Nâng cao hiệu quả khai thác cảng nước sâu Cái Lân là một trong những dự án trọng điểm của Nhà nước. Theo thiết kế, dự án hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng sẽ tạo ra hành lang kinh tế nối tỉnh Quảng Ninh-Lào Cai với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), tạo điều kiện cho nền kinh tế của các tỉnh nằm trong vành đai này phát triển.

Dự án do Cục Đường sắt Việt Nam làm chủ đầu tư, bao gồm nhiều gói thầu. Trong đó, gói thầu của tiểu dự án ga Hạ Long-ga Cảng Cái Lân-Bàn Cờ có vị trí quan trọng, gồm nhiều gói thầu. Gói thầu số 9, là gói thầu đường vào ga và cảng Cái Lân; cầu vượt qua đường sắt, do ba nhà thầu cùng làm. Nhà thầu thứ nhất là Tổng công ty Xây dựng Thăng Long. Nhà thầu thứ hai là Công ty cổ phần Đường sắt Việt Nam. Nhà thầu thứ ba là Công ty cổ phần miền Trung liên doanh. Ba đơn vị liên doanh thành lập Ban điều hành dự án do ông Lê Ngọc Thanh làm giám đốc.

Mố cầu P3, P4 đang được thi công khẩn trương

Nguyên nhân chủ yếu của sự chậm trễ trên là do tiến độ giải phóng mặt bằng của dự án này quá chậm. Toàn bộ diện tích của dự án là 12ha, việc giải phóng mặt bằng do chính quyền các cấp của địa phương đảm nhiệm. Cụ thể là UBND các phường có các hộ dân và các công trình nằm trong vùng phải di dời, như: phường Bãi Cháy, phường Giếng Đáy. Đến nay Dự án mới nhận được 10ha. 2ha trong vùng dự án còn 88 hộ dân phải di dời, 14 hộ có vườn tược, cây cối phải bồi thường, trong đó gần 40 hộ không chấp nhận cho Ban giải phóng mặt bằng kiểm đếm, áp giá đền bù. Lý do mà các hộ không chấp nhận là do giá cả trượt, mà giá đền bù thì vẫn áp theo giá cũ, hơn nữa do tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hạ Long chưa công bố cụ thể khu tái định cư cho nhân dân biết. Ngoài ra, trong vùng dự án cũng còn một số công trình của Nhà nước, chưa được di dời, như cây xăng ở trước khu công nghiệp Cái Lân của Công ty Xăng dầu B12, đường dây điện trung thế và hạ thế, với chiều dài khoảng 1.000m (khoảng 20 cột điện) của ngành điện.

Mới đây, nhân chuyến thăm và làm việc với tỉnh Quảng Ninh, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo: Mặt bằng của dự án, các gói thầu số 5 và số 9 phải được bàn giao cho nhà thầu trước ngày 31-12-2008. Từ nay đến 31-12-2008 còn rất ít thời gian, trong khi đó sự vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương vẫn chưa thật quyết liệt.

Ngoài lý do việc giải phóng mặt bằng chậm trễ thì sự biến động về giá cả cũng ảnh hưởng không nhỏ. Dự toán của dự án vào thời điểm tháng 10-2007 là 209 tỷ đồng, nhưng áp giá đến cuối tháng 11-2008 đã vọt lên hơn 300 tỷ đồng. Nếu khủng hoảng tài chính thế giới tiếp tục có những diễn biến xấu thì dự toán của dự án tiếp tục đội lên. Để cân đối được nguồn kinh phí theo trượt giá không phải ngày một ngày hai, và như vậy dự án sẽ rất khó hoàn thành đúng tiến độ. Rồi yếu tố thời tiết của những tháng đầu năm 2008 tại Quảng Ninh cũng làm ảnh hưởng tiến độ của nhà thầu, mưa bão liên miên, từ tháng 6 đến tháng 9, nhiều ngày công trường phải dừng thi công.

Để cố gắng rút ngắn thời gian thi công, ông Lê Ngọc Thanh, Giám đốc Ban điều hành Dự án lập kế hoạch: Từ nay đến ngày 31-12-2008, các thân trụ cơ bản hoàn thành, (trừ trụ A1, B1 chưa giải phóng được mặt bằng). Đến giáp Tết Nguyên đán, trước khi công nhân về nghỉ Tết sẽ đúc xong nhịp cầu đầu tiên, dài 45m, rộng 11m, với khối lượng bê tông khoảng 600m³. Về đường, phấn đấu đào, vận chuyển khoảng 100.000m³. Bình quân mỗi ngày phải đào, vận chuyển từ 3.000 đến 5.000m³, giá trị thực hiện khoảng 15 tỷ đồng/tháng.

Kế hoạch và quyết tâm của Ban điều hành là như vậy, nhưng còn giải phóng mặt bằng, các cấp chính quyền của địa phương có thực sự quyết tâm không? Vì lợi ích quốc gia, đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Ninh hành động kiên quyết hơn trong việc giải phóng mặt bằng. Không nên tạo ra tiền lệ xấu, Nhà nước cứ phải nhượng bộ trước đòi hỏi nhiều khi phi lý của người dân. Quyết định cưỡng chế bà Huyền ở thị trấn Quảng Yên để có mặt bằng sạch giao cho nhà đầu tư là bài học bổ ích cho các nhà chức trách địa phương.

Bài và ảnh: ĐINH QUẬN