QĐND Online - Thị trường vàng trong nước và thế giới trong tháng đã trải qua nhiều biến động lên, xuống, tuy nhiên một điều mà ai cũng nhận thấy, giá vàng trong một thời gian dài đều tăng lũy tiến.

Nguyên nhân này được giải thích do kinh tế thế giới có những diễn biến xấu, tình hình chính trị thiếu ổn định, giá dầu, tỷ giá ngoại tệ, tâm lý tích trữ vàng do lo sợ những biến động xấu của thị trường, dẫn đến tình trạng cả thế giới lao vào “găm giữ” vàng và giá vàng tăng là một điều không thể tránh khỏi.

“Những nhà đầu cơ bất đắc dĩ” xếp hàng mua, bán vàng

Trở lại với thị trường vàng trong nước, thời gian qua, chúng ta thấy giá vàng luôn luôn bắt kịp thị trường thế giới, thậm chí đã có lúc vượt xa giá vàng thế giới đến 2 triệu đồng/lượng. Giải thích hiện tượng này, có nhiều lý do như tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam, thuế xuất nhập khẩu vàng, nhu cầu chọn vàng là kênh đầu tư dài hạn ngày một lớn, có hiện tượng đầu cơ… Nhưng tựu chung lại có ba nguyên nhân chính sau đây:

Chi phí nhập khẩu vàng. Việc nhập khẩu vàng được Ngân hàng Nhà nước quyết định sau khi giá vàng trong nước cao hơn giá vàng thế giới. Điều này  không hẳn là nguyên nhân chính dẫn đến giá vàng trong nước cao hơn giá vàng thế giới như trong thời gian vừa qua. Mặc dù vậy, cũng phải biết rằng những chi phí đó tạo ra sự chênh lệch bao nhiêu là hợp lý? Theo tính toán của các chuyên gia thì chênh lệch giữa giá vàng Việt Nam và giá thế giới dao động từ 100 ngàn đồng đến 200 ngàn đồng trên một lượng là hợp lý và có thể chấp nhận được.  

Đầu cơ, làm giá. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến giá vàng trong nước vượt xa giá vàng thế giới trong đỉnh điểm cơn “sốt” vàng ngày 9-8. Giới đầu cơ nắm bắt thực tế thị trường vàng thời gian qua đã được các doanh nghiệp xuất khẩu một số lượng lớn, dẫn đến tình trạng khan hiếm vàng vật chất nếu thị trường có nhu cầu lớn, nên bung tiền ra gom vàng, tạo hiện tượng khan hiếm cục bộ dẫn đến “nhẩy” giá liên tục. Điển hình trong ngày 9-8 đã có tới  hơn 40 lần điều chỉnh giá. Khi tạo được hiện tượng người dân đổ xô đi mua bán vàng, biên độ giữa mua và bán được nới rộng, có lúc lên đến hơn 1 triệu đồng một lượng. Lúc này, thua thiệt hẳn thuộc về người dân vì họ phải mua vào với giá rất cao, còn khi bán ra, mặc dù giá vàng chưa giảm cũng đã lỗ hàng triệu đồng một lượng, do quy định biên độ giữa mua và bán của các doanh nhiệp kinh doanh vàng. Vì vậy, khi thấy giá vàng trong nước vượt xa giá vàng thế giới và biên độ mua bán được nới rộng thì người dân hết sức thận trọng trong quyết định mua hoặc bán vàng.

Tâm lý đám đông. Nếu như giới đầu cơ là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng “sốt” bất thường trong thời gian qua thì tâm lý đám đông của người dân là yếu tố quyết định góp phần vào chiến dịch làm giá của giới đầu cơ được diễn ra một cách hoàn hảo. Bởi vì chúng ta thừa biết lượng vàng hiện tại trong két sắt của người dân là lớn như thế nào. Chỉ cần 30-40% số lượng đó tham gia thị trường trong lúc rối loạn thì giới đầu cơ đã thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ.

Người dân và Nhà nước phải đối xử thế nào với thị trường vàng?  

Như đã nói ở trên, mỗi khi thấy thị trường vàng trong nước và thế giới có sự chênh lệch lớn, biên độ giữa mua và bán được đẩy lên cao thì lúc đó là có dấu hiệu của làm giá và đầu cơ. Lúc này, mỗi nhà đầu tư cần phải có một cái đầu “lạnh” để đưa ra những quyết định phù hợp và quan trọng là tránh được thiệt hại, vô tình trở thành những nhà đầu cơ bất đắc dĩ.

Nói về vấn đề này, chúng ta thấy rõ sự khác biệt của hai đầu mối kinh tế lớn nhất của cả nước là thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Trong hai ngày 9,10-8 người dân Hà Nội đội mưa đổ xô đi mua, bán vàng thì tình hình hoàn toàn ngược lại ở thành phố Hồ Chí Minh; người dân nơi đây do đã quen với kinh tế thị trường và là một thành phố hiểu ngoại nên thái độ của họ tỉnh táo và thờ ơ khi giá vàng biến động bất thường cũng dễ hiểu. Chỉ có một số ít hiện tượng đi mua, bán vàng.

Nếu như người dân phải có một cái đầu “lạnh” trong lúc thị trường vàng có dấu hiệu bất thường thì Nhà nước lại cần sớm có hành động “nóng” để điều tiết thị trường đi đúng theo quy luật của nó. Việc chính thức đóng cửa các sàn giao dịch vàng vào tháng 3 năm 2010 là một điều hoàn toàn hợp lý vì giao dịch vàng qua tài khoản tiềm ẩn quá nhiều rủi ro cho khách hàng. Tuy nhiên, sau hơn một năm vẫn chưa có một quyết định cụ thể nào để quản lý thị trường vàng hiện tại, dẫn tới người dân lâm vào hoàn cảnh thiệt hại mới khi vàng bị đầu cơ, làm giá.

Hiện trên thế giới, lượng giao dịch vàng chủ yếu thông qua các ngân hàng lớn như thị trường vàng giao ngay ở Anh, Mỹ, Ấn Độ; các thị trường vàng kỳ hạn (giao sau) như Comex trên Sở giao dịch hàng hóa New York, Tocom thuộc sở giao dịch hàng hóa Tokyo; hay Quỹ tín thác đầu tư vàng (SPDR Gold Trust) ở New York. Đây là những tổ chức lớn, uy tín và được cả thế giới dựa vào làm giá tham chiếu.

Một tổ chức đủ lớn, hay một quỹ đầu tư vàng uy tín dưới sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ đứng ra làm nơi giao dịch và là cơ sở làm giá tham chiếu vàng cho các nhà đầu tư lúc này là hết sức cần thiết, để thị trường vàng trong nước và thế giới có sự liên thông về giá, tránh được tình trạng đầu cơ cục bộ như trong thời gian vừa qua; mặt khác, việc Chính phủ sớm ban hành Nghị định quản lý vàng là điều không thể chậm trễ hơn nữa.

Việt Cường