Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên kiểm tra tiến độ thi công trên một cung đường Đông Trường Sơn.

Kể từ ngày tuyến đường Đông Trường Sơn chính thức khởi công, đến nay đã là 2 năm 10 tháng. Hơn 1.000 ngày “ăn rừng, ở núi”, các lực lượng thi công đang biến vệt đất mờ dọc theo chân núi thành hình hài một con đường rõ dần trong tầm mắt.

Con đường xóa đói, giảm nghèo...

Sau chuyến theo đoàn công tác của Bộ Quốc phòng do Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đi kiểm tra tiến độ thi công đoạn nối với đường Hồ Chí Minh tại lý trình Km 245+950 thuộc thị trấn Thạnh Mỹ, Nam Giang (Quảng Nam), tôi lại có dịp đến những cung đường mới trên tuyến đường này.

Có lội bộ với những cánh quân đang san đồi, bạt núi, mới vỡ vạc ra nhiều điều về tính lưỡng dụng của con đường này. Tuyến giao thông Đông Trường Sơn xẻ dọc cả vùng cao nguyên bao la, không chỉ có tầm quan trọng đặc biệt về chiến lược phòng thủ quốc gia, mà nó còn là con đường “xóa đói, giảm nghèo”, là đột phá khẩu, khơi dậy tiềm năng kinh tế to lớn ở cả dải đất miền Trung, khi đã hình thành sẽ tạo ra một hành lang mới để lưu thông hàng hóa, kết nối 398 xã của 33 huyện thuộc 7 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên thành một mạng giao thông hoàn chỉnh.

Đứng trên đỉnh Hoắc Liên của huyện Sơn Tây (Quảng Ngãi), nhìn về phía sông Rin vực sâu hun hút, trước mắt tôi lại hiện về hình ảnh của 34 năm trước. Cũng tại nơi đây, ngày ấy có hàng nghìn thanh niên xung phong và bộ đội, liên tục trong nhiều tháng liền dầm mưa dãi nắng, san nền, bạt núi mở tuyến đường này để những đoàn xe kéo pháo tiếp cận đồng bằng chuẩn bị giải phóng miền Nam. Trên vệt mờ của thời gian, cung đường mới rõ dần trong tiếng động cơ của các loại xe máy đang thi công. Thượng tá Nguyễn Duy Ánh, chỉ huy Xí nghiệp 491 thuộc Công ty Vạn Tường (Quân khu 5) thi công đoạn đường này, nói với tôi: “Sau khi hoàn thành nhiệm vụ thi công đoạn đường Hồ Chí Minh ở Quảng Trị, chúng tôi hành quân vào đây ngay. Tiếng là đóng quân tại thành phố Đà Nẵng, nhưng gần chục năm nay bộ đội ở rừng nhiều hơn ở phố”. Đây là cung đường được ví khó vào bậc nhất của cả tuyến, có nhiều đoạn phải làm mới hoàn toàn, nhiều đoạn phải vượt qua sông, suối và núi cao hiểm trở, theo tính toán của các nhà chuyên môn, cứ một ki-lô-mét ở cung đường này phải tốn hết 7 tỷ đồng. Vì giao thông cách trở, mà đời sống của nhân dân ở đây còn gặp rất nhiều khó khăn, hàng hóa sản xuất ra đè nặng trên vai người dân, nếu muốn xuống được với đồng bằng không có phương tiện gì khác ngoài đôi chân dẻo dai không mỏi. Ra xem bộ đội “cỡi con trâu sắt” ngoạm đất đắp đường, già làng Đinh Nớ, vui ra mặt, gặp ai già cũng tay bắt mặt mừng “Người Cà Dong mình suốt đời ở trên núi cao, chỉ nhìn thấy nhiều người, chỉ nhìn thấy ô tô trong những năm chiến tranh thôi. Bây giờ bộ đội lại đưa nhiều cái ô tô về đây làm đường, dân mình sướng lắm, cái vai đỡ nặng, cái chân đỡ mỏi nhờ con đường này…”.

Tuyến đường Đông Trường Sơn xẻ dọc cả vùng cao nguyên bao la, có tầm quan trọng đặc biệt về quốc phòng-an ninh và tạo ra một hành lang lưu thông hàng hóa, kết nối giữa 398 xã của 33 huyện thuộc 7 tỉnh miền Trung-Tây Nguyên thành một mạng giao thông hoàn chỉnh.

Có một Trường Sơn hùng vĩ sống trong sử sách và sẽ còn sống mãi với thời gian như một chứng nhân lịch sử. Có một giai đoạn Trường Sơn chỉ còn trong bài hát, trong những vần thơ và áng văn hừng hực khí thế của một thời lửa đạn. Có giai đoạn, những người dân sống ven dãy Trường Sơn vẫn lầm lụi khó nghèo, khuất lấp bởi nhiều lý do. Thì hôm nay, những người lính thi công tuyến đường Đông Trường Sơn này làm nhiệm vụ soi rọi, thắp sáng và nhen nhóm để những khuất lấp ấy bừng sáng những niềm vui.

