Đồng Đò đã có nhiều nhà hai tầng

QĐND Online - Mười năm trước khi báo Quân đội nhân dân có bài phản ánh về khu Đồng Đò, xã Minh Trí, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, cả thôn mới chỉ có 2 chiếc vô tuyến, nhà mái ngói còn hiếm. Mười năm sau, 100% hộ dân đã có vô tuyến, 90% hộ dân có xe máy. Bề ngoài là vậy, nhưng thực tế cuộc sống của người dân ở đây vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn…

Làng xóm đã đổi thay nhiều…

Chúng tôi về Đồng Đò trong một ngày đẹp trời cuối tháng 3. Dọc hai bên đường vào xã Minh Trí, những ruộng lúa non xanh mướt đu đưa theo gió hứa hẹn một vụ mùa năng suất cao. Đến trung tâm xã Minh Trí, phải tiếp tục đi 8 km đường cấp phối nữa chúng tôi mới đến được Đồng Đò. Tôi đã từng đọc bài thơ về sự khó khăn, vất vả của người dân ở đây và nghe câu ca:

“Ai ơi hãy đến Đồng Đò

Mà nghe cò gáy khỉ ho suốt ngày…”

Chúng tôi không khỏi ái ngại khi nghĩ sẽ chứng kiến cảnh khó khăn, nghèo khổ của người dân nơi đây. Nhưng ngoài suy nghĩ của chúng tôi, cuối con đường cấp phối bụi cuốn mù mịt là một khung cảnh chữ tình. Một con đập to, đẹp cùng một hồ chứa nước lớn, nằm lọt giữa những ngọn núi. Nước hồ phẳng lặng, trong xanh, phản chiếu những cánh rừng thông hai bên bờ tạo nên cảnh đẹp cuốn hút. Thấp thoáng giữa những vạt thông xanh ngắt là những ngôi nhà mái ngói, mái bằng, 2-3 tầng khang trang, khiến chúng tôi có cảm giác đang đứng tại một khu nghỉ mát. Thật khó có thể nghỉ rằng nơi đây là địa phương khó khăn nhất của Thủ đô.

Sinh sống trên khu vực Đồng Đò là thôn Minh Tân, được thành lập từ năm 1985 do người dân của 5 xã di cư lên theo chương trình kinh tế nội tỉnh của TP Hà Nội. Với mục đích khai phá thiên nhiên, lập nên một vùng kinh tế mới, người dân lên đây đều đem hết sức mình lao động, phá rừng, cải tạo đất đồi phát triển sản xuất. Tuy nhiên, do địa hình chủ yếu là núi, chỉ có một vài dải đất nhỏ hẹp ven núi có thể cấy trồng còn lại đều là đất đá sỏi. Vì thế con người bỏ bao công chăm sóc cũng ít. Cây trồng thì lâu lớn, lúa năng suất thấp, không ít gia đình rơi vào nghèo đói, khó khăn. Ông Nguyễn Thái Giang, Bí thư chi bộ thôn Minh Tân, một trong những người đầu tiên vào khai phá đất Đồng Đò kể lại: “Khi chúng tới, Đồng Đò còn hoang vu lắm. Để có một chỗ ở, mỗi hộ gia đình phải bỏ ra không biết bao nhiêu công sức. Có nhà rồi, kiếm cái ăn còn vất vả hơn. Đất quá xấu, cây lâu năm thì còi cọc, chậm lớn. Cây lúa thì bỏ sức, cật lực chăm sóc cũng chỉ được 40-50kg/sào. Thôn lại nằm cách trung tâm xã hàng chục km, đường đất, xe đạp cũng phải tuỳ đoạn, tuỳ hôm mới đi được. Gặp những hôm trời mưa hoặc sau mưa thì chỉ có cách dắt bộ hàng tiếng đồng hồ mới tới xã. Thôn quá rộng, các gia đình sống dọc theo khe núi Đồng Đò, kéo dài tới hơn 6km nên việc triển khai các chương trình kế hoạch của xã, của thôn gặp rất nhiều khó khăn. Cũng đã có những dự án hỗ trợ, như hỗ trợ cây chè, vốn… tuy nhiên do điều kiện tự nhiên khó khăn, hiệu quả vẫn chưa thực sự cao. Một số gia đình không còn cách nào khác phải đi chặt rừng bán củi kiếm ăn qua ngày”.

