Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II, từ ATK Định Hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi kiểm tra việc sửa chữa cầu đường đoạn Thái Nguyên đi Cao Bằng, thăm TNXP, các đơn vị vận tải và kho tàng dọc tuyến Quốc lộ 3.

Cầu Nà Cù là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay địch. Cán bộ, chiến sĩ TNXP dùng cuốc, xẻng, xà beng, búa tạ, quang sọt, cây gỗ, tre vật lộn với nước lũ, giá rét, muỗi, vắt, bom đạn để giữ cầu, sửa đường cho ô tô vận chuyển hàng hóa ngược xuôi căn cứ địa Việt Bắc. Đời sống của cán bộ, chiến sĩ TNXP rất khó khăn, gian khổ.

Tượng đài “Bác Hồ nói chuyện với TNXP” đặt tại Bảo tàng TNXP Việt

Chiều hôm đó (30-3-1951), Phân đội TNXP 312 bám trụ bảo vệ cầu Nà Cù được tin Chủ nhiệm Tổng cục Cung cấp Trần Đăng Ninh đến thăm. Sau khi hoan hô đồng chí Trần Đăng Ninh, mọi người mừng rỡ khi nhận ra Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đi. Cả đoàn quân truyền nhau reo lên: Bác Hồ!

Bên đống lửa, Bác ra hiệu cho cán bộ, chiến sĩ TNXP ngồi xuống. Người thăm hỏi việc ăn uống, ngủ nghỉ, phòng, chữa bệnh của lực lượng TNXP. Sau khi thông báo về thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II và giải thích tại sao Đảng ta lại lấy tên là Đảng Lao động Việt , Bác hỏi: “Đào núi có khó không?”. Có người trả lời khó, người thì không. Bác hỏi tiếp: “Có ai dám đào núi không?”. Rồi Người chỉ định một đội viên nữ ngồi ngay trước mặt, cô mạnh dạn thưa: “Thưa Bác có ạ, TNXP chúng cháu hằng ngày vẫn đào núi để bảo đảm giao thông ạ”. Bác gật đầu cười: “Có ai lấp biển không?”. Không ai dám trả lời vì câu này khó quá. Bác gợi ý: “Con người dám đào núi thì cũng dám lấp biển. Cảng Hải Phòng và nhiều cảng khác trên thế giới do con người xây dựng nên, vậy lấp biển có khó không?”. Sau đó, Bác nói: "Nói không khó thì không đúng, khó nhưng con người vẫn làm được, chỉ cần có cái gì?". Mọi người giơ tay xung phong phát biểu: "Cần quyết tâm cao, cần kiên gan, bền chí…". Bác Hồ rất vui và động viên: "Các cháu trả lời đều đúng cả. Việc dù khó đến mấy cũng làm được cả chỉ cần quyết chí. Bác xin tặng các cháu một bài thơ: Không có việc gì khó/Chỉ sợ lòng không bền/Đào núi và lấp biển/Quyết chí cũng làm nên".

Bài thơ trở thành lời thề quyết tâm của lớp lớp thế hệ thanh niên Việt trong hai cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại.

Hiện nay, nội dung bài thơ và biểu tượng Bác Hồ nói chuyện với TNXP được đặt trang trọng trong Bảo tàng TNXP Việt tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh)

Bài và ảnh: HỒNG HẢI