Đánh thức tiềm năng du lịch

Hôm cùng cán bộ, chiến sĩ Xí nghiệp 491 đi khảo sát địa hình, chúng tôi đã gặp một nhân chứng, nhiều năm liền gắn bó với Trường Sơn. Đó là ông Lê Văn Đường, nguyên huyện đội trưởng thời chống Mỹ, tình nguyện làm người dẫn đường. Câu chuyện ông kể tươi nguyên trong ký ức, dẫn chúng tôi về lại một thời sôi động: “…Ngày ấy, tuy là chiến tranh nhưng đông vui lắm. Những đoàn quân vào ra, lên xuống rộn rã cả cánh rừng. Những chuyến xe kín lá ngụy trang băng băng trên đường mới mở. Từng đoàn thanh niên xung phong tỏa đi các ngả, dấu chân họ đi tới đâu là đường mới mở ra tới đó. Rồi các binh trạm, các hậu cứ của các đơn vị, cứ bám lấy các trục dọc, trục ngang của tuyến đường này mà hình thành. Từ đây, những chỉ thị mệnh lệnh, những cánh quân thần tốc, bất ngờ áp sát chiến trường trút đạn xuống đầu thù, làm cho chúng thất điên bát đảo…”. Theo tay ông chỉ, trong mắt chúng tôi hiện lên những vệt mờ ngang, dọc chằng chịt như mạng nhện vẫn còn ẩn khuất trong những tán rừng.

Bất chợt ai đó thốt lên, giá ngành du lịch bám lấy cung đường này, bám lấy những đơn vị đang thi công, để hoạch định cho một chiến lược phát triển du lịch sinh thái, du lịch hoài niệm về chiến trường xưa, kết hợp với thăm thú cảnh quan thiên nhiên của Trường Sơn hùng vĩ thì hay biết mấy. Tôi không phải là người làm du lịch, nhưng nghe ý kiến ấy, bỗng ngỡ ngàng và nhận ra rằng, ý kiến trên quả là chí lý. Cả miền Trung này, kéo vào tới tận miền Đông Nam Bộ, không phải chỉ có “Tam lộ song hành”, mà sẽ có “Tứ lộ” chạy dọc dài đất nước. Ngoài Quốc lộ 1A và đường Hồ Chí Minh ra, hiện có hai con đường đang tiến hành song song xây dựng là, tuyến đường Đông Trường Sơn này và tuyến đường biên giới. Mai đây, theo trục dọc đất nước sẽ có bốn con đường quy mô cùng phát triển, nối bốn trục dọc này với nhau có hàng nghìn tuyến đường ngang, từ rừng về biển, từ biển lên rừng sẽ không còn khó khăn về giao thông nữa.

Đây là điều kiện vô cùng thuận lợi để ngành Du lịch quy hoạch tổng thể hình thức du lịch mới. Bấy lâu nay Đảng và Chính phủ đã đầu tư xây dựng các khu di tích lịch sử cách mạng ở khắp các miền của Tổ quốc, nay lại tiếp tục đầu tư mở thêm những con đường gắn liền với các khu di tích ấy. Hàng vạn quân nhân, hàng vạn thanh niên xung phong một thời đạn bom, một thời khói lửa có nguyện vọng về lại chiến trường xưa mà chưa có điều kiện, nay đường mới mở ra, nếu ngành du lịch tính đến việc tổ chức các tua du lịch này, không chỉ đáp ứng được nguyện vọng của họ, mà sẽ tạo ra thương hiệu mới. Đất nước rộng mở, giao thương buôn bán hợp tác với thế giới ngày một phát triển và sôi động. Du khách đến với chúng ta ngày một nhiều, sẽ bất ngờ và thú vị biết bao, nếu các du khách ngoại quốc một ngày nào đó sẽ được ngủ võng qua đêm ở các “Trạm giao liên” của “Việt cộng” trên dãy Trường Sơn này. Sẽ nhẹ nhõm và thanh thản biết bao, một ngày nào đó những người từ phía bên kia có dịp trở lại vùng đất xưa, vùng đất của một thời mà họ lầm lỗi gây ra đau thương cho cư dân ở đây, họ sẽ được đón tiếp thân ái mà không hề có sự phân biệt đối xử… Còn rất nhiều, rất nhiều ý tưởng mới mẻ. Một tương lai không xa, Trường Sơn hùng vĩ lại cất lên bản hùng ca mới.

Bài và ảnh: ĐẶNG TRUNG HỘI