Băng tuyết bao phủ xã Cao Phạ, huyện Mù Căng Chải (Yên Bái).

Chúng tôi có mặt tại vùng núi Tây Bắc vào những ngày rét nhất của đợt rét lịch sử vừa qua. Nhìn những con trâu bò chết rét, những giọt nước mắt của người dân rơi xuống đám mạ chết cong queo, có người đã nói rằng: Còn thảm thương hơn cảnh tàn phá sau lụt bão.

Hỏi chuyện các cán bộ xã và huyện về việc phòng chống rét cho bà con, chúng tôi đều nhận được câu trả lời: "Ngay sau khi nhận được công văn chỉ đạo của cấp trên, chúng tôi đều đã gửi công văn chỉ đạo xuống cấp dưới". Hỏi chuyện bà con nông dân ở những bản làng bị thiệt hại do rét về sự chỉ đạo của xã và huyện, chúng tôi đã nhận được những câu trả lời: "Chưa thấy công văn gửi về"; "Có nhận được "giấy" chỉ đạo, nhưng cái chúng tôi cần là những việc làm cụ thể, vật liệu chống rét cho trâu, bò, ni-lông chống rét cho mạ, quần áo chống rét cho người”… Chúng tôi được biết ở Tây Bắc, nhiều khi thời gian để công văn đi từ huyện xuống xã phải mất vài ngày, rồi từ xã xuống đến bản cũng phải mất vài ngày nữa…

Nhớ lại những năm sáu mươi, bảy mươi của thế kỷ trước, khi đó ở miền Bắc có những năm rất rét. Mỗi khi có gió mùa đông bắc tràn về, các cán bộ thôn, xã lại đi đến từng hộ dân nuôi trâu, bò của hợp tác xã hướng dẫn bà con cách che chắn chuồng trại, "mặc áo" cho trâu, bò. Nay đời sống của nhân dân khá lên, cán bộ thôn, xã cũng được đào tạo cơ bản, nhưng dường như những kinh nghiệm cần thiết của nhà nông lại chưa được trang bị, thành thử có những cán bộ cơ sở mà cũng chỉ đạo trên giấy, thiếu những mô hình trình diễn cụ thể để nhân dân học tập và nhân rộng. Chúng ta cũng đang có một đội ngũ cán bộ khuyến nông khá đông đảo được hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách Nhà nước. Thế nhưng trong đợt rét lịch sử vừa qua, không ít người trong đội ngũ này ở một số địa phương lại chưa làm tròn nhiệm vụ của mình, cũng vẫn chỉ đạo qua công văn, tài liệu. Trong khi ở miền núi, nhiều bà con vẫn chưa đọc thông, viết thạo.

Đối với các địa phương phía Bắc, đợt rét lịch sử vừa qua đã trở thành một thứ thiên tai nghiêm trọng không thua kém bão, lũ, thời gian tàn phá lại kéo dài hơn và có phạm vi lại rộng lớn hơn. Đã có ý kiến cho rằng, tại sao chúng ta có các ban phòng chống bão lũ mà lại không có các ban phòng chống rét. Tuy nhiên, nếu cứ thành lập thêm ban này, ban nọ mà vai trò của các cán bộ cơ sở không được phát huy thì sự chỉ đạo các ban chỉ đạo cũng nằm trên giấy mà thôi.

Bài và ảnh: PHÚ THỌ