Bà con các dân tộc xã Lũng Cú vui vẻ đi nhận phân đạm hỗ trợ của nhà nước.

Từ cuối năm 2007 đến trung tuần tháng Giêng năm 2008, đợt rét đậm, rét hại kỷ lục đã tác động nhiều mặt đến đời sống, sản xuất của người dân cao nguyên đá Đồng Văn. Giờ đây, khi thời tiết ấm lên, người dân nơi đây đang tích cực gieo, trỉa ngô… Vừa chống đói, người dân vừa lo chống khát, bởi thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

Đồng Văn, mảnh đất địa đầu phía bắc của Tổ quốc, một cao nguyên rộng 451km mà chỉ có vỏn vẹn 15.000 héc-ta đất trồng trọt. Diện tích ấy được ghép lại từ hàng vạn mảnh đất rộng bằng manh chiếu, cho tới những hốc đất, hõm đất chỉ tra được vài hạt ngô.

Năm 2008, sau đợt rét đậm, rét hại dài kỷ lục người dân trong huyện đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu đói trong những ngày giáp hạt (từ tháng 3 đến tháng 6). Đây cũng là thời điểm thiếu nước sinh hoạt do khô hạn. Ở Đồng Văn, chúng tôi được biết, đối với người nông dân, tài sản quý giá nhất không gì đánh đổi được, đó là con bò. Bò được nuôi để làm sức kéo là chính, nên mới có câu “nuôi bò trên lưng, trồng ngô trên đá”. Chị Sùng Thị Teo, xã Ma Lé cho biết, bởi đá nhiều hơn đất, nên ngọn cỏ còn hiếm nói gì thức ăn cho bò. Do vậy, bò không thể thả rông như dưới xuôi, nếu không cẩn thận nó có thể lộn cổ xuống vực sâu chỉ vì cố với một ngọn cỏ lơ thơ trên sườn núi. Nếu không phải đi cày, bò chỉ nằm trong chuồng. Thức ăn có người mang đến tận nơi... Đợt rét hại, rét đậm vừa qua, toàn huyện có tới gần một trăm con trâu, con bò chết rét. Ngô không trỉa hạt được, bò chết, sản xuất bị đình trệ nên cuộc sống của nhiều gia đình vốn đã khó khăn nay càng khó khăn hơn. Cái nghèo, cái đói ăn, cái khát lẩn khuất trong từng ngôi nhà sau những bờ rào đá.

Trước tình trạng trên, Ban CHQS huyện Đồng Văn và Bộ đội Biên phòng huyện tích cực bám dân, giúp bà con nông dân chống rét cho gia súc, gia cầm và chuẩn bị đất sản xuất để kịp thời vụ. Thượng tá Nguyễn Văn Mạnh, Chính trị viên Ban CHQS huyện Đồng Văn cho biết, trong đợt rét hại, rét đậm vừa qua lực lượng vũ trang huyện phối hợp với các đoàn thể xã hội tổ chức tuyên truyền phòng, chống rét cho gia súc, gia cầm. Các tổ công tác của Ban CHQS huyện xuống tận thôn, bản hướng dẫn nhân dân cách phòng, chống rét cho trâu, bò và làm đất, ủ phân, khi thời tiết thuận lợi thì gieo hạt kịp thời. Ở các xã biên giới Lũng Cú và Ma Lé, Lũng Táo... thường xuyên có lực lượng quân đội bám cơ sở. Chính vì vậy, công tác chống rét cho cây trồng, vật nuôi được triển khai nhanh, giảm được thiệt hại cho người dân. Mặt khác, Ban CHQS huyện còn vận động cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị quyên góp quần áo, đóng góp tiền để ủng hộ các gia đình đang gặp khó khăn. Thiếu úy Nguyễn Văn Minh, cán bộ Trạm biên phòng Lũng Cú, thuộc đồn biên phòng Lũng Cú cho biết, cán bộ, chiến sĩ trong trạm liên tục bám cơ sở vận động nhân dân tích cực phòng, chống rét cho cây trồng, vật nuôi, khắc phục khó khăn về thời tiết để sản xuất kịp thời vụ.

Ông Sùng Đại Hùng, Phó bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Đồng Văn đưa ra những con số thống kê: Thu nhập bình quân đầu người ở Đồng Văn khoảng 200.000 đồng/tháng, không bằng tiền ăn sáng một tháng của người nơi thành phố, thị xã dưới xuôi. Chính vì vậy, tỷ lệ hộ nghèo ở Đồng Văn chiếm tới 60,08%, cao nhất tỉnh. Cũng do vậy, sau nhiều năm thành lập mà huyện lỵ vẫn chưa lên nổi cấp thị trấn; trụ sở huyện vẫn “ăn gửi nằm nhờ” ở xã Đồng Văn. Trong các huyện của Hà Giang Đồng Văn có 8 cái nhất là: đá nhiều nhất, đất đai ít nhất, nước ít nhất, đường biên giới dài nhất (hơn 52 ki-lô-mét), người Mông nhiều nhất, thu ngân sách ít nhất, tỷ lệ hộ nghèo nhiều nhất, có nhiều xã biên giới nhất. Thời tiết ở Đồng Văn rất khắc nghiệt, thiếu nước, nên chỉ gieo trồng được một vụ ngô hoặc lúa 6 tháng, những tháng còn lại người dân địa phương phải trồng thêm rau để có cái ăn... Từ nhiều đời nay, đồng bào các dân tộc nơi đây vẫn phải đối mặt với cái đói lương thực và khát nước. Sau đợt rét lịch sử vừa qua, Đảng bộ và nhân dân huyện Đồng Văn triển khai nhiều biện pháp tích cực để khôi phục sản xuất, chống đói, chống khát. Huyện triển khai kịp thời việc hỗ trợ phân bón cho nhân dân theo Chương trình 134, 135; đồng thời chỉ đạo các địa phương tiến hành gieo lại những nương ngô bị chết rét và gieo nốt số diện tích đất còn lại. UBND huyện cũng có kế hoạch trợ giúp cho những hộ khó khăn trong những tháng giáp hạt, đồng thời vận động tinh thần tương thân tương ái ngay trong cộng đồng dân cư ở địa phương. Các bể chứa nước mưa được xây dựng từ những năm trước không cung cấp đủ nước sinh hoạt. Vì vậy, cũng như những năm trước, vào thời điểm thiếu nước nghiêm trọng, UBND huyện sẽ chỉ đạo các cơ quan chức năng cho xe chở nước đến trung tâm các xã cung cấp nước cho nhân dân...

Nhờ có sự hỗ trợ kịp thời của Huyện ủy, UBND huyện cùng cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang huyện, cũng như những tấm lòng hảo tâm trong cả nước, nên người dân nơi đây phần nào vơi đi những khó khăn trong cuộc sống. Hiện nay, bà con trong huyện đang khẩn trương bắt tay vào sản xuất cho kịp thời vụ... Tuy nhiên, cuộc sống của đồng bào các dân tộc huyện Đồng Văn vẫn đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong mùa giáp hạt, hơn lúc nào hết đang rất cần những nghĩa cử cao đẹp “nhường cơm, sẻ áo” của các nhà hảo tâm trong và ngoài nước. Bên cạnh đó cần có sự đầu tư của tỉnh, của Trung ương, trước hết là nâng cấp hệ thống giao thông, nghiên cứu tìm nguồn nước cứu khát, tiếp đó có chính sách hỗ trợ để Đồng Văn từng bước ổn định, phát triển trên tiềm năng vốn có của mình.

Bài và ảnh: VIỆT PHƯƠNG và THU HƯƠNG