QĐND Online – Đình công tự phát, không đúng trình tự, quy định thời gian vừa qua đã gây nên nhiều bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, đời sống của người dân cũng như an ninh trật tự. Dư luận, xã hội mong chờ dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) sẽ giải quyết tốt vấn đề này. Tuy nhiên, qua buổi thảo luận tại tổ chiều 16-11, nhiều đại biểu cho rằng, dự thảo Bộ luật chưa giải quyết tốt vấn đề đình công…

Dự thảo Bộ luật đưa ra quy định không cho phép đình công về quyền, chỉ cho phép đình công về lợi ích. Đồng thời, tiếp tục quy định tranh chấp lao động về quyền được giải quyết bằng các thiết chế: hòa giải viên lao động, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân và tranh chấp lao động về lợi ích được giải quyết bằng các thiết chế hòa giải viên lao động và Hội đồng trọng tài lao động. Nhiều ý kiến cho rằng, hiện nay các thiết chế về quan hệ lao động hoạt động rất hạn chế, thiết chế hòa giải và trung gian hòa giải, thiết chế trọng tài chưa được xem trọng, trong khi đó các hoạt động hỗ trợ, trung gian hòa giải phần lớn được thực hiện bởi Tổ công tác liên ngành khi xảy ra đình công không theo trình tự, thủ tục pháp luật. Do vậy, sau khi Bộ luật được thông qua cần phải tập trung nâng cao năng lực của tổ chức đại diện người lao động, xây dựng và tạo điều kiện cho các thiết chế về quan hệ lao động vận hành thì mới bảo đảm tính khả thi của Chương XIV về giải quyết tranh chấp lao động.

Thảo luận tại tổ TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Internet

Đai biểu Lê Trọng Sang (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, việc quy định cơ chế giải quyết khác nhau đối với tranh chấp về quyền và tranh chấp về lợi ích, chỉ cho phép đình công về lợi ích là hợp lý. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy các cuộc đình công thường mang tính chất đan xen giữa quyền và lợi ích, do vậy cần bổ sung các quy định để việc xử lý các tranh chấp này mang tính khả thi hơn.

Một số đại biểu băn khoăn, trên thực tế, Tổ công tác liên ngành đang được duy trì như một giải pháp nửa hành chính, nửa tham vấn, thương lượng để xử lý các cuộc đình công, vì vậy nên nghiên cứu có thể chuyển cơ chế này trở thành tổ chức trung gian hòa giải cấp tỉnh, cấp huyện, do cơ quan quản lý nhà nước chủ trì với sự tham gia của các bên liên quan.

Một số đại biểu cho rằng, việc đưa ra quy định mới về việc cho phép người sử dụng lao động tạm thời đóng cửa doanh nghiệp (Điều 234 và Điều 235) để bảo vệ tài sản, phòng ngừa hành vi lợi dụng đình công để phá hoại chưa đánh giá đầy đủ tác động  đối với thực tiễn hiện nay, chưa làm rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với hậu quả có thể xảy ra vi phạm đến quyền lợi hợp pháp của người lao động khi tạm thời đóng cửa doanh nghiệp, tương ứng với quy định người lao động phải chịu trách nhiệm khi cuộc đình công được xem là bất hợp pháp.

Đại biểu Trần Thanh Hải (đoàn TP Hồ Chí Minh) lo lắng, sau 17 năm Bộ luật Lao động ra đời, chưa có cuộc đình công nào đúng trình tự, quy định do những quy định về trình tự, thủ tục quá rườm rà, phức tạp. Tuy nhiên, khi nghiên cứu dự thảo Bộ luật sửa đổi lần này, việc quy định rườm rà, phức tạp chưa được cải thiện nhiều.

Cùng quan điểm này, đại biểu Nguyễn Văn Tiên (đoàn Tiền Giang) nhấn mạnh: Mong muốn sửa đổi lần này là giải quyết đình công-thực tế rất bức xúc của xã hội. Tuy nhiên, phương án đề xuất đưa ra không mới, như: đình công phải do ban chấp hành công đoàn cơ sở tổ chức và lãnh đạo. Đối với doanh nghiệp chưa có ban chấp hành công đoàn cơ sở thì việc tổ chức và lãnh đạo đình công phải do đại diện được tập thể lao động cử và việc cử này đã được thông báo với công đoàn huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoặc tương đương. Do vậy, vấn đề lớn của Bộ luật Lao động sửa đổi là đình công chưa được giải quyết .

Một số đại biểu chỉ ra, quy định về cử người tổ chức lãnh đạo đình công còn thiếu và chưa chặt chẽ, chưa cụ thể. Trong luật chưa quy định cơ chế hoạt động của người đại diện như thế nào? trách nhiệm pháp lý tới đâu và đặc biệt là khi nào thì chấm dứt việc đại diện này? Đây là những vấn đề cần được quy định rõ để có thể giải quyết hiệu quả đình công.

Trong buổi thảo luận, nhiều đại biểu góp ý về thời gian làm thêm. Đại biểu Trương Thị Ánh (đoàn TP Hồ Chí Minh) và Lê Văn Hoàng (đoàn Đà Nẵng) đều cho rằng việc tăng thời gian làm thêm như trong dự thảo là cao, khiến người lao động khó tái tạo được sức lao động. Nhiều đại biểu kiến nghị, chỉ nên ở dưới mức 300 giờ. Đại biểu Nguyễn Ngọc Hoà (đoàn TP Hồ Chí Minh) lại đề nghị để xác định giới hạn thời gian làm thêm thì cần phải xác định rõ thể trạng, sức lao động của người Việt Nam. Việc này cần giao Bộ Lao động  thương binh và Xã hội nghiên cứu xem người Việt Nam làm thêm bao nhiêu giờ là phù hợp để từ đó đưa ra quy định hợp lý.

Bài và ảnh: Xuân Dũng