QĐND-Dự thảo “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011)” đã đúc kết năm bài học lớn (tr.4-5), trong đó bài học về sự gắn bó máu thịt của Đảng với nhân dân, “lấy dân làm gốc” cần được coi trọng hàng đầu, nhất là đối với Đảng cầm quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Đây là một vấn đề chiến lược cơ bản đồng thời đang đặt ra cấp thiết, có ý nghĩa sống còn không chỉ đối với Đảng, mà còn đối với sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.

Thực tiễn cách mạng hơn 80 năm qua cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam là một Đảng cầm quyền kiểu mới gắn bó máu thịt với nhân dân. Điều này được thể hiện sâu sắc trong nền tảng tư tưởng, Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng và các chủ trương, chính sách của Đảng; trong công tác tổ chức xây dựng Đảng; trong cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với xã hội và trong hoạt động thực tiễn. Đây là một thuộc tính bản chất và là ưu thế vượt trội trong sức mạnh của Đảng.

Tuy nhiên, chúng ta cần tỉnh táo đối với bệnh “kiêu ngạo cộng sản” như V.I.Lê-nin đã từng cảnh tỉnh, cần thấu hiểu lời nhắc nhở của Bác Hồ: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”(1). Trước sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, của quá trình đất nước đẩy mạnh mở cửa hợp tác quốc tế, nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ ta có xu hướng gia tăng và rất phức tạp.

Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên bị cuốn hút vào chủ nghĩa cá nhân cơ hội, thực dụng; nguy hiểm nhất là sự chuyển hóa từ cơ hội, thực dụng về kinh tế sang cơ hội, thực dụng về chính trị, từ tha hóa về đạo đức và lối sống sang tha hóa về chính trị - tư tưởng. Những hiện tượng tiêu cực và tệ quan liêu, nạn tham nhũng, xa dân và sách nhiễu dân gây nên những bất bình và suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, có thể làm rạn nứt sự gắn bó của Đảng với nhân dân. Trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, các thế lực thù địch ra sức lợi dụng “lòng dân không yên” để lôi kéo, kích động quần chúng chống Đảng và Nhà nước XHCN. Trong dự thảo Cương lĩnh, phần phòng và chống những nguy cơ lớn (tr.5) và trong dự thảo Báo cáo chính trị, phần những hạn chế, yếu kém của công tác xây dựng Đảng (tr.64-65) cần đề cập sâu sắc hơn nguy cơ Đảng cầm quyền và bộ máy Nhà nước xa dân, mất lòng dân.

Củng cố và tăng cường sự gắn bó máu thịt của Đảng với nhân dân, thực sự “lấy dân làm gốc” là vấn đề đặc biệt hệ trọng và nhạy cảm, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và sự phát triển của đất nước. Điều này cần được đề cập sâu sắc hơn trong dự thảo Cương lĩnh, mục Đảng Cộng sản Việt Nam (tr.16-18) và trong dự thảo Báo cáo chính trị, mục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng (tr.108-113), coi đó là tiêu chí đặc biệt quan trọng để đánh giá tổ chức đảng trong sạch vững mạnh và tư cách đảng viên; đồng thời xác định rõ hơn chủ trương, giải pháp mang tính đột phá để củng cố và tăng cường sự gắn bó máu thịt của Đảng với nhân dân.

Trước hết cần tập trung tâm huyết và trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân để xây dựng các tổ chức đảng thực sự trong sạch vững mạnh, gắn bó máu thịt với nhân dân, lãnh đạo Nhà nước và xã hội có uy tín và hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân và thúc đẩy tiến bộ xã hội. Cần đột phá mạnh mẽ vào khâu quản lý, giáo dục rèn luyện để nâng cao vai trò tiền phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên, tránh tình trạng “nhiều đảng viên nhưng ít tấm lòng cộng sản”; đồng thời bổ sung hoàn thiện cơ chế và hệ thống định chế, đổi mới phương thức lãnh đạo để nâng cao hiệu lực lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất là những quyết sách chiến lược có ý nghĩa chính trị-xã hội sâu rộng.

