QĐND - Hơn một năm trước, chính xác là ngày 25-12-2011, con tàu thuộc loại hiện đại nhất Việt Nam mang tên Vinalines Queen (thuộc Công ty Vận tải biển Vinalines) mất tích trên vùng biển Phi-líp-pin. Tại đất liền, nơi đầu tiên tiếp nhận thông tin, thực hiện những công việc cứu nạn con tàu xấu số đó chính là Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn Hàng hải Việt Nam (Vietnam MRCC). Có thể nói, đây chính là nơi đầu tiên xử lý những tín hiệu cấp cứu từ đại dương...

Diễn tập tìm kiếm cứu nạn hàng hải năm 2012 tại Nha Trang (Khánh Hòa). Ảnh: Vietnam MRCC

Trên thực tế, tàu Vinalines Queen không phải là trường hợp duy nhất mà Trung tâm Phối hợp tìm kiếm Hàng hải Việt Nam phải giành giật với biển cả để bảo vệ những con tàu và thuỷ thủ bị nạn đang lênh đênh trên sóng nước, có khi tàu còn ở xa đất liền hàng nghìn hải lý.

Trở lại với vụ tàu Vinalines Queen cùng 23 thuyền viên bị mất tích vào ngày 25-12-2011, đối với Vietnam MRCC những ngày sau đó là một chuỗi thời gian dài căng thẳng, không chỉ bởi sức ép "tìm tàu" của cơ quan chức năng, chủ tàu, gia đình thuyền viên... mà quan trọng hơn là nỗi lo lắng cho an nguy, tính mạng của các thuyền viên. Một con tàu hiện đại với những thiết bị báo động tối tân như Vinalines Queen liệu có thể chìm khi chưa phát tín hiệu cấp cứu nào? Con tàu có thể đang trôi dạt hay bị giữ tại hải cảng nào đó? Hàng loạt câu hỏi cứ quẩn quanh nhưng chưa có lời đáp mà trung tâm đặt ra. “Thực tế chúng tôi không có nhiều thời gian để xác minh hay phỏng đoán. Đối với người làm công tác cứu nạn, luôn phải tính đến rất nhiều phương án, trong đó có tình huống xấu nhất là tài sản và nhiều tính mạng đang bị đe dọa để có nỗ lực cao nhất” - ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng giám đốc Vietnam MRCC chia sẻ.

Phòng phối hợp cứu nạn của trung tâm, nơi nhận tin báo nạn, lúc nào cũng có người trực 24/24 giờ. Căn phòng rộng chừng 20m2, với những thiết bị như icom, điện thoại vệ tinh, máy tính nối mạng internet… mỗi ngày tiếp nhận hàng chục tin báo nạn từ khắp nơi. Suốt những ngày tìm kiếm tung tích tàu Vinalines Queen, Phòng Cứu nạn luôn hoạt động hết công suất. Những cán bộ của trung tâm liên lạc đến tất cả tàu thuyền có hải trình đi qua vị trí tàu Vinalines Queen gặp nạn để nhắn gửi: Cảnh giới, quan sát bất kỳ dấu hiệu nào của con tàu và các thuyền viên. Anh Nguyễn Tiến Thanh, người trực tiếp làm việc tại Phòng Cứu nạn, đã có nhiều đêm thức trắng để tìm kiếm manh mối về con tàu. Anh cũng là người đầu tiên liên lạc với tàu London Courage và nói chuyện với thủy thủ Đậu Ngọc Hùng, người duy nhất sống sót sau tai nạn khi được vớt lên từ bè cứu sinh. “Lúc nghe thấy tiếng anh Hùng, nhiều người trong chúng tôi đã bật khóc, anh Hùng khẳng định tàu Vinalines Queen đã bị chìm, lúc đó ai cũng hiểu rằng tính mạng của các thuyền viên thật mong manh” - anh Thanh nhớ lại. Nhắc đến kỷ niệm buồn về con tàu xấu số, trong thâm tâm các anh vẫn luôn mong muốn mình có thể làm tốt hơn công việc cứu nạn, để vơi đi nỗi đau của gia đình các thuyền viên. Vinalines Queen cũng là vụ tai nạn tàu biển có thiệt hại về người lớn nhất trong nhiều năm gần đây, khi 22 thuyền viên đến nay vẫn bị coi là mất tích...

Đưa thuyền viên gặp nạn trên biển lên tàu cứu nạn. Ảnh: Vietnam MRCC

Tại Việt Nam, từ năm 2010 trở về trước, mỗi năm, tai nạn hàng hải cướp đi sinh mạng của khoảng 400 người. Dọc miền duyên hải của đất nước, không năm nào không phải chứng kiến những đám tang tập thể, những lễ cầu siêu mong người đi biển tìm được đường về. Chính vì thế, giảm số người chết, mất tích, bị thương trên biển là cái đích lớn nhất mà những cán bộ của Vietnam MRCC hướng đến. Thêm một con số nữa cũng đáng nhắc đến, liên tục trong 2 năm 2011 và 2012, số người chết, bị thương do tai nạn, thiên tai trên biển đã giảm 30%. Đó không chỉ là thành quả, mà cũng là nguồn động viên, khích lệ cho trung tâm cũng như các đơn vị làm nhiệm vụ cứu nạn hàng hải. Cũng trong năm 2012, trung tâm đã cứu nạn thành công 47 thuyền viên trên tàu cá QNa 90019 TS ngoài bờ biển Nha Trang (Khánh Hòa). Đây là kỷ lục về số lượng thuyền viên cứu được nhiều nhất trong một vụ cứu nạn. Tàu SAR 2701 sau hai lần tìm đến vị trí bị nạn nhưng không thấy tàu cá QNa 90019 TS do tin báo không chính xác. Đến lần thứ 3, tàu cứu nạn đã tiếp cận được tàu cá khi con tàu này đang thả trôi, mất phương hướng. Nếu lúc đó các anh nản chí, có khi vụ tai nạn này còn để lại hậu quả khủng khiếp hơn tàu Vinalines Queen.

Trong số hàng nghìn tin báo nạn gửi về Vietnam MRCC mỗi năm, đa phần từ các tàu cá của ngư dân. “Cũng bởi tàu cá của ngư dân mình trang bị còn quá kém, tàu nhỏ, động cơ yếu, đến thiết bị báo nạn nhiều tàu cũng không đạt chuẩn, khó chống chịu được sóng gió lớn” - ông Nguyễn Anh Vũ lý giải.

Giữa biển khơi, khi những tiếng kêu cứu dội về trung tâm, tàu cứu nạn sẵn sàng đợi lệnh lên đường. Chỉ với 7 tàu cứu nạn, sức vươn xa lớn nhất đạt 350 hải lý từ bờ, có nhiều khi các anh vừa kịp đưa tàu bị nạn vào bờ đã vội vã ra khơi. Tâm nguyện của các anh chỉ mong một ngày không xa những con tàu cứu hộ, cứu nạn sẽ luôn sát cánh với người đi biển mỗi khi họ cần đến. Không chỉ trong vùng biển Tổ quốc mà ở tất cả những nơi có người dân đất Việt, tàu mang quốc tịch Việt Nam, các anh cũng có thể theo sát họ trên suốt dặm dài hải trình.

MẠNH HƯNG