QĐND - Ngày 11-11, chúng tôi về Đại Hưng, xã miền núi khó khăn nhất của huyện Đại Lộc (Quảng Nam). Đại Hưng được cả nước biết đến từ mùa lũ năm 2009, khi mà cả thôn Đại Mỹ của xã này được lên truyền hình vì bị cát vùi lấp, gần như xóa sổ.

“Bức tranh” toàn cảnh

Mùa lũ năm nay tuy không lớn bằng năm 2009, nhưng xã Đại Hưng được đánh giá là địa phương thiệt hại nặng nề nhất của huyện Đại Lộc. Và thôn “cát vùi” Đại Mỹ được “xếp hạng” đầu về khó khăn sau lũ. Qua cầu Hà Tân theo tuyến đường ĐH 113 về trung tâm xã, dọc hai bên đường, những đống rều rác được nhân dân dọn tạm to như đống rơm, những lùm cây “mồ côi” ở các gò trên đồng bị rều rác phủ trông như những chiếc nấm khổng lồ. Những đoạn đường bị bồi lấp ít, bùn non gặp nắng tơi ra như bột, mỗi khi xe qua bụi mù cuốn theo chiều gió trắng xóa cả một vùng. Nhiều đoạn bị bồi lấp dày, phương tiện qua lại “dồn” thành những con lươn chắn qua đường, xe gầm thấp không thể vượt qua được. Không ít đoạn thấp trũng, mặt đường bị xẻ theo vết xe như giao thông hào...

Người dân thôn Đại Mỹ đang xúc cát bồi lấp trên tuyến đường huyết mạch giữa thôn.

Khi xe chúng tôi đến cổng UBND xã, dù đang giữa trưa nhưng cán bộ, nhân viên vẫn chưa nghỉ, người cuốc, người xẻng, người xách nước... tập trung giải phóng bùn đất đang tấp đống trước cửa. Chủ tịch UBND xã Phan Đức Thịnh, hai mắt thâm quầng, tất tưởi bước xuống xe, anh nói: “Đại Hưng có 10 thôn, thì cả 10 thôn đều bị ngập, nơi thấp nhất là 0,5m, nơi sâu nhất là 2,5m. Rất may mùa lũ năm nay Đại Hưng không bị thiệt hại về người, chỉ có hai phụ nữ bị ngã gãy tay khi chạy lụt. Ruộng đồng tuy không bị bồi lấp nhiều, nhưng khoảng 20ha bãi bồi ven sông, chủ yếu nằm dọc theo thôn Đại Mỹ, bị xói lở và cát sỏi bồi lấp không thể sản xuất được. Riêng hệ thống kênh mương thủy lợi bị hư hại hơn 50%. Các tuyến giao thông ĐH 110, ĐH 113 và 100% giao thông liên thôn đều bị bồi lấp. Khi nước vừa rút, bà con chỉ đủ sức dọn dẹp nhà cửa của mình nên chưa có nhân lực để giải phóng giao thông. Rất mừng, chiều ngày 11-11, Trường Quân sự Quân khu 5 cử 100 cán bộ, chiến sĩ đến giúp đỡ. Nếu không, chưa biết đến khi nào chúng tôi mới giải phóng được các tuyến giao thông...”.

Kiên cường Đại Mỹ

Rời UBND xã, chúng tôi đến thôn Đại Mỹ. Dù chỉ cách UBND xã chừng 2km, nhưng phải mất gần 30 phút mới tới thôn. Con đường bê tông chạy giữa thôn bị cát bồi trở thành gồ cát ngăn cách giữa hai bên. Tại nhà Bí thư Chi bộ thôn Văn Bá Lý, chúng tôi gặp Trung tá Phạm Ngọc Ngữ, Phó tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trường Quân sự Quân khu 5. Anh là người tiền trạm và cũng là người chỉ huy 100 cán bộ, chiến sĩ giúp xã Đại Hưng. “Dù còn nhiều khó khăn, nhưng nghe tin bộ đội về, nhà nào cũng xung phong nhận anh em về ở, chúng tôi bàn với thôn, chỉ để anh em ở trong nhà bà con, còn hậu cần sẽ dựng trại ở khu vực đất trống đầu thôn. Với khối lượng công việc mà chúng tôi đã khảo sát, sẽ tổ chức cho bộ đội làm liên tục, phấn đấu đến đầu tuần sau sẽ hoàn thành...” - anh Ngữ cho biết.

