Bằng thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhân dân Việt đã đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp... Tuy nhiên, ngay sau khi chính quyền non trẻ Nhà nước Việt dân chủ cộng hòa ra đời, kẻ thù chưa từ bỏ dã tâm xâm lược nước ta một lần nữa. Cùng với cả nước tỉnh Quảng Trị đã thành lập Mặt trận chống Pháp để tổ chức nhân dân hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch. Dưới sự chỉ đạo của Mặt trận nhiều trận đánh thông minh, sáng tạo đã được thực hiện. Điển hình là trận chống càn, bảo vệ dân của du kích xã Tiên Phương, huyện Vĩnh Linh.
Tháng 6-1947, bọn tề ngụy ở xã Tiên Phước cùng quân Pháp đóng ở đồn Mỹ Tá tổ chức cuộc càn quét vào 3 làng Rộc, Bầu Tràm và Cồn Son thuộc xã Tiên Phước (nay là xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Linh). Súng định bắn vào làng như mưa khiến cho bà con phải sơ tán lánh nạn. Vì thế, bọn lính Pháp và tề ngụy được cơ tha hồ vơ vét tài sản của dân từ lợn gà, thóc gạo... đến cả trái cây ngoài vườn cũng bị chúng vặt sạch.

Không để cho địch hoành hành, Đội du kích xã Tiên Phước chỉ với 13 đội viên nhưng vẫn kiên quyết đánh địch, chống càn. Ban chỉ huy Đội quyết định tổ chức đánh địch giữa ban ngày. Đội chia làm hai tổ, một tổ cơ động từ ga Tiên An về Cồn Son, một tổ cơ động từ hướng nam Cồn Son vào làng. Ở Cồn Son, địch có khoảng một trung đội. Sau khi địch xả súng vào làng, nhân dân chạy sơ tán. Thấy "vườn không, nhà trống" chúng liền ra sức vơ vét của cải tập kết lại một chỗ rồi tổ chức vận chuyển về đồn. Khi chúng gánh thóc, khiêng lợn... ra đến giữa đồng làng thì bị du kích Tiên Phước chặn đánh. Mang vác cồng kềnh, lại chủ quan vì vào làng không thấy sự chống cự nào nên quân địch trở tay không kịp, chúng vứt quang gánh bỏ chạy thục mạng, nhưng không thoát. Đội du kích xã Tiên Phước đã chủ động nổ súng, ném lựu đạn chặn đầu quân địch. Các đội viên du kích còn dùng mã tấu, dao mác xông vào đánh giáp lá cà với chúng. Trận đánh diễn ra chỉ trong vòng nửa giờ, nhưng quân ta đã giành thắng lợi. Gần nửa trung đội địch, trong đó có cả hai tên chỉ huy phải đền mạng...

Trận đánh thắng lợi của Đội du kích xã Tiên Phước không chỉ cổ vũ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của lực lượng vũ trang địa phương, mà còn để lại cho Đội du kích xã Tiên Phước bài học quý đó là: Trong chiến đấu muốn giành chiến thắng cần phải biết giành thế chủ động cho mình, gây bất ngờ  để đẩy đối phương vào thế bị động.

Dương Hà