Ảnh minh họa

Ngày là ngày kỷ niệm lần thứ 10 Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết. Đây là sự kiện lịch sử đánh dấu thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta, nhưng đối với quân Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn, đó là một thất bại. Kỷ niệm 10 năm ngày này, chúng chọn bờ Nam cầu Hiền Lương làm trung tâm tổ chức lễ mít tinh lớn với những ý đồ thâm độc và phản động. Nhằm làm thất bại âm mưu của địch, ta đã chọn một đội hình quân nhạc, mang mặc đẹp với những chiếc kèn đồng, trống bóng loáng, bố trí sát bờ sông để đồng bào bờ nhìn thật rõ. Quyết tâm của ta là dàn nhạc sẽ cử những giai điệu hùng tráng lôi kéo đồng bào bỏ cuộc mít tinh của địch. Một bên là những người chỉ dùng trống, kèn và âm thanh làm vũ khí, một bên là kẻ địch ngông cuồng có súng đạn trang bị đến tận răng. Chúng có thể nổ súng, nhưng ta xác định dù có phải hy sinh cũng "đánh bại" quân địch trong trận này. Đội quân nhạc có 60 cán bộ, nhạc công được chia làm hai thê đội. Thê đội 1 gồm 40 người đứng ngay sát mép nước; thê đội 2 gồm 20 người được giấu kín ở phía sau, dự kiến nếu quân địch nổ súng thì thê đội 2 hòa tấu tiếp sức ngay, không để gián đoạn. Chương trình biểu diễn gồm các bài hát: “Giải phóng miền Nam”, “Nam Bộ kháng chiến”, “Tiểu đoàn 307”, “Bình Trị Thiên khói lửa”, “Tiếng gọi thanh niên”, “Diệt phát xít”, “Lên đàng”…

Sáng sớm ngày 20-7, bên bờ , địch dựng một lễ đài rất công phu, cao hàng chục mét. Một băng khẩu hiệu dài 10m, cao 4m, sơn vàng ghi dòng chữ to “20 tháng 7 là ngày quốc hận”. Những chùm hoa và những chiếc loa công suất lớn treo cao, dày đặc cùng xe tăng, pháo lớn, quân lính dàn hàng hướng sang bờ Bắc. Chúng còn sử dụng hàng trăm xe vận tải chở hàng nghìn đồng bào từ Đông Hà, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế ra dự lễ. Lúc này thê đội 1 quân nhạc được lệnh vào vị trí, anh em ngồi thành hàng đối diện với lễ đài của địch bên kia sông. Khi tên chuẩn tướng Nguyễn Chánh Thi, Tư lệnh Vùng chiến thuật 1 ngụy bước lên lễ đài, chưa kịp nói lời khai mạc thì từ bờ Bắc, đồng chí Phạm Duyên, dẫn chương trình đã giới thiệu: “Kính thưa toàn thể đồng bào, trong không khí tưng bừng của nhân dân ta kỷ niệm 10 năm thắng lợi Hiệp định Giơ-ne-vơ, đoàn quân nhạc Quân đội nhân dân Việt Nam rất vui mừng được vào biểu diễn phục vụ bà con…”. Sau đó là giai điệu của các ca khúc cất lên liên tục. Dòng âm thanh khi trầm khi bổng, sâu lắng, thôi thúc, lúc dồn dập, vang vọng cả một vùng giới tuyến, cuốn hút gần như tất cả đồng bào có mặt lúc đó chạy xô ra bờ sông. Một rừng mũ và nón giơ cao vẫy vẫy, nhiều tiếng hô to: “Bộ đội, Bộ đội Cụ Hồ”. Rồi tất cả lại lặng yên để được nghe tiếng nhạc thân thương của Tổ quốc, tiếng nhạc mà suốt 10 năm qua, bà con không được nghe công khai và cũng để được nhìn rõ hơn Bộ đội Cụ Hồ. Bất lực trước sự đột biến của tình hình, quân ngụy giăng tay nhau từng hàng, cản bà con trở lại, Nguyễn Chánh Thi bỏ cuộc, lầm lũi ra xe ô tô đi thẳng.

7 giờ sáng ngày tại đầu cầu Hiền Lương, Đoàn Nghi lễ Quân đội đã tái hiện lại "trận đánh" bằng âm nhạc năm xưa. Đồng chí Phạm Duyên đọc lại lời dẫn, các tác phẩm biểu diễn còn có thêm “Cỏ non thành cổ”, “Bão nổi lên rồi”, “Tiến về Sài Gòn”. Khác với lần trước, cả người xem và người biểu diễn đều nước mắt lưng tròng, rưng rưng trong niềm xúc động khi đất nước đã hòa bình, đôi bờ đã trọn niềm vui…

 Tô Kiều Thẩm