Cần ra sức làm trong sạch và lành mạnh hóa bộ máy chính quyền các cấp, giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân và tính nhân dân của Nhà nước. Các cơ quan và cán bộ, công chức trong bộ máy công quyền phải gắn bó mật thiết với nhân dân, được dân tin yêu và tín nhiệm, phát huy được vai trò và quyền làm chủ của nhân dân trong quản lý xã hội, đồng thời tăng cường được sự quản lý, điều hành tập trung thống nhất của Nhà nước pháp quyền XHCN.

Vấn đề then chốt có ý nghĩa quyết định là xây dựng và thực hiện có hiệu quả chiến lược cán bộ đúng đắn, nhất là trong quá trình chuyển tiếp các thế hệ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Trong công tác tổ chức, sắp xếp cán bộ, nhất là những vị trí chủ chốt cần chú ý lựa chọn đúng những người thực sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, đạo đức và lối sống, năng lực trí tuệ và trình độ tổ chức thực tiễn, gần gũi quần chúng và được tín nhiệm, bảo đảm sự vững vàng và tin cậy về chính trị. Kiên quyết không sắp xếp những người có biểu hiện tha hóa về chính trị-tư tưởng, đạo đức và lối sống, toan tính cá nhân, cơ hội, thực dụng, xa dân và sách nhiễu dân.

Chăm lo giải quyết tốt các vấn đề văn hóa, xã hội nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo được sự đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Cần xây dựng chiến lược phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xác lập hệ thống giá trị văn hóaViệt Nam XHCN. Chủ động định hướng nhu cầu và sự lựa chọn văn hóa của các tầng lớp nhân dân, kiên quyết đấu tranh chống “cuộc xâm lăng mới về văn hóa” của các thế lực thù địch. Cần có những đột phá mới trong giáo dục-đào tạo, trên cơ sở mục tiêu toàn diện là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, cần tập trung vào “dạy làm người” theo tư tưởng “trồng người” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tạo được sự chuyển biến rõ nét, có chiều sâu và độ vững chắc trong giáo dục về lý tưởng, đạo đức và lối sống của con người Việt Nam đương đại.

Đảng và Nhà nước cũng cần chủ động xây dựng cơ cấu xã hội-giai cấp phù hợp với quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, điều tiết sự phân hóa xã hội theo định hướng XHCN, cốt lõi là điều tiết hài hòa quan hệ lợi ích, nhất là bảo đảm lợi ích cơ bản của công nhân, nông dân và trí thức, của đồng bào các dân tộc; kiểm soát và điều tiết thu nhập hợp lý, không để sự phân hóa giàu-nghèo diễn ra tự phát dẫn đến bất bình đẳng và xung đột xã hội. Cùng với khuyến khích làm giàu chính đáng, cần tích cực đào tạo, bồi dưỡng và giải quyết việc làm cho người lao động, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân lao động, nhất là ở nông thôn, miền núi, hải đảo còn nhiều khó khăn gian khổ; thực hiện tốt việc “đền ơn đáp nghĩa”, thể hiện sâu sắc tính ưu việt của chế độ XHCN, truyền thống và đạo lý tốt đẹp của dân tộc.

Cần đổi mới mạnh mẽ công tác dân vận của hệ thống chính trị và mọi cán bộ, đảng viên, quán triệt và thực hiện tốt phong cách dân vận Hồ Chí Minh:“Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”. Các cơ quan và cán bộ của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị-xã hội, nhất là cán bộ chủ chốt các cấp cần dành nhiều tâm huyết và trí tuệ để chỉ đạo, trực tiếp làm công tác dân vận, trực tiếp đối thoại và lắng nghe ý kiến của nhân dân, tích cực giải quyết những khó khăn và vướng mắc của nhân dân. Đẩy mạnh thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, xây dựng các thiết chế tạo điều kiện để nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ trong đời sống xã hội; thực hiện sự giám sát của nhân dân đối với đạo đức, lối sống, chất lượng công tác của cán bộ, đảng viên, các cơ quan của Đảng và Nhà nước, đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng.

Củng cố và tăng cường sự gắn bó máu thịt của Đảng với nhân dân là bồi đắp nền tảng vững chắc để xây dựng Đảng thực sự trong sạch vững mạnh, có năng lực lãnh đạo toàn diện và sức chiến đấu cao, đồng thời phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc do Đảng lãnh đạo để làm nên những thắng lợi mới trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Trung tướng PGS, TS Nguyễn Tiến Bình

(1). Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2000, tập 12, tr.567.