Rồi đến ngày cầu Khuể sẽ nối liền An Lão và Tiên Lãng, hai huyện cách nhau bởi dòng sông Văn Úc vốn ghi nhiều dấu tích oanh liệt trong lịch sử chống ngoại xâm của quân dân Hải Phòng.

Công trường cầu Khuể tại Tiên Lãng, Hải Phòng (ảnh internet)

Ngày đó sẽ đến trong năm 2009. Từ Hải Phòng, người đi xe sẽ đi một mạch về thị trấn Tiên Lãng, qua Vĩnh Bảo, sang Định mà không phải chờ qua đò Khuể-con đò trắc trở, khiến người ta ngại về Tiên Lãng từ những ngày xưa. Năm, sáu năm trở lại đây, đường 10 đã có cầu Cựu, cầu Quý Cao thông tuyến, đỡ hẳn thời gian chờ đợi vượt hai phà, có lúc chờ mất hàng giờ đồng hồ. Cầu Sông Mới khánh thành, về Tiên Lãng cũng đã liền một dải. Nhưng, nay mai có cầu Khuể, Hải Phòng càng có cơ hội nối vòng tay kinh tế-quốc phòng về vùng biển xung yếu, từ ngày xưa, giặc xâm lăng nào đến cũng từ đường biển vào chiếm đất này.

Cuối mùa thu năm ngoái, khi về thăm quê, tôi mượn được cả 5 tập báo cáo của Ban quản lý các dự án cầu Hải Phòng để xem cầu Khuể có khả thi không; liệu cầu sẽ bắc qua sông hay bắc qua “giấy”? Tôi dành thời gian đọc hết 5 tập, mỗi tập ngót bốn chục trang, lòng thấy rạo rực vì cầu Khuể đã được Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các ban, ngành của Thành phố chuẩn bị rất tỉ mỉ. Đồng chí Nguyễn Văn Thuận, Bí thư Thành ủy khẳng định: Thành phố phải nghĩ đến những vấn đề lớn lao, làm chuyển động tình hình, trước hết về mặt kinh tế. Cầu Khuể là một công trình lớn, phải tiến hành khẩn trương, sớm phát huy hiệu quả. Ngày 9-11-2005, Chủ tịch UBND thành phố Trịnh Quang Sử ký quyết định phân bổ 200 triệu đồng-khoản ngân sách đầu tiên của thành phố dành cho nhiệm vụ khảo sát, thiết kế, chuẩn bị xây dựng cầu Khuể. Ngày 20-12-2005, Phó chủ tịch UBND thành phố Dương Anh Điền, thay mặt Chủ tịch ký văn bản yêu cầu 5 Sở và Ban quản lý các dự án cầu Hải Phòng kết hợp chặt chẽ để chuẩn bị đưa công trình cầu Khuể vào giai đoạn khả thi…

Quyết tâm của lãnh đạo thành phố đã được các cơ sở và hai huyện: Tiên Lãng, An Lão phối hợp triển khai khá đều tay. Ngay từ cuối năm 2005 đến các tháng của quý 2-2007, công tác khảo sát, lập dự án đầu tư và thiết kế công trình đã được triển khai từng bước với tốc độ “nhanh” nhưng đảm bảo chắc chắn. Người ta nghiên cứu và hoàn chỉnh đến 5 phương án cho cầu Khuể để bảo đảm: tiết kiệm đất đai, vốn công trình, chất lượng công trình và tính hiệu quả trên thực tế. Theo dự án này, cầu Khuể cách bến phà Khuể hiện nay 72m, ngược về phía thượng lưu với tổng chiều dài toàn tuyến hơn 1.298m. Chiếc cầu khi hoàn thành sẽ có chiều dài 787m, chiều rộng 11m, gồm hai làn xe cơ giới, mỗi làn rộng 3,5m, hai làn dành cho xe đạp và người đi bộ, mỗi làn rộng 1,5m, đó là chưa kể chiều dài đường dẫn ở phía Tiên Lãng 306,5m, ở phía An Lão 204,9m. Để có cầu đường bộ nhưng vẫn đảm bảo thông thương đường thủy, khổ thông tuyền có độ cao 10m, bề rộng 80m với mực nước thông thuyền +2.610m, thành phố đã dành 44.000m² đất và ngót 237 tỷ đồng để đầu tư cho công trình. Tổng giám đốc Ban dự án cầu Hải Phòng Nguyễn Hồng Nam khẳng định: khi cầu Khuể trên tuyến đường tỉnh lộ 354 nối liền huyện Tiên Lãng với huyện An Lão sẽ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và giao thông đi lại của nhân dân, tạo cơ hội rất thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội ở các huyện phía nam thành phố, từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông của Hải Phòng, tạo thế trận vững chắc cho quốc phòng-an ninh…

