Với năm con sông lớn nhỏ chảy qua huyện: Sông Mã, sông Chu, Cầu Chày, sông Dừa và sông Mậu Khê, Thiệu Hóa là một trong những huyện có nhiều đê của tỉnh Thanh Hóa. Toàn huyện có 25/31 xã có tuyến đê chạy qua, trong đó 58,4km đê Trung ương, 57km đê sông con, 82 cống dưới đê, 7 kè, 51 mỏ hàn… Hệ thống công trình đê, kè lớn chủ yếu được hình thành và tu bổ qua nhiều thời kỳ nên hàng năm các sự cố vẫn thường xuyên xảy ra. Gần đây nhất là vụ sạt kè hữu đê sông Chu ở xã Thiệu Tâm, Thiệu Vận, nứt đê hữu sông Mã, sạt kè đê hữu sông Cầu Chày ở đoạn Thiệu Quang, sập cống đê sông Dừa và còn nhiều ẩn họa khó lường vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào như: sạt, sủi, sập tổ mối…

Tu bổ đê, kè. Ảnh: Internet

Với tư tưởng chỉ đạo là chủ động đối phó với các diễn biến khó lường của khí hậu thời tiết, ngay từ đầu năm UBND huyện đã xây dựng phương án và kế hoạch phòng, chống lụt bão trong năm, triển khai xuống các cấp, các ngành. Tổ chức và duy trì đều đặn chế độ kiểm tra theo phương châm bốn tại chỗ (lực lượng, phương tiện, chỉ huy và kỹ thuật, hậu cần tại chỗ). Đồng thời, tu bổ nâng cấp 4,8km mặt đê và đường hành lang chân đê: xã Thiệu Phúc, Thiệu Đô, Thiệu Tâm, Thiệu Nguyên, đắp đê ở ba hạng mục trên địa bàn xã Thiệu Hợp, Thiệu Duy, Thiệu Châu, Thiệu Toán với chiều dài 3,5km, khối lượng đất đào đắp 38.000m³, rải cấp phối mặt đê sông Mã, sông Cầu Chày 6,5km, xây dựng 3 cống tiêu, 1 cầu kênh, trồng tre chắn sóng. Tổng kinh phí năm 2006 là 4,5 tỷ đồng. Hiện nay, toàn huyện đã chuẩn bị cho công tác PCLB được 30.000m³ đất dự trữ, 62.000 chiếc bao bì, 1.560 cái rọ, tổ chức tập huấn lực lượng xung kích cho 2.760 người… Các xã chuẩn bị được một số loại hậu cần thiết yếu như: gạo, dầu, đèn, mắm, muối, mì tôm, dự trữ kinh phí hậu cần toàn huyện hơn 500 triệu đồng. Ngoài ra, đã xây dựng thêm một kho vật tư, bổ sung thêm một số loại vật tư, trang bị cần thiết khác như: nhà bạt, phao cứu sinh. Tháng 7-2007, huyện đã tổ chức diễn tập PCLB quy mô lớn với nhiều tình huống xảy ra như: xử lý sạt trượt phía sông, xử lý tập đoàn bãi sủi dưới ao sâu phía đồng, tổ chức cứu hộ, cứu nạn, tổ chức di dân đến nơi an toàn… dù điều kiện thời tiết hết sức khó khăn (mưa to, nước sông dâng cao) nhưng cuộc diễn tập được đánh giá đạt kết quả cao.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều vấn đề cần phải được giải quyết sớm. Các trục tiêu lớn của huyện như Mậu Khê, Thiệu Thịnh, Sông Lê… đều bị bồi lắng, sạt lở, đăng đập trái phép. UBND huyện đã nhiều lần nhắc nhở và tổ chức các đơn vị giải tỏa nhưng tình hình không giảm mà ngày càng nghiêm trọng và khó giải quyết. Các trang trại ra đời không được quy hoạch, buông lỏng quản lý đã vi phạm ảnh hưởng đến các công trình, gây