng sản (b) Liên Xô. 

Tháng 11-1931, đồng chí Lê Hồng Phong được Quốc tế Cộng sản giao trách nhiệm thành lập Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng có vai trò như một Ban Chấp hành Trung ương lâm thời để chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước chưa hồi phục sau những năm bị khủng bố trắng. Đồng chí Lê Hồng Phong đã tìm cách bắt liên lạc, gây dựng lại được nhiều cơ sở cách mạng ở Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Lào và Xiêm, lập được các Ban Cán sự Đảng ở Cao Bằng, Lạng Sơn, cử người về chắp mối liên lạc ở Hà Nội, Hải Phòng, Hòn Gai...

Tháng 4-1934, đồng chí Lê Hồng Phong được bầu là Bí thư Ban lãnh đạo ở ngoài của Đảng, chỉ đạo việc xúc tiến thành lập lại các Xứ ủy trong nước và chuẩn bị cho việc tổ chức Đại hội Đảng. Đại hội Đảng lần thứ nhất họp tại Ma Cao từ ngày 27 đến ngày 31-3-1935 đã bầu đồng chí Lê Hồng Phong vào Ban Chấp hành Trung ương, đứng đầu danh sách ban lãnh đạo mới của Đảng, mặc dù khi đó đồng chí đã lên đường đi dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản. Tại Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, đồng chí Lê Hồng Phong, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Đông Dương - được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản. 

Sự chuyển hướng chiến lược của Quốc tế Cộng sản trong Đại hội VII đã được đồng chí Lê Hồng Phong kịp thời truyền đạt đến những người cách mạng Việt Nam. Tháng 7-1936, đồng chí Lê Hồng Phong chủ trì Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Thượng Hải (Trung Quốc). Từ những chỉ dẫn của Quốc tế Cộng sản, đồng chí Lê Hồng Phong và Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã căn cứ vào tình hình cụ thể của phong trào cách mạng trong nước để tìm ra hình thức thích hợp cho Mặt trận nhân dân, tìm ra nhiều hình thức tập hợp nhân dân đoàn kết chống đế quốc và chiến tranh. 

Ngày 22-6-1939, đồng chí Lê Hồng Phong bị bắt, chính quyền thực dân ở Nam kỳ kết án đồng chí 6 tháng tù giam, 3 năm quản thúc về tội mang căn cước giả. Hết hạn tù, chúng trục xuất đồng chí về quê. Mặc dù bị quản thúc chặt chẽ, đồng chí vẫn duy trì liên lạc với Đảng, viết nhiều bài cho Báo Dân chúng là cơ quan ngôn luận công khai của Đảng ta lúc đó. 

Ngày 20-1-1940, đồng chí Lê Hồng Phong lại bị bắt giam vào Khám Lớn (Sài Gòn). Cuối năm 1940, Lê Hồng Phong bị kết án 5 năm khổ sai và bị đày đi Côn Đảo. Bất khuất trước mọi thủ đoạn đàn áp tàn bạo của kẻ thù, đồng chí tích cực động viên và chỉ đạo anh em đấu tranh chống địch đánh đập, chống lại những luật lệ hà khắc của nhà tù. Sức khỏe suy kiệt dần vì đòn thù, vì bệnh tật, đồng chí Lê Hồng Phong đã trút hơi thở cuối cùng vào trưa ngày 6-9-1942 sau khi nhắn lại với các đồng chí của mình: "Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, tới giờ phút cuối cùng, Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin tưởng vào thắng lợi vẻ vang của cách mạng". Nguyễn An Ninh - nhà trí thức yêu nước dân chủ nổi tiếng, bạn tù Côn Đảo cùng nhiều chiến sĩ cộng sản - đã rất kính trọng gọi đồng chí Lê Hồng Phong là một nhà đạo đức cách mạng tiêu biểu...

Ngô Vương Anh