Hôm khởi công xây dựng cầu Khuể, cả Hải Phòng, đặc biệt là nhân dân 2 huyện: Tiên Lãng-An Lão đều rất phấn khởi. Không hiểu, lãnh đạo huyện An Lão thế nào chứ phía Tiên Lãng, tất cả các đồng chí lãnh đạo huyện đều mừng đến rơi nước mắt. Song, mừng nhất vẫn là đồng chí Vũ Minh Đức, Bí thư huyện ủy. Kể từ thời là Phó chủ tịch huyện, phụ trách văn-xã; Phó chủ tịch phụ trách kinh tế; làm luận văn Thạc sĩ kinh tế rồi trên cương vị Bí thư huyện ủy, có lẽ điều mơ ước nhất và trăn trở nhất của anh vẫn là câu hỏi lớn: Bao giờ mới có cầu Khuể? Nhiều lần lên công tác ở Hà Nội, không thể đếm được bao nhiêu cuộc anh tiếp xúc, gặp gỡ để góp phần thực hiện ước mơ này. Khi chuẩn bị khởi công cầu Khuể, tôi đã nói vui với anh: “Nhân dân Tiên Lãng cần phải có một bảng đồng trong nhà truyền thống của huyện, đặt bên cạnh bảng đồng ghi tên những đồng chí lãnh đạo huyện Tiên Lãng đã chỉ đạo nhân dân toàn huyện làm nên một Tiên Lãng chống càn nổi tiếng, mùa thu 1953. Bảng đồng mới cần ghi tên các đồng chí lãnh đạo thành phố hiện nay-những người đã quyết định táo bạo và dứt khoát: dùng ngân sách thành phố để xây dựng cầu Khuể. Mai này, kinh tế-xã hội Tiên Lãng sẽ phát triển nhanh, nhân dân Tiên Lãng sẽ nhớ mãi mùa thu 2007-mùa thu khởi công xây dựng cầu Khuể, sau 54 năm Tiên Lãng thắng càn chống Pháp hồi mùa thu 1953.

Bữa đến thăm bác Vũ Trọng Nam, nguyên Thư ký của đồng chí Đỗ Mười suốt chín năm đánh Pháp, để lấy tài liệu lịch sử kháng chiến chống Pháp khu Tả ngạn sông Hồng, giai đoạn 1945-1954, bác hỏi tôi ngay về chuyện xây dựng cầu Khuể với niềm vui thực sự. Rưng rưng nhớ về kỷ niệm xưa, bác xúc động: tớ nhớ sông Văn Úc là thế này. Đêm 20-4-1953, ông Đặng Kinh, Tỉnh đội trưởng Kiến An, chỉ huy 4 đại đội, từ Tiên Lãng, vượt sông Văn Úc, sông Đa Độ, đánh và làm chủ toàn bộ thị xã Kiến An, phá hủy 24 nhà kho, đốt cháy 3 triệu lít xăng dầu, tiêu diệt và bắt sống 579 tên địch, trong đó có cả tên tỉnh trưởng Kiến An-Nguyễn Văn Tiếp. Thắng lớn như vậy mà bên ta chỉ hy sinh 3 đồng chí, bị thương 17 đồng chí. Vậy mà, chỉ tại nước triều bất ngờ lên cao, phương tiện vượt sông hạn chế, khi quân ta về đến làng Bình Điền, xã Thượng Câu, huyện An Lão, sát bên sông Văn Úc để rút về Tiên Lãng, địch đã chặn trên sông. 141 đồng chí hy sinh, bị thương và bị địch bắt, máu loang đỏ một khúc sông… Khi nghe báo cáo chiến công thì mừng nhưng được tin 141 đồng chí gặp nạn, anh Đỗ Mười, Bí thư Khu ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến-Hành chính khu tả ngạn sông Hồng đã khóc. Tiếng khóc của ông hòa vào tiếng khóc của cả cơ quan Khu ủy, trong đó, có cả niềm vui thắng trận và sự tiếc thương những chiến sĩ dũng cảm đã ngã xuống trên dòng sông Văn thơ mộng và anh hùng.

Tính đến mùa thu này, cầu Khuể đã khởi công được tròn một năm. Đến cuối năm 2009, chiếc cầu mơ ước sẽ hùng vĩ vắt qua sông Văn Úc, nối liền một dải đồng bằng phía thành phố. Dưới gầm cầu, nước sông Văn vẫn đỏ ngầu phù sa, cuồn cuộn chảy về cửa biển Vinh Quang, dải đất Anh hùng một thời đánh Pháp và đánh Mỹ. Trận địa pháo bờ biển của dân quân xã Vinh Quang và nơi bắt sống tàu biệt kích Mỹ-ngụy mùa thu 1963 sẽ trở thành điểm du lịch ở vùng ven biển, tạo cho Hải Phòng một thế mới trong thời kỳ đổi mới, mở cửa và hội nhập. Đến lúc ấy, Tiên Lãng sẽ càng đứng trên thế mạnh cả về kinh tế và quốc phòng. Truyền thống Tiên Lãng Anh hùng trong chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ tổ quốc sẽ càng sáng lên ở thời kỳ xây dựng hòa bình.

KHÁNH TOÀN