Phân xưởng khai thác 7- Tây Khe Sim xảy ra sự cố bục nước vùi lấp 8 công nhân của Xí nghiệp than Khe Tam (Công ty than Hạ Long). Mấy ngày qua đã tìm được 7 người. Chúng tôi có mặt tại đây khi 240 công nhân của 10 công ty khai thác than thuộc Tập đoàn Than- Khoáng sản Việt đang hối hả làm việc, để nhanh chóng tìm được nạn nhân thứ 8 vẫn đang bị mắc kẹt trong hầm lò.

Còn cơ hội cứu sống nạn nhân thứ 8

Bàn bạc phương án cứu nạn nhân.

Từ cách vị trí hầm lò vài trăm mét, chúng tôi đã cảm nhận được không khí khẩn trương của công việc tìm kiếm. Từng tốp những xe goòng chở đầy bùn đất từ phía mỏ đi xuống. Trước cửa hầm có một dãy lều bạt dã chiến. Tại đây, có cả trăm công nhân mỏ đang ngồi nghỉ ngơi để sẵn sàng vào hầm tiếp tục tìm kiếm. Chúng tôi được giới thiệu đến lều chỉ huy. Đồng chí Vũ Mạnh Hùng- Phó tổng giám đốc Tập đoàn Than- Khoáng sản Việt Nam (TKV), đồng chí Vũ Văn Điền- Giám đốc Công ty than Hạ Long, một đồng chí được giới thiệu là giám đốc Trung tâm cấp cứu mỏ (trực thuộc TKV)… Tất cả đều mặc áo bảo hộ xanh thấm đẫm mồ hôi, chăm chú nghe báo cáo tình hình qua bộ đàm. Đến lúc ấy, ở dưới mỏ đang có 60 con người đang gắng sức vét bùn đất, nhích dần để tìm đồng đội bị mắc kẹt. Người xấu số còn bị mắc kẹt là anh Nguyễn Mạnh Hưng, 30 tuổi, quê Hải Dương, thợ lò bậc 4/6.

Tiếng nói từ bộ đàm nghe khá rõ: “Báo cáo chúng tôi đã đi vào đường hầm +84m được 6-7 mét, trong đường hầm ngập toàn than bùn. Chúng tôi vẫn đang cố gắng tiến lên”. Thế có nghĩa là họ đã ở rất gần vị trí dự kiến sẽ tìm thấy nạn nhân. “Chúng tôi đoán cậu ấy có thể đang ở trong đường hầm +82m. Nếu ở trong đường hầm +82m thì cơ hội sống sót của cậu ấy vẫn còn bởi nó nối với một đường thông khí”. Ông Trần Văn Hải- Chánh Thanh tra của TKV cho biết. Cần phải nói thêm rằng, khu mỏ Tây Khe Sim nằm trong lòng một quả đồi. Vì thế, đường hầm +82m nằm cách mực nước biển 82m, từ vị trí đó tới đỉnh đồi là 300m.

Đồng chí Vũ Mạnh Hùng và đồng chí Vũ Văn Điền tỏ vẻ rất sốt ruột liên tục bấm bộ đàm hối thúc anh em công nhân đẩy nhanh tiến độ. Đồng chí Vũ Văn Điền cho biết, tại công trường có tất cả 5 máy bơm với tổng công suất 142,5kw, trong đó có một chiếc dự phòng còn 4 chiếc đang hoạt động tối đa để hút nước từ trong mỏ ra. “Nhân lực tham gia cứu hộ chủ lực là của Công ty than Hạ Long, ngoài ra còn của 9 công ty nữa trong Tập đoàn. Họ đều là những kỹ sư, công nhân nhiều kinh nghiệm. Việc khai thác ở một số mỏ than phải tạm dừng nhằm tập trung nhân lực, máy móc để cứu người. Lãnh đạo các công ty đều khẳng định, nếu cần sẽ huy động thêm lực lượng”. Anh Điền cho biết: 240 người có mặt tại hiện trường được chia làm 4 ca, mỗi ca 60 người, làm 24/24 giờ. Trong lúc chúng tôi trao đổi, liên tục có những tốp công nhân mới được huy động thêm vào trong hầm lò.

Tôi để ý tới một nhóm người rầu rĩ ngồi một góc, chăm chú theo dõi tình hình. Họ là người nhà của anh Hưng. Người chú ruột cho biết, 15 người trong đại gia đình của anh Hưng đã có mặt ở hiện trường từ 5 ngày nay. Riêng bà mẹ do bị bệnh, sức khỏe lại suy sụp khi nghe tin con nên gia đình không cho đi. Ông Nguyễn Văn Tuấn- bố anh Hưng, năm nay 60 tuổi, cho biết anh là con thứ 4 trong gia đình, năm nay đã 30 tuổi, mặc dù gia đình thúc giục nhiều nhưng anh vẫn chưa thành hôn. Gia đình anh có thể coi là gia đình thợ mỏ vì nhiều anh em họ hàng của anh đang làm việc ở các mỏ than.

