Một góc phố huyện Khe Sanh.

Thị trấn Khe Sanh về chiều, nhà cửa san sát, đứng trên đồi cao nhìn bao quát, cả Hướng Hóa phủ một màu xanh của thông, cà phê, màu xanh non của chuối, sắn... Chợ ngập đầy hàng Hóa, trao đổi giữa miền xuôi, miền ngược nhộn nhịp, khẩn trương, dễ dàng hơn. Khi cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và khu khuyến khích phát triển kinh tế thương mại ra đời, nhiều công ty trong nước và nước ngoài đến đây tìm cơ hội đầu tư, khách du lịch về tham quan, khiến vùng đất này trở nên nhộn nhịp, sầm uất. Chẳng thể nào hình dung được nơi đây từng là cái nôi của bom đạn. Trong chiến tranh, hàng nghìn tấn bom đạn, chất độc Hóa học của Mỹ-ngụy cày nát mảnh đất này, biến nơi đây thành mảnh đất chết chóc. Bom đạn, vật liệu nổ vương vãi đầy mặt đất, hố pháo, hố bom chằng chịt, rừng bị thiêu rụi chỉ còn trơ gốc. Cơ sở hạ tầng bị phá huỷ gần như hoàn toàn. Đường 9 lúc bấy giờ là “Con đường đau khổ”, đầy ổ gà, ổ voi. Người dân sinh sống thưa thớt. Sau chiến tranh, hưởng ứng sự vận động của chính quyền, người dân Quảng Trị đã hăng hái đăng ký di dân lên vùng Hướng Hóa này xây dựng kinh tế mới, mở đầu quá trình hồi sinh cho một vùng đất vốn mang trong mình những quá khứ hào hùng và thương đau.

Ông Đỗ Văn Hóa, Phó chủ tịch UBND xã Tân Long, người có mặt ở đây từ những ngày đầu ấy kể: Đời sống của người dân đi xây dựng kinh tế mới lúc bấy giờ rất khó khăn, cái gì cũng thiếu; điện, đường, trường, trạm đều không có, đói thường xuyên. Mọi cái đều phải làm từ đầu, bệnh tật thường xuyên xảy ra. Bệnh sốt rét hành hạ khiến làn da mọi người vàng bủng, xanh xao. Bom mìn ken đầy mặt đất, đủ loại. Nhiều người đã mất mạng khi khai hoang. Mồ hôi và máu đã đổ xuống cho màu xanh trở lại...

Đồng chí Chủ tịch huyện Nguyễn Quân Chính cho biết thêm: “Nói đâu xa, chỉ 10 năm trước đây, hằng năm huyện còn nhận lương thực cứu trợ của nhà nước hàng trăm tấn. Giá trị toàn bộ nền kinh tế của huyện chỉ vào khoảng 180 tỷ đồng (nay là 1.633,5 tỷ đồng). Tốc độ tăng trưởng chỉ đạt 3,1% (nay là 18,3%) thu nhập bình quân đầu người chỉ 1,4 triệu đồng/năm (nay là 10,04 triệu đồng/người/năm). Từ đó đến nay là cả một quá trình dài, bằng sự phấn đấu của đảng bộ, nhân dân và lực lượng vũ trang trên địa bàn huyện. Nhân dân Hướng Hóa từng bước thoát đói, giảm nghèo...

Với lợi thế có một vùng rộng lớn đất đỏ ba dan màu mỡ, Hướng Hóa đã và đang tận dụng những ưu thế sẵn có của mình để phát triển một vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm như cà phê, hồ tiêu, sản lượng tương đối ổn định. Năm nay dự kiến đạt 6.177 tấn cà phê nhân, 129 tấn tiêu thành phẩm. Những năm qua, cây cà phê và hồ tiêu đã mang lại thu nhập cao, ổn định cho nhiều hộ gia đình. Như hộ ông Hồ Mơ, Hồ Lua ở Khe Sanh, hộ anh Nguyễn Dương Phước ở Tân Long

Một thế mạnh nữa là chuối buồng, đặc biệt là chuối Tân Long. Vào mỗi phiên chợ rằm hoặc cuối tháng âm lịch, chuối được thu hoạch về bày bán tràn ra cả mặt đường. Thương lái từ Huế, Quảng Bình, Hà Tĩnh vào đây thu mua. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, để mua được một buồng chuối 5-6 nải, nải to, nhiều trái, màu đẹp, bạn có thể bỏ ra vài trăm nghìn đồng/buồng chuối. Còn ngày thường thì vào khoảng 50- 70 nghìn đồng. Anh Nguyễn Dương Phước, ngụ tại Long Phụng, Tân Long- một điển hình làm kinh tế giỏi cho chúng tôi biết: “Mỗi năm tôi thu hoạch chuối bán được hơn 100 triệu đồng. Nếu năm nào không bị bão lụt làm hư hại, số tiền thu được lớn hơn rất nhiều”.

Nơi đây cũng đang hình thành một vùng chuyên canh trồng sắn nguyên liệu cho Nhà máy tinh bột sắn Hướng Hóa hoặc bán cho thương lái thu mua xuất khẩu, phụ phẩm của nó là xác sắn dùng để làm thức ăn chăn nuôi, chủ yếu là chăn nuôi lợn. Chăn nuôi gia súc cũng được nhân dân coi trọng. Số lượng đàn gia súc gồm có: trâu 4.328 con, bò 12.324 con, lợn 16.579 con. Tiềm năng này còn tiếp tục được bà con khai thác.

Hướng Hóa giờ đây không còn hộ đói, hộ nghèo theo tiêu chuẩn mới chỉ còn 25%. Đảng bộ và nhân dân Hướng Hóa đang từng bước biến nơi đây thành một địa danh trù phú, giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng- an ninh. Những Khe Sanh, sân bay Tà Cơn, Làng Vây, nhà tù Lao Bảo, không chỉ là phế tích mà còn là điểm đến của khách du lịch thập phương. Kinh tế Hướng Hóa đang khởi sắc, góp phần kéo gần khoảng cách giữa miền xuôi miền ngược.

Bài và ảnh: VÕ QUỐC DINH