QĐND Online - Chiếc Moran đang lượn vòng trên không phận Mường Thanh, thực hiện những đường bay uốn éo, lúc vọt lên, khi lại rà sát ngọn cây, ngả nghiêng nhòm ngó. Mỗi khi lượn mở rộng sang trái, sang phải, nó lập tức bắn tới tấp những chùm đạn vào khu vực Hồng Cúm, Mường Thanh, nhất là những vạt rừng có đông lực lượng của quân ta . Nó bay biểu diễn đủ các kiểu mà ai cũng ớn. Bộ binh thì đặt cho nó cái tên là “mụ đầm già”, công binh thì đặt tên là “tàu càng”, còn dân công gọi tên là “chỉ điểm”. Khi “tàu càng” bắn đạn khói ở chỗ nào là y như rằng máy bay chiến đấu lao tới ném bom xung quanh khu vực cụm khói.

Buổi sáng 13-3-1954, có thể chiếc tàu càng này bay trinh sát, tìm kiếm quân ta đang hối hả chuẩn bị tấn công. Nó bay tự do trên không phận Điện Biên. Mỗi lần nó chúc xuống bay sát ngọn cây ở khu vực nào là hàng trăm trái tim của chiến sĩ ta nơi đó hồi hộp, lo lắng. Điều gì sẽ xảy ra? Tiếng vè vè của chiếc máy bay trinh sát này càng nghe càng sốt ruột…Nó bay rất thấp, chỉ cần một tràng tiểu liên là có thể quật cổ tên chỉ điểm, nhưng cao xạ pháo chưa được lệnh bắn, tất cả phải chờ lệnh… Cán bộ, chiến sỹ bắn tàu bay chỉ được ngóc đầu theo dõi con đầm già diễn trò và “luyện bắn câm”. Nhiều cán bộ đã toát mồ hôi hột trước động tác ngọ ngoậy, vụng về của các chiến sỹ làm rung lá ngụy trang. Tưởng chừng như chỉ có động tác đó thôi mà tên phi công Pháp chộp được vào ống kính thì tất cả sẽ phải đón chờ tai hoạ thay vì cơ hội lập công.

Đúng 17 giờ, cuộc tiến công Him Lam bắt đầu. Đến 22 giờ 30 phút, quân ta đã tiêu diệt hoàn toàn cụm Him Lam. Lệnh nổ súng tiêu diệt cứ điểm Him Lam mở màn chiến dịch cũng là lúc trên lệnh cho phép cao xạ pháo nổ súng bắn máy bay yểm hộ cho lực lượng bộ binh và cao xạ pháo chiến đấu. Pháo cao xạ đã chụp từng chùm đạn bắn vào đàn máy bay địch đến ném bom ngăn chặn đội hình tiến công chi viện cho quân đồn trú Him Lam. Lần đầu, cao xạ xuất trận đã được Bộ chỉ huy mặt trận biểu dương đã hoàn thành nhiệm vụ. Bộ binh hả lòng nhìn máy bay không ném bom trúng nổi mũi tiến công. Him Lam bị ta chiếm lĩnh hoàn toàn và các đồng đội bộ binh cũng không bị máy bay địch gây thương vong, cản trở. Kết thúc trận chiến đấu có chàng lính nào đó đã hứng khởi viết 2 câu thơ phác hoạ trận đánh đầu tiên:

Hoa trời đan lưới chặn máy bay

Hoa ban ken lá chào lính lập công.

Một đồng chí thông tin của đơn vị ghi hai câu thơ đó lên vách chiến hào và thông báo lại qua hệ thống điện thoại cho tất cả các đại đội pháo của đơn vị. Những tưởng đó là việc làm động viên các pháo thủ, nhưng không ngờ lại nhận được những phản ứng ngược chiều: chưa bắn rụng đuôi máy bay, pháo trời có đẹp như sao thì cũng chưa phải là chiến công.

Trận đánh ngày 13-3 đã kết thúc, ai cũng thấm mệt, xong đêm đến chẳng ai có tâm trạng để ngủ. Họ trằn trọc suốt đêm để tìm nguyên nhân tại sao bắn chưa trúng máy bay. Nhiều tâm tư, thậm chí có cả những bực dọc với lí do duy nhất: bộ binh đã chiến thắng mà cao xạ chưa bắn rơi được máy bay.

Sáng hôm sau, trời còn mù sương mà chiếc “tàu càng” đã kêu vè vè rồi ngày càng tiến tới gần khiến cho cán bộ, nhất là những chàng pháo thủ càng sốt ruột. Từ những hầm hào của cứ điểm Him Lam bốc lên những đụn khói, tiếp theo đó là những tiếng nổ loé bất thường bùng lên quẩn theo đường bay của tên chỉ điểm. Vậy là đồi Him Lam lại bị pháo từ Hồng Cúm bắn tới.

Chiếc Hellcat nghiêng cánh bay rộng ra phía Đông Bắc, nhưng nó không thể ngờ được rằng, Đại đội 815 của tiểu đoàn 383 đã liên tục dõi theo đường bay của nó từ sáng. Khi đường bay của “gã” chỉ điểm vừa bay ổn định trong tầm hoả lực thì một loạt đạn xé không khí vút lên chụp lấy nó và thiến gọn một mảng đuôi làm nó phải cố ngoáy phần đuôi còn lại hòng chạy trốn trong cơn giãy chết. Song số phận của nó đã được định đoạt. Con chuồn chuồn cụt đuôi đã không thể chạy thoát mà bốc cháy cắm đầu xuống Mường Thanh. Các pháo thủ Đại đội 815 đã thiêu xác “con đầm già” bằng những loạt đạn chính xác vào lúc 8 giờ 30 ngày 14-3-1954.

Với chiến công đầu quan trọng này, họ đã nhận được điện chúc mừng tới tấp. Những người lính pháo cao xạ đã làm dấy lên khí thế thi đua tiêu diệt máy bay địch từ giây phút đó. Và cũng với chiến công đầu này, Bộ chỉ huy chiến dịch đã tặng thưởng Huân chương Quân công đầu tiên của binh chủng cao xạ.

Bích Phượng (theo hồi ức của Cựu chiến binh Đỗ Văn Loan)