Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Vĩnh Linh từng được cả nước quan tâm, ngưỡng mộ bởi những chiến công hiển hách trong suốt hơn hai mươi năm ròng rã chiến tranh. Vĩnh Linh cũng là địa phương đầu tiên của miền Bắc được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; được Bác Hồ tám lần gửi thư khen ngợi và tặng hai câu thơ: “Đánh cho giặc Mỹ tan tành. Năm châu khen ngợi Vĩnh Linh anh hùng".

Bây giờ ai có dịp trở lại Vĩnh Linh sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước những đổi thay nhanh chóng của vùng đất mà cách đây không lâu còn chi chít hố đạn bom. Màu xanh bạt ngàn của cao su, hồ tiêu, cây lâm nghiệp, cây lương thực, rau màu trải dài từ đông sang tây của huyện. Nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật đúng hướng, nên năng suất sản lượng không ngừng tăng.

Di tích cầu Hiền Lương. Ảnh: Trần Hoài

Cao su và hồ tiêu là hai loại cây công nghiệp có giá trị hàng hóa xuất khẩu cao, là thế mạnh trong phát triển kinh tế của nông dân Vĩnh Linh. Thực tế cao su và hồ tiêu đã mang lại thu nhập lớn không chỉ giúp người dân Vĩnh Linh “xóa đói giảm nghèo” mà còn giúp họ làm giàu chính đáng. Nếu như trước đây, cây cao su ở Vĩnh Linh chỉ được trồng  chủ yếu trong các nông trường quốc doanh, thì nay đã phát triển đến tận hộ gia đình. Diện tích cao su của Vĩnh Linh được nâng dần lên theo từng năm. Năm 1994, toàn huyện mới chỉ có 1.100ha cây cao su, đến nay đạt xấp xỉ 6.060ha. Nhiều vùng đất trước đây toàn hố đạn bom, hoang hóa, nay đã được trồng hồ tiêu, cao su, đem lại giá trị kinh tế cao. Nhiều hộ có thu nhập từ cao su, hồ tiêu mỗi năm lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng.

Nông dân Vĩnh Linh không những giỏi trồng cây công nghiệp, mà còn tích cực thâm canh lúa, chăn nuôi gia súc gia cầm, nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản. Ở lĩnh vực sản xuất nào người nông dân Vĩnh Linh cũng tảo tần, chịu khó và có được những thành công nhất định. Từ khi có đề án nhân rộng mô hình sản xuất nông nghiệp đạt thu nhập 50 triệu đồng/ha/năm trở lên thì hiệu quả sản xuất từ đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi của người dân ngày càng cao. Đến nay, toàn huyện đã có hơn 3.000ha đạt thu nhập hơn 50 triệu đồng/năm. Cá biệt, một số mô hình sản xuất từ nuôi trồng thủy sản và thâm canh hồ tiêu đạt 60 đến 70 triệu đồng/năm.

Cây lúa ở Vĩnh Linh nếu những năm sau chiến tranh năng suất chỉ đạt 3 đến 4 tấn/ha/năm, thì nay đã có thể đạt gấp rưỡi, gấp đôi. Sản lượng lúa năm 2009 đạt gần 32.000 tấn, bảo đảm đủ nhu cầu lương thực cho toàn huyện. Đời sống của người dân Vĩnh Linh đã thực sự được cải thiện đáng kể, bộ mặt nông thôn đang từng ngày khởi sắc và đổi mới. Nhà cửa của nhân dân  với hơn 90% đã được ngói hóa hoặc được xây dựng kiên cố, cao tầng. Đường làng, ngõ xóm ở các xã hầu hết đều bê tông hóa. Tính đến cuối năm 2009 toàn huyện đã bê tông hóa, nhựa hóa 62km đường giao thông nông thôn; hơn 96% hộ dân có điện sinh hoạt và bình quân 100 người dân có 12 máy điện thoại cố định.

Bây giờ, ai có dịp trở lại Vĩnh Linh khó lòng nhận ra vết tích của chiến tranh, nhưng những tên đất, tên người, tên chiến công thì vẫn còn đó. Thị trấn Hồ Xá xưa kia tan hoang trong lửa đạn, bây giờ đã được xây dựng khang trang, mang vóc dáng của một đô thị trẻ. Thị trấn Cửa Tùng mới thành lập xinh xắn, hiền hòa với cây cầu nghiêng nghiêng như vành trăng bên bờ biển. Địa đạo Vĩnh Mốc từng chở che quân dân Vĩnh Linh trong chiến tranh; cây cầu Hiền Lương mang nỗi đau chia cắt; bến đò B sừng sững, uy nghiêm còn in dấu đoàn quân vượt sông Bến Hải… tất cả vẫn còn đó, ghi đậm chiến công của quê hương một thời anh dũng đánh giặc. Vĩnh Linh trong những ngày này đang hòa mình cùng cả nước sôi nổi thi đua lao động sản xuất để mảnh đất “đầu cầu giới tuyến” xưa kia ngày một giàu đẹp, khởi sắc đi lên trong tiến trình đổi mới và phát triển.

Nguyễn Ngọc Chiến