QĐND - Ngã tư Gò Dưa (phường Tam Bình, quận Thủ Đức) trên tuyến Quốc lộ 1A từ lâu là điểm ùn tắc giao thông phức tạp. Đây là giao điểm huyết mạch dẫn vào thành phố và tỉnh lộ 43 nối Thành phố Hồ Chí Minh với tỉnh Bình Dương, do đó ngành giao thông đã quyết định xây dựng cầu vượt Gò Dưa. Khởi công cách đây 6 năm, đến nay cầu vượt Gò Dưa đã xây xong, nhưng không sử dụng được, vì đường dẫn lên cầu vẫn chưa có.

SAI SÓT CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI TỎA

Tháng 4 năm 2003, Bộ Giao thông - Vận tải giao cho Ban quản lý dự án (PMU) Mỹ Thuận làm chủ đầu tư xây dựng cầu vượt Gò Dưa thuộc phường Tam Bình, quận Thủ Đức với tổng chiều dài hơn 800m (trong đó 200m cầu vượt, 600m đường dẫn) tổng vốn đầu tư là 107 tỷ đồng. Gần một năm sau chưa khởi công, dự án được điều chỉnh nâng tổng chiều dài cầu 970m, tổng kinh phí đầu tư 189 tỷ đồng. 

Năm 2004, cầu vượt Gò Dưa chính thức khởi công, đến tháng 5-2005 phần cầu vượt cơ bản hoàn thành. Tuy nhiên, do sai sót trong công tác đền bù giải tỏa, người dân khiếu kiện kéo dài nên phần đất xây dựng hạng mục đường dẫn lên cầu đến nay vẫn chưa giải tỏa xong.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, nếu theo đúng quy trình thực hiện dự án, sau khi có các quyết định phê duyệt đầu tư và điều chỉnh dự án của Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT), chủ đầu tư phải thuê đơn vị tư vấn thiết kế để tiến hành các bước đo vẽ, cắm mốc và lên sơ đồ ranh giải tỏa. Sau đó, chủ đầu tư làm văn bản đề xuất diện tích đất cần giải tỏa cho dự án (kèm sơ đồ ranh giải tỏa) trình Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT). Sau khi đánh giá, Sở TN-MT sẽ có tờ trình và UBND thành phố chính thức ban hành quyết định thu hồi đất tổng thể của dự án. Từ đây, UBND quận Thủ Đức mới ra quyết định thu hồi đất của từng hộ dân nằm trong phạm vi xây cầu vượt Gò Dưa và triển khai các bước đền bù giải tỏa tiếp theo.

Cầu vượt Gò Dưa không có người đi, Quốc lộ 1A thì giao thông ùn tắc.

Trên thực tế, các cơ quan chức năng đã tiến hành thu hồi đất của người dân mà bỏ qua tất cả thủ tục pháp lý trên. Cụ thể, sau khi có quyết định phê duyệt đầu tư của Bộ GTVT, UBND thành phố đã có Quyết định (QĐ) 3358 ngày 15-8-2003 về "thu hồi giao đất, điều chỉnh dân cư... các hộ dân bị ảnh hưởng bởi phạm vi quy hoạch nút giao thông Gò Dưa". Về pháp lý, đây không phải là quyết định thu hồi đất tổng thể, mà chỉ là quyết định chấp thuận bổ sung nút giao thông Gò Dưa là một hạng mục công trình của dự án đường Xuyên Á. Thế nhưng, chỉ dựa trên QĐ 3358, trong năm 2005, UBND quận Thủ Đức đã giải tỏa hơn 200 hộ dân thuộc dự án, bỏ qua các bước ra quyết định thu hồi đất tổng thể, ra quyết định thu hồi đất từng hộ dân, mà chỉ có bước cuối cùng là áp giá chi trả bồi thường cho dân. Từ sai sót của chính quyền địa phương trong quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng dẫn đến người dân khiếu kiện, nên công trình bị đình trệ từ năm 2005 đến nay.