Đến nay, vào Đồng Đò đã có đường cấp phối khá tốt, ô tô đi được. Người dân được hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật để trồng những loại cây mới, hiệu quả hơn. Nhiều diện tích được chuyển sang trồng hoa, cây cảnh, măng bát độ… Đặc biệt cây hoa đào ta đã cho thu nhập cao. Vụ Tết nguyên đán vừa qua, có những hộ thu tới 15-20 triệu đồng tiền bán đào. Chăn nuôi ở thôn được chú trọng, hầu như gia đình nào cũng có ít nhất 1-2 con trâu, bò. 100% hộ trong thôn đã có vô tuyến, 90% có mô tô, xe máy. Nhiều hộ xây được nhà mới vững chắc, khang trang thay thế những căn nhà rách nát trước đây.

Nền tảng … thiếu vững chắc

Bộ mặt của Đồng Đò đã thay đổi rất nhiều, nhưng thực trạng sản xuất và điều kiện kinh tế người dân có thực sự thay đổi? Trao đổi với một số người dân trong thôn, chúng tôi được biết, tác động chính làm Đồng Đò thay đổi nhanh và nhiều, không phải từ thành quả sản xuất mà là từ tiền

Ông Nguyễn Mạnh Hùng đang giới thiệu về cây đào ta, một cây trồng đang được khuyến khích phát triển tại Đồng Đò

đền bù dự án đập Đồng Đò. Nhiều hộ dân sau khi nhận được tiền đền bù đã bỏ ra một khoản tiền khá lớn xây nhà, mua xe máy, trang thiết bị trong nhà… Đến nay, sau một số năm khoản tiền đền bù của các hộ dân đã dần hết. Một số gia đình lại đứng trước nguy cơ tái nghèo.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó trưởng thôn Minh Tân cho biết: “Trên thực tế hệ thống cơ sở hạ tầng của Đồng Đò đã được đầu tư cơ bản, nhưng cái chính, quan trọng nhất đối với người dân ở đây là điều kiện canh tác thì hầu như chưa thay đổi, thậm chí còn khó khăn hơn. Nguồn nước tưới của phần lớn diện tích canh tác phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên. Đập Đồng Đò xây dựng xong, tạo điều kiện tưới tiêu thuận lợi cho những thôn, xã phía dưới, còn chính Đồng Đò lại gặp khó khăn hơn trong tưới tiêu. Nhiều thanh niên của Đồng Đò vẫn phải ngược xuôi các địa phương khác tìm việc kiếm sống. Dù được đầu tư về giáo dục, nhưng do điều kiện kinh tế của người dân ở đây khó khăn, tỉ lệ bỏ học THPT vẫn còn cao”.

Có thời gian dài để tìm hiểu về cuộc sống ở Đồng Đò, chúng tôi vẫn thấy có một số người chặt cây rừng đốt than bán. Đây cũng là vấn đề đang khiến cho công tác quản lý cũng như phát triện kinh tế của người dân. Hiện tại thôn vẫn chưa có bản đồ địa chính. Nhà dân và rừng vẫn xen kẽ chưa thể phân biệt, do vậy việc khai thác cũng như đầu tư sản xuất của người dân rất hạn chế. Mong muốn các cơ quan chức năng cần sớm phân lại loại rừng cũng như loại đất, đưa ra quy định rõ ràng để người dân có điều kiện tốt hơn trong việc phát triển sản xuất.

Thực tế khó khăn của người dân Đồng Đò đang đòi hỏi chính quyền xã Minh Trí, cũng như huyện Sóc Sơn sớm có những hành động thiết thực, hỗ trợ, giúp người dân phát triển sản xuất. Phó chủ tịch UBND xã Minh Trí Nguyên Văn An cho chúng tôi biết: “Xã đang triển khai nhiều kế hoạch nhằm thúc đẩy kinh tế Đồng Đò như: cải tạo toàn bộ đàn bò của thôn; hướng dẫn người dân chuyển đổi sang canh tác những cây trồng năng suất cao; xây dựng Đồng Đò thành khu du lịch sinh thái…”.

Đồng Đò đã, đang và sẽ được đầu tư nhiều hơn, đời sống của người dân sẽ ngày một tốt. Tuy nhiên, từ thực tế phát triển của địa phương những năm vừa qua cho thấy, chính quyền địa phương cần đặc biệt chú ý đến tính bền vững trong phát triển kinh tế cho khu vực. Coi trọng giáo dục đào tạo cho con em có nghề. Cùng với việc đầu tư cần tiến hành đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân có cách nhìn đúng, ứng xử thích hợp với sự thay đổi, tận dụng một cách hiệu quả những dự án, chương trình hỗ trợ của Nhà nước.

Bài và ảnh: Xuẫn Dũng và Hồng Anh