Theo Bí thư Chi bộ thôn Văn Bá Lý, thôn Đại Mỹ có 21 hộ bị bồi lấp nặng. Đây lại đều là những hộ neo đơn và người già, thôn đã đề nghị với đơn vị điều 30 đồng chí cùng với thanh niên xung kích và dân quân thôn giúp các gia đình này. Số còn lại, 70 đồng chí sẽ cùng với địa phương tập trung giải phóng giao thông. Riêng 17 hộ bị nước làm xói lở đến chân móng, trước mắt phải dùng tre làm kè, lấy đất trên đường cùng với đá hộc để gia cố, bảo đảm đủ sức chống đỡ và không bị sập nếu xảy ra lũ tiếp.

 Chủ tịch UBND xã Đại Hưng cho biết, Đại Hưng nói chung và thôn Đại Mỹ nói riêng, cứ có mưa là có lũ, bởi địa phương này nằm giữa - nơi sông Vàng và sông Đảo nhập lại thành sông Côn, lại nằm ngay hạ lưu thủy điện Sông Vàng 1 và Sông Vàng 2. Vì vậy, đây là điểm đầu tiên hứng trọn khi thủy điện xả lũ và nước từ hai dòng sông đổ về... Tuy khó khăn, gian khổ là vậy, nhưng 2 năm trở lại đây, Đại Hưng không phải nhờ cấp trên chi viện để di dời dân và đặc biệt là không để xảy ra thiệt hại về người. Theo Chủ tịch UBND xã Phạm Đức Thịnh, thành công này là do địa phương thực hiện tốt phương châm “bốn tại chỗ”, khi mưa lớn, các đảng ủy viên và cán bộ xã xuống “đứng cánh” cùng các thôn để trực tiếp chỉ đạo, đồng thời huy động tối đa lực lượng dân quân tại chỗ và phương tiện sẵn có trong dân để tự di dời, xử lý. Bài học rút ra là không ỷ lại và phải tổ chức linh hoạt. Làm được như vậy không gây tốn kém cho Nhà nước, cho quân đội; lại bảo đảm an toàn tuyệt đối tính mạng cho nhân dân. “Dân chúng tôi còn khó khăn thật, năm nào cũng phải hứng chịu gian khổ từ mưa lũ, nhưng không phải như vậy mà ỷ lại cấp trên, phải tự mình lo cho mình trước, phải tự thích nghi để bám làng, bám đồng ruộng...”, Chủ tịch UBND xã Phạm Đức Thịnh bày tỏ.

Nghe lời tâm sự của Chủ tịch UBND xã, khó khăn nhất của huyện Đại Lộc, chúng tôi càng khâm phục ý chí, nghị lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân nơi đây, chỉ mong Khu tái định cư mà Quỹ Hỗ trợ khắc phục thiên tai miền Trung sớm hoàn thành để đưa những hộ dân khó khăn nhất ở thôn Đại Mỹ có nơi ở ổn định. Chia tay Đại Hưng, trên đường trở về Đà Nẵng, chúng tôi bắt gặp những chuyến xe ca quân đội mang biển số KV chở bộ đội về giúp Đại Hưng. Có bộ đội kề vai sát cánh, tin rằng, khó khăn của Đại Hưng sớm được khắc phục, đời sống của bà con sớm ổn định

Bài và ảnh: Trung Hội