Trong buổi gặp mặt, tiễn đưa đoàn lao động đi làm việc tại Li-bi giai đoạn 2009-2011 có hơn 100 người, trong đó hơn 50% là bộ đội hoàn thành nghĩa vụ quân sự và công nhân tay nghề bậc cao chuyên ngành sửa chữa xe Tăng-Thiết giáp, đã về nghỉ hưu. Thấy lạ, tôi hỏi: "Sao về nghỉ hưu vẫn còn đi lao động ở nước ngoài?". Đại tá Nguyễn Ngọc Hoan, Giám đốc Trung tâm đào tạo nghề và xuất khẩu lao động giảng giải: "Đợt này, đối tác nước ngoài không hạn chế về tuổi tác, yêu cầu cao nhất của họ là có sức khỏe, có tay nghề giỏi. Trước khi đăng ký, đối tác nước ngoài trực tiếp gặp gỡ, phỏng vấn và ra các tình huống thử việc". Vì thế, phần đông số người đi XKLĐ đợt này đã từng làm việc ở Nhà máy Z153 (Tổng cục Kỹ thuật), về nghỉ hưu.

Cán bộ Trung tâm đào tạo nghề và xuất khẩu lao động hướng dẫn người lao động làm thủ tục đi xuất khẩu lao động.

Để lý giải cho những thành công trong việc XKLĐ, Trung tá Tống Thống Nhất, Phó giám đốc Trung tâm đào tạo nghề và xuất khẩu lao động cho biết: "Cùng với việc tổ chức đào tạo, dạy nghề, ngoại ngữ tại trung tâm, Trung tâm phối hợp chặt chẽ với các địa phương có đông người đăng ký đi XKLĐ, tổ chức dạy nghề ngay tại địa phương. Đồng thời Trung tâm phối hợp chặt chẽ "năm nhà": Người lao động, Gia đình người lao động, Chính quyền địa phương, Doanh nghiệp xuất khẩu lao động và Ngân hàng, tạo sự đồng thuận giữa người lao động với Trung tâm. Ví dụ như huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc, Trung tâm phối hợp chặt chẽ với chính quyền, Hội Cựu chiến binh, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội huyện trong việc hỗ trợ người đi XKLĐ nên đến nay, tất cả 36 xã trong huyện đều có người đăng ký với Trung tâm đi XKLĐ.

Để người lao động đi XKLĐ không bị thiệt thòi và nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, Trung tâm đã can thiệp với Ngân hàng, chuyển toàn bộ số tiền người lao động có nhu cầu về Trung tâm quản lý. Nhờ đó một số trường hợp người lao động đi gấp, lẽ ra phải "vay nóng" với lãi suất cao, Trung tâm cử người đến ngân hàng nơi có người đi XKLĐ xác nhận để ngân hàng cho vay vốn. Ngược lại, nếu người lao động có vấn đề, phải thanh lý trước thời gian, thì Trung tâm phối hợp thanh toán với ngân hàng, tạo sự thống nhất cao giữa Trung tâm với ngân hàng trong khu vực.

Để có đủ nhân lực cho XKLĐ, Trung tâm phối hợp chặt chẽ với các Trung tâm dạy nghề trong quân đội, quân lực các quân khu, Bộ CHQS các tỉnh để vận động, nắm chắc nhu cầu người đi XKLĐ. Đồng thời tổ chức đào tạo 6 nghề, cấp chứng chỉ quốc gia, gồm: Hàn điện, nguội-cơ khí, may công nghiệp, sắt, xây dựng, cốp pha-giàn giáo và đang triển khai thêm các nghề điện lạnh, điện dân dụng, lái xe ô tô, mô tô… mở ra hướng phát triển trong những năm tới. Đặc biệt, Trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với các huyện nghèo khu vực các tỉnh phía Bắc tổ chức các lớp dạy nghề miễn phí cho con em các dân tộc thiểu số vùng cao, vùng sâu và tư vấn cho người nghèo đi XKLĐ. Trung tâm cử đại diện ở một số tỉnh có huyện nghèo để vận động, tư vấn, tổ chức các lớp dạy nghề, bằng hai hình thức: tổ chức các lớp dạy nghề ngay tại địa phương (từ 10 người trở lên) và đưa về Trung tâm đào tạo. Nhờ đó mà trong gần 5 năm trở lại đây, Trung tâm đã  có gần 3.000 người đi XKLĐ tại các nước ở châu Phi, châu Âu, châu Á. Các lao động do Trung tâm đưa đi XKLĐ đều có tay nghề giỏi, làm việc trách nhiệm, được đối tác nước ngoài đánh giá cao.

Bài và ảnh: VĂN HƯỚNG, THỐNG NHẤT