QĐND Online- Việt Nam là một trong những nước có tốc độ phát triển đô thị nhanh nhất trong khu vực. Tuy nhiên, tình trạng manh mún, thiếu quy hoạch tổng thể hợp lý, hiện đại và chưa

Quy hoạch cần phù hợp với nhu cầu thực tế và bản sắc văn hoá của vùng, miền. Ảnh: Internet

có bản sắc vùng miền đã để lại cho chúng ta nhiều bất cập về phát triển đô thị. Thực tế đang đòi hỏi phải có những quy định cụ thể, rõ ràng về lĩnh vực này…

Nhu cầu bức thiết

Với chính sách đổi mới, hội nhập, cùng với sự phát triển nhanh của các mặt kinh tế-xã hội, hệ thống đô thị ở nước ta đã phát triển nhanh cả về số lượng, chất lượng và quy mô. Tính đến nay cả nước có 743 đô thị các loại (bao gồm từ đô thị loại 5 đến đô thị loại đặc biệt). Trong đó có 2 đô thị đặc biệt (Thủ đô Hà Nội và TP Hồ Chí Minh), 3 đô thị loại I, 14 đô thị loại II, 36 đô thị loại III, 41 đô thị loại IV, 647 đô thị loại V. Bên canh thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, trái tim của cả nước. Các đô thị lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ… là những trung tâm kinh tế, văn hoá, khoa học, công nghệ, đóng vai trò đàu tàu cho sự phát triển kinh tế-xã hội của từng khu vực và cả nước. Ngoài ra, cả nước hiện đang có hơn 160 khu công nghiệp tập trung, 28 khu kinh tế cửa khẩu và khu kinh tế đặc thù, góp phần mở rộng mạng lưới đô thị quốc gia, tạo tiền đề cho sự phát triển đô thị tại các vùng ven biển và biên giới. Nhiều khu đô thị mới đã và đang được hình thành với hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại, góp phần giải quyết nhiều vấn đề bức xúc của các đô thị hiện nay, nhất là vấn đề nhà ở và các dịch vụ đô thị.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, phát triển đô thị ở nước ta còn nhiều vấn đề tồn đại, đặc biệt là trong công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển các đô thị nói riêng và kinh tế-xã hội nói chung. Việc quản lý, sử dụng đất đai, nhất là tổ chức quản lý không gian đô thị còn nhiều lãng phí và bất cập. Tình trạng ô nhiễm môi trường đô thị chậm được cải thiện. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ đô thị còn nhiều yếu kém, không đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tế xã hội. Tồn tại việc đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng không có quy hoạch, thiếu đồng bộ, gây lãng phí lớn. Các vấn đề nhà ở, giao thông đang gây bức xúc trong xã hội. Đặc biệt, hình ảnh các đô thị Việt Nam còn thiếu bản sắc.

Thực tế trên có nhiều nguyên nhân, trước hết là do công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị thiếu cơ sở pháp lý. Hệ thống các văn bẳn quy phạm và luật về quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ và hiệu lực pháp lý thấp. Sự phân công, phối hợp trong quản lý đô thị giữa các cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương cũng như giữa các ngành thực hiện chưa tốt, còn phân tán, chồng chéo, không thống nhất, trách nhiệm chưa rõ ràng.Vai trò của chính quyền, đặc biệt là của cơ quan quản lý kiến trúc đô thị tuy rất cần nhưng chưa được thiết lập rõ ràng. Việc tổ chức triển khai thực hiện đô thị cũng như việc kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch được duyệt còn yếu kém, chưa thu hút được sự tham gia rộng rãi của công đồng… Tình trạng này đặt ra yêu cầu phải có một bộ luật về đô thị để giải quyết, khắc phục những tồn tại trên.

Dự thảo Luật Quy hoạch đô thị ra đời

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại văn bản số 342/TTg-XDPL ngày 21-3-2007, Bộ Xây dựng đã thành lập Ban soạn thảo Dự án Luật Quy hoạch đô thị gồm đại diện lãnh đạo của nhiều Bộ. Trưởng Ban soạn thảo là Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Ông Trần Ngọc Chính, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết: “Ngay sau khi được thành lập, Ban soạn thảo đã tích cực tiến hành công việc theo trình tự, thủ tục quy định. Bộ Xây dựng đã tiến hành khảo sát, tổng kết thực tiễn, rà soát, đánh giá quy định của pháp luật về công tác quy hoạch và quản lý phát triên đô thị. Ngoài ra bộ tổ chức nghiên cứu kinh nghiệp pháp luật về quy hoạch đô thị của nhiều nước thuộc nhiều vùng trên thế giới như: Anh, Pháp, Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc…”

Bộ Xây dựng đã tổ chức nhiều hội thảo để xin ý kiến về Dự thảo luật với sự tham gia rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức liên quan, các nhà khoa học, nhà quản lý. Tích cực tiếp thu những ý kiến mới, hợp lý. Sau mỗi hội thảo, Dự thảo luật đều có những chỉnh sửa phù hợp.

Sau hơn một năm làm việc cật lực, ngày 15-7-2008, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị giới thiệu Dự thảo Luật Quy hoạch đô thị. Dự thảo luật có 7 chương, 77 Điều. Theo ông Trần Ngọc Chính: “Khi Luật Quy hoạch đô thị có hiệu lực, công tác quy hoạch đô thị sẽ đi vào nền nếp, những bất cập trong quy hoạch sẽ từng bước được giải quyết. Hà Nội và các khu đô thị sẽ không còn tồn tại những hiện tượng như nhà siêu mỏng, sai phạm trong xây dựng…”

Ông Vương Anh Dũng, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch-Kiến Trúc (Bộ Xây dựng) cũng khẳng định: “Luật Quy hoạch đô thị sẽ đem lại những trình tự thủ tục phù hợp, đơn giản hơn. Thời gian, quy trình quy hoạch đô thị được rút ngắn. Loại bỏ được những vướng mắc, khó khăn của việc quy hoạch đô thị hiện nay đang gặp. Các đô thị ra đời và phát triển theo hướng văn minh, hiện đại nhưng vẫn bảo đảm bản sắc văn hoá của từng vùng, miền”.

Dự định, Dự thảo Luật Quy hoạch đô thị sẽ được trình Chính phủ vào tháng 8-2008.

Xuân Dũng