Nguyên nhân do khai thác thiếu khoa học?

Sự việc được thuật lại như sau: Ngày 9-8-2007, ca 3 phân xưởng khai thác 7- Tây Khe Sim, Xí nghiệp than Khe Tam, Công ty than Hạ Long gồm 17 cán bộ, công nhân viên được giao nhiệm vụ bơm nước ở lò ngầm mức +82 mét đến +84 mét và thu dọn thiết bị để kết thúc khai thác ở khu vực này. Đến khoảng 3 giờ ngày 10-8, bỗng có một tiếng động lớn, túi nước ở khoảng giữa đường thông gió từ mức +128 mét đến +97 mét bị vỡ. Nước và bùn đổ xuống ào ào làm ngập kín hệ thống đường lò mức +82 mét đến mức +97 mét.

Khi xảy ra sự cố, một nửa số anh em công nhân thoát được ra ngoài. 8 công nhân ở vị trí sâu nhất bị mắc kẹt lại, trong đó có 7 người bị vùi lấp tại cùng một vị trí đường hầm ngang ở mức +97 mét. Sau đó, 7 công nhân này đã được tìm thấy và đưa ra ngoài. Hiện sức khỏe của họ đang hồi phục tốt. Riêng anh Nguyễn Mạnh Hưng bị dòng thác bùn và nước cuốn đi, nên chưa thể xác định chính xác vị trí.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, bố nạn nhân đang lo lắng chờ tin con.

Nhiều chuyên gia cho rằng, chính việc khai thác thiếu quy hoạch, thiếu khoa học là nguyên nhân chủ yếu tạo ra những túi nước bất thường trong lòng đất. Nếu khi khai thác xong, các công ty chịu khó đánh sập các hầm lò thì nền đất sẽ chắc chắn hơn và sẽ tránh được việc tích đọng nước mưa. Nhưng thời gian qua, ở Quảng Ninh có nhiều mỏ than thổ phỉ khai thác bừa bãi, khi khai thác xong không đánh sập hầm mà cứ để mặc đó gây nguy cơ tai nạn. Được biết, khu vực hầm lò Tây Khe Sim nói trên được Công ty than Hạ Long tiếp quản từ Công ty than Hòn Gai mới khoảng 10 ngày thì xảy ra tai nạn. Công ty than Hòn Gai đã khai thác xong các tầng trên, công nhân của công ty than Hạ Long đang khai thác tiếp các tầng bên dưới.

Đồng chí Trần Văn Hải-Chánh Thanh tra của TKV cho biết: Khi khai thác xong các hầm lò, các công ty thuộc tập đoàn đều đánh sập hầm, nhưng khi đất đá sập xuống sẽ hình thành những khoảng rỗng, là nguy cơ hình thành các túi nước khi trời mưa, đây là việc rất khó tránh, những tai nạn hầm lò rất đa dạng, nhiều khi nằm ngoài sự kiểm soát của chúng ta. Là người từng tham gia nhiều cuộc cứu hộ sự cố hầm lò, đồng chí Trần Văn Hải cho biết, việc cứu hộ ở hầm lò Tây Khe Sim khá phức tạp bởi đường hầm có bề ngang hẹp, thấp, ngập sâu trong nước, lại vướng nhiều máy móc thiết bị, ảnh hưởng lớn đến tiến độ.

Đến 18 giờ hôm qua (15-8), các công nhân đã xuống được gần vị trí hầm +82 mét nhưng tiến độ đang chậm lại vì một lượng nước mưa lớn tiếp tục dồn xuống do những ngày qua tại Quảng Ninh liên tục có mưa. “Các máy bơm vẫn đang hoạt động hết công suất. Chúng tôi vẫn đang nỗ lực 24/24 để sớm tìm thấy anh Hưng. Hi vọng mọi việc sẽ suôn sẻ’’. Giọng anh Điền trầm trầm, trĩu nặng.

Cửa hầm lò lại mở, gió từ trong hầm thốc mạnh ra, từng tốp công nhân từ bên trong bước ra. Mặt mũi ai cũng đen nhẻm vì bụi than, bước đi lặng lẽ đầy vẻ buồn bã vì chưa tìm thấy đồng nghiệp. Gia đình anh Hưng vội chạy ra hỏi han tình hình, để rồi lại thất vọng. Lại phải tiếp tục chờ đợi… Không hiểu trong tương lai, các nhà khoa học có cách nào để cải tiến công nghệ khai thác than, để những tai nạn đáng tiếc không xảy ra đối với những người công nhân hầm lò?

Bài và ảnh: QUANG PHƯƠNG