CẦU VƯỢT HÀNG TRĂM TỶ ĐỒNG... PHƠI SƯƠNG

Sáng 21-12, chúng tôi có mặt tại cầu vượt Gò Dưa, cầu vượt đã làm xong, bề rộng cầu vượt khoảng 15m. Trên cầu vắng hoe, thỉnh thoảng mới có chiếc xe máy đi. Dưới cầu vượt là Quốc lộ 1A ùn ùn xe cộ. Ông Nguyễn Văn Hà, nhà  gần ngã tư Gò Dưa than thở: “Cây cầu đầu tư xây dựng hàng trăm tỷ để hoang phí, phơi sương trong lúc tại nút giao lộ Gò Dưa này ngày nào cũng bị kẹt xe, ùn tắc giao thông, nhất là buổi chiều lúc công nhân tan ca. Có lúc kẹt xe kéo dài cả cây số”.

Anh Đoàn Tấn Cường nhà ở 772/2 tỉnh lộ 43 phường Tam Bình, quận Thủ Đức, có nhà đang thuộc diện giải tỏa làm đường dẫn, cho biết: “Việc UBND thành phố chưa ra quyết định thu hồi đất tổng thể, mà địa phương đã tiến hành áp giá chi trả bồi thường cho dân đã gây thiệt hại cho chúng tôi rất nhiều. Vì lúc đó chính quyền áp dụng Nghị định 22 năm 1998 để áp giá đền bù, thì chúng tôi chỉ nhận được 2.340.000 đồng/m². Còn nếu áp dụng Nghị định 197 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (có hiệu lực từ tháng 12-2004) thì người dân có lợi hơn. Đây chính là điểm mấu chốt mà người dân không đồng thuận những năm qua”. Còn gia đình ông Nguyễn Mậu Dương, nhà số 59 đường Gò Dưa, phường Tam Bình thì khẳng định: “Gia đình tôi sẵn sàng bàn giao đất cho dự án với điều kiện Ban bồi thường giải phóng mặt bằng tính giá hợp lý và lo đất tái định cư cho gia đình chúng tôi”.

Theo ông Huỳnh Công Hùng, Phó trưởng Ban Kinh tế và Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2005, chính quyền thành phố đã nghe nhiều ý kiến cử tri về vấn đề cầu vượt Gò Dưa. Nguyên nhân sâu xa của tồn tại trên là thiếu sót trong thủ tục thu hồi đất. Dù đây là sai sót về mặt hình thức văn bản, nhưng một số người dân bị thu hồi đất có cơ sở để khiếu nại và việc khiếu nại đó là chính đáng. Nhằm giải quyết các vướng mắc, tồn tại ở dự án nói trên, nguyên tắc cơ bản đã được UBND thành phố thống nhất: Sẽ xem xét điều chỉnh mức hỗ trợ đền bù giải tỏa. Việc điều chỉnh mức hỗ trợ đền bù giải tỏa không chỉ áp dụng cho các hộ chưa giải tỏa mà còn áp dụng cho các hộ đã giải tỏa, giao đất cho dự án từ lâu rồi.

Mới đây, UBND Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã chấp thuận đơn giá bồi thường mới hơn 4,8 triệu đồng/m² và hỗ trợ thêm tiền lãi suất ngân hàng cộng dồn từ thời điểm nhà đất được kiểm kê. Dù người dân đã chấp thuận giá đền bù này, nhưng đến nay họ vẫn chưa nhận được tiền.

Chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Nguyễn Quang Phức, Trưởng ban Bồi thường giải phóng mặt bằng quận Thủ Đức. Ông Phức cho biết: “Hiện tại chúng tôi đang cho phục hồi lại ranh mốc, đo vẽ tổng thể để bàn giao cho chủ đầu tư triển khai thi công dự án. Còn hơn 50 hộ chưa bàn giao mặt bằng, trong đó có 10 hộ chưa thống nhất đền bù. Chúng tôi cố gắng ngoài Tết âm lịch giải phóng xong mặt bằng, nếu hộ nào không thực hiện, phải đề nghị biện pháp cưỡng chế, để các đơn vị thi công được trong năm 2011”.

Để công trình cầu vượt hàng trăm tỷ phơi sương, phơi nắng, trong lúc nút giao lộ Gò Dưa đang hằng ngày lâm vào tình trạng ùn tắc giao thông thuộc về trách nhiệm của UBND quận Thủ Đức đã tiến hành đền bù giải tỏa không đúng lộ trình. Đề nghị các cơ quan chức năng thành phố cần sớm vào cuộc để tháo gỡ những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Thành phố cũng cần đầu tư kinh phí cho công trình này để công trình nhanh chóng hoàn thành đưa vào sử dụng, giải quyết nút ùn tắc giao thông cửa ngõ Thành phố.

Bài và ảnh: Nam Việt