Trong quãng thời gian làm phóng viên chiến trường thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, câu chuyện về cuộc “chọi cờ” giữa quân ta và quân địch tại vĩ tuyến 17 là kỷ niệm đáng nhớ nhất mà tôi ghi lại được.

Năm 1954, tại thôn Hiền Lương – bờ Bắc của giới tuyến, quân ta dựng một cột cờ cao 12 mét. Bên bờ (thôn Xuân Hòa), quân địch treo lá cờ trên chiếc cột cao 15 mét. Hiểu được tâm nguyện của bà con ở đôi bờ giới tuyến, không thể kém quân địch, các chiến sĩ Đồn Biên phòng Bến Hải đã lặn lội vào tận rừng sâu, kiếm một cây gỗ cao 18 mét. Ngay sau đó, lá cờ rộng 24m² của ta được treo ngạo nghễ trên chiếc cột mới. Thấy cột cờ của ta ở bờ Bắc cao hơn, Tổng thống Ngô Đình Diệm hay tin, đáp máy bay từ Sài Gòn ra tận nơi thị sát. Ông ta lệnh cho lính cộng hòa phá cột cờ cũ, xây cột mới bằng xi măng kiên cố, với độ cao 30 mét, treo lên đó lá cờ rộng hơn của quân ta.

Không để quân địch hả hê được lâu, các chiến sĩ của ta lại thiết kế một cột cờ bằng ống thép không rỉ, cao 34,5 mét. Ở chóp cột cờ được gắn một ngôi sao 5 cánh bằng đồng sáng chói, có đường kính 1,2 mét. Mỗi cánh sao gắn 3 bóng đèn chùm cao áp. Lá cờ đỏ sao vàng mới của ta hoàn thành vào ngày 20-7-1957, nặng 15 ki-lô-gam. Ban ngày, cờ tung bay trên bầu trời lộng gió. Đêm đến, cả 5 chùm đèn cao áp sáng rực cả vùng giới tuyến. Bà con hai bờ – Bắc nườm nượp rủ nhau ra tận bờ sông, ngắm nhìn lá cờ Tổ quốc ngạo nghễ tung bay dưới ánh đèn rạng rỡ. Có người còn cảm động đến trào nước mắt.

Chính quyền Sài Gòn rất bất ngờ trước sự kiện này. Ngô Đình Diệm điên cuồng, lệnh ngay cho quân lính xây lại cột cờ cao 35 mét, lá cờ phải to hơn bên bờ Bắc. Ngày khánh thành cột cờ này, Ngô Đình Diệm cùng em trai là Ngô Đình Nhu trở lại giới tuyến, huênh hoang tuyên bố: “Bắc Việt muốn chọi cờ với ta ư? Chống sao nổi với sức mạnh của quốc gia cộng hòa!”. Sau đó, một số tờ báo phản động ở Sài Gòn hết lời ca tụng Ngô Đình Diệm.

Thừa lệnh của Chính phủ ta, một đơn vị xây dựng chở nguyên vật liệu từ Hà Nội vào, triển khai xây dựng cột cờ cao 38,6 mét, may lá cờ mới rộng 38,6m², nặng gần 20 ki-lô-gam. Cách đỉnh cột cờ khoảng 10 mét, được bố trí một chòi gác để các chiến sĩ lên đó thu hoặc kéo cờ. Công trình này của quân ta hoàn thành năm 1962.

Từ đó, quân địch im hơi lặng tiếng.

Chiến thắng của quân ta trong cuộc “chọi cờ” không chỉ đơn thuần là hơn về kích thước của cờ và cột cờ, mà qua đó thể hiện tinh thần dân tộc, ý chí quyết tâm, đoàn kết đánh giặc của quân và dân ta.

ĐÀO PHƯƠNG NGUYÊN