Ông Bé bên khu tưởng niệm liệt sĩ chưa có danh tính của đoàn B05 Liên khu V

Ông Trần Văn Bé ở phường Thanh Miếu, Việt Trì (Phú Thọ), năm nay 76 tuổi. Ông là người đã bỏ hai năm sưu tầm, tìm gốc tích, lo thủ tục để cùng đồng đội quy tập được 58 bộ hài cốt cán bộ - chiến sĩ đoàn B05 miền Nam tập kết về nghĩa trang An Thái, thành phố Việt Trì, được hội Cựu chiến binh (CCB) tỉnh tặng bằng khen cuối năm 2006.

Quê ông ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Đến nhà ông Bé, chúng tôi thấy gia tài của ông chẳng có gì đáng giá ngoài chiếc ti-vi, thậm chí ngôi nhà ông xây bằng gạch xỉ từ năm 1984 đã xuống cấp, có chỗ nứt toác mà vẫn chưa tu sửa vì đồng lương hưu của ông còn hạn hẹp.

Khi được hỏi về quá trình đi quy tập đồng đội, ông kể: Vì tôi phụ trách Ban liên lạc truyền thống đoàn B05 khu vực Việt Trì, nên khi nhận được nguồn tin của nhân dân, thông báo của Hội CCB tỉnh, phát hiện có 58 ngôi mộ đoàn B05, nằm rải rác ở các chân đồi, góc ruộng thuộc các huyện: Thanh Ba, Thanh Sơn, Phù Ninh… Trong khi mình còn sống, được trở về với vợ với con. Nghĩ vậy, nên tôi quyết định dù khó khăn đến mấy cũng phải động viên vợ con, đồng đội đưa anh em về nghĩa trang thành phố.

Với chiếc xe đạp cà tàng, liên tục bị hỏng ngang đường, nhưng nó đã cùng ông suốt 2 năm trời đi xin đất, xin tiền lo thủ tục và được UBND tỉnh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, công ty cổ phần môi trường và dịch vụ đô thị Việt Trì, Hội CCB các cấp, Sở Tài chính-Vật giá tạo điều kiện giúp đỡ. Và UBND tỉnh đã hỗ trợ 100 triệu đồng để triển khai thực hiện cất bốc được 58 bộ hài cốt liệt sĩ. 7 người do ông phụ trách chung phải tổ chức làm 5 đợt từ tháng 9-2005 đến tháng 11-2006 mới cất bốc xong, với bao khó khăn vất vả. Có lần trên đường đi cất bốc hài cốt liệt sĩ ông bị ốm mà không có thuốc, phóng viên đài truyền hình tỉnh phải chở ông đi mua thuốc. Khi hết tiền, ông lại phải đến Công ty supe phốt phát và hoá chất Lâm Thao, nhà máy giấy Bãi Bằng, công ty chè Phú Đa, Z4 để xin kinh phí. Gần như tất cả 58 bộ hài cốt liệt sĩ không ngôi nào có tiểu mà cất bốc ban đêm, điện không có phải dùng đèn pin, đèn soi các loại và phải mất nhiều thời gian mới nhặt được xương cốt liệt sĩ.

Có người nói: “Cái việc ấy là của nhà nước, ông ôm làm gì cho rặm bụng. Làm một ngôi mộ cũng còn khó, huống hồ gần sáu chục ngôi, nếu làm không được ông sẽ vào tù”. Hay có người còn bảo: “Khéo ông lợi dụng để kiếm ăn, chứ mồ mả gì”. Ông lắng nghe, nhưng không bận tâm, ông làm là vì lương tâm và trách nhiệm, vì nghĩa tình đồng đội. Anh em cùng vào sống ra chết trong một chiến hào, ăn đói mặc rách chia nhau từng hạt muối bát cơm, hy sinh nằm đó mình còn sống cất bốc, đưa đồng đội về nghĩa trang thì sung sướng quá còn gì phải tính toán.

Bài và ảnh: ĐỖ KHẮC CHÙY