cản trở đến việc tiêu úng ở một số xã. Do ảnh hưởng của bão số 1-2007, gây mưa từ ngày 4 đến 7-7 với khối lượng xấp xỉ 120m , đây là lượng mưa không lớn, mực nước sông thấp nhưng đã gây ngập trên địa bàn huyện 400ha lúa, trong đó 200ha mất trắng. Nguyên nhân chủ yếu do đầu vụ lúa thấp, khả năng chống úng kém, việc ách tắc các trục tiêu, kênh tiêu, tiêu nước đệm chậm, điều hành tiêu nước kém dẫn đến thiệt hại trên. Ngoài ra, hệ thống đê, kè trên địa bàn huyện vẫn còn một số đoạn tiềm ẩn nhiều hiểm họa chưa lường được. Đặc biệt là bãi sủi, mối mọt, giếng khoan gần chân đê. Tại hai con sông lớn sông Mã, sông Chu, các đoạn đê Nhân Cao, Trí Cường, xã Thiệu Quang, kè Đương Phong, xã Thiệu Thịnh hiện trạng có dòng chảy đi sát chân đê, mặt đê lại chưa được hoàn thiện đủ tiêu chuẩn chống lũ. Đê sông Chu thì tại các đoạn Cẩm Vân đi Yên Lộ, Tân Bình đến Chẩn Xuyên đê còn nhỏ, mái đê bị sạt lở xuống cấp, chưa được tu bổ. Ba con sông còn lại Cầu Chày, sông Dừa, Mậu Khê thì đê vừa nhỏ, vừa thấp, chưa đủ khả năng chống lũ (với mức lũ như năm 2000), nhiều cống tiêu đã xây dựng lâu bị hư hỏng nặng, xuống cấp trầm trọng cần được tu sửa như: Thăng Long 1, Thăng Long 2… Một số tuyến đường điện hạ thế được xây dựng đã lâu, nhiều tuyến điện thoại dễ bị hư hỏng. Các trục tiêu bị bồi lắng, phương tiện cứu nạn trên sông còn thiếu… Xã Thiệu Tâm có 3km đê Sông Chu, thì có đến gần 2,5km đê chưa được kè, lát đá, vì lý do thuộc khu vực đất bãi bồi… Ông Bùi Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã cho biết “là một xã thuần nông, không có nghề phụ, toàn xã có 372 héc-ta canh tác thì đều chủ yếu dựa vào 2km đê nội đồng (đê lấn úng) bên kia là ngoại đê sông Dừa, tuyến đê chống úng. Nếu không có sự đầu tư của Nhà nước xây dựng lại toàn bộ hệ thống cống tiêu, có cửa ngăn cụ thể, cũng như cần phải giải phóng ách tắc trên sông Dừa (hiện nay xảy ra tình trạng lấn chiếm đê dẫn đến ách tắc dòng chảy phục vụ cho tiêu úng). Chúng tôi rất lo cho cây lúa, vì khu vực xã tôi đã hai lần vỡ đê lấn úng vào năm 1996 và 2003. Còn ông Lê Đình Hòa, Chủ tịch UBND xã Thiệu Vận thì tỏ ra lo lắng: “Xã có 3,5km đê sông Chu tuyến đê Trung ương, hàng năm xã đều xây dựng phương án PCLB, triển khai xuống các thôn, xóm, trích 20 - 25 triệu đồng (từ quỹ lao động công ích) chuẩn bị phương tiện, vật tư như: đắp 600m³ đất, chuẩn bị 1.000 cái cọc tre, 2.000 cái bao tải, 40 cái rọ thép, 20m³ đá hộc, 5m³ đá răm… Tuy nhiên từ năm 2007, bỏ quỹ lao động công ích ở địa phương, năm tới địa phương không biết lấy tiền ở đâu để chi cho công tác PCLB?”.

Để bảo vệ an toàn cho các tuyến đê, rất cần những nỗ lực của đảng bộ và nhân dân huyện Thiệu Hóa cũng như sự chi viện, hỗ trợ có hiệu quả của tỉnh và Trung ương.

MAI LOAN