Ai trước đây đã từng đến xã vùng sâu vùng xa Ea Toh (huyện Krông Năng-Đắc Lắc) nay có dịp trở lại đều cảm thấy sự đổi thay đến bất ngờ. Từ vùng đất hoang vắng nghèo đói, khó khăn năm nào, nay đã trở thành vùng trù phú với cuộc sống ngày càng khởi sắc. Trong những ngày Tết đến, xuân về, cuộc sống nơi đây lại càng nhộn nhịp sôi động, không khí sinh hoạt của bà con các dân tộc trong xã lại càng thêm nhộn nhịp.

Xã Ea Toh được thành lập từ tháng 1-1989, trên cơ sở chia tách một phần của xã Đliêya và sáp nhập 4 tập đoàn sản xuất nông nghiệp của xã Phú Lộc (Krông Năng) và Buôn Kai (xã Pâng Đrang-huyện Krông Buk). Đến nay, toàn xã có 2.684 hộ, 12.916 nhân khẩu với 10 dân tộc anh em sinh sống. Trong số đó, có 72 hộ dân tộc Ê-đê với 387 nhân khẩu, còn lại là dân kinh tế mới của các tỉnh miền Trung, đồng bằng và miền núi phía Bắc đến định cư tại vùng đất này. Trong năm đầu mới thành lập, toàn xã có tổng diện tích gieo trồng 1.228ha, trong đó có 243ha cà phê mới trồng. Toàn xã chỉ đạt tổng sản lượng lương thực 2.980 tấn. Bà con nông dân trong xã trước đây sản xuất cây lúa cạn và hoa màu quảng canh theo phương thức tự cấp, tự túc. Đại bộ phận các gia đình trong xã sống trong tình cảnh nghèo đói, đời sống sinh hoạt gặp không ít khó khăn. Là địa bàn tập trung nhiều dân cư từ các địa phương đến sinh sống, trước đây tình hình trật tự xã hội trên địa bàn rất phức tạp và được coi là "điểm nóng" của huyện Krông Năng.

Tập trung cho phát triển kinh tế nông nghiệp, Ea Toh từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Bà con nông dân đã chuyển dần vùng đất nương rẫy trước đây sản xuất lúa cạn và hoa màu sang trồng cà phê. Qua nhiều năm tập trung đầu tư khai hoang, cải tạo đất đai, mở rộng diện tích canh tác, đến nay toàn xã đã có diện tích gieo trồng 3.336ha, tăng gấp 2,7 lần so với khi mới thành lập và sản lượng lương thực quy thóc đạt 74.808 tấn, tăng 25 lần so với trước. Toàn xã đã trồng được 3.117ha cà phê, tăng hơn 11 lần so với trước với sản lượng niên vụ 2008-2009 đạt 12.468 tấn. Nhờ đầu tư thâm canh cao, năng suất cà phê của xã đạt bình quân 3,5 tấn nhân/ha, cao nhất toàn huyện Krông Năng. Hằng năm, xã có hơn 10.000 tấn cà phê nhân tham gia xuất khẩu.

Sản xuất ngành nông nghiệp phát triển nhanh và đạt hiệu quả kinh tế cao, đã tạo nền tảng cho sản xuất công nghiệp, tiểu công nghiệp và hoạt động dịch vụ. Toàn xã có hơn 500 hộ sản xuất kinh doanh cơ khí sửa chữa, gia công ống nhựa tưới cà phê, cán ép tôn phục vụ ngành xây dựng, chế biến nông sản, thực phẩm, kinh doanh xăng dầu, vật tư và xe máy. Sản xuất công nghiệp tiểu thủ công nghiệp đạt mức tăng trưởng 15% năm và ngày càng chiếm tỉ trọng lớn trong tổng giá trị sản phẩm của toàn xã. Kinh tế phát triển nhanh, bà con nông dân trong xã đã mua sắm 150 ô tô các loại, trong đó có 30 ô tô vận tải hành khách, 110 xe tải và 10 xe du lịch phục vụ sinh hoạt. Kinh tế, đời sống ngày càng nâng cao, bà con nông dân trong xã có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang. Đến nay, toàn xã có trên 90% số hộ dân xây dựng nhà cấp 4, trong đó có 15% số nhà kiến trúc 2-3 tầng, nhà xây kiểu biệt thự. Toàn xã có hơn 810 gia đình lắp đặt máy điện thoại bàn phục vụ sinh hoạt và giao dịch sản xuất kinh doanh, đạt mức bình quân 3 hộ dân có 1 máy điện thoại cố định và 15 người dân có 1 điện thọai di động, đạt tỉ lệ cao nhất toàn vùng. Bà con nông dân trong xã đã mua sắm 1.247 máy cày công nông, 2.450 máy nổ phục vụ xay xát lương thực chế biến nông sản và tưới nước cà phê; 100% số hộ có phương tiện nghe nhìn chất lượng cao.

Với thành tích xuất sắc trong phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân, xã Ea Toh là một trong số 2 đơn vị hành chính của huyện Krông Năng được tỉnh công nhận là xã văn hóa. Từ một xã đói nghèo với khó khăn chồng chất, qua 20 năm nỗ lực phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng cuộc sống mới, Ea Toh đã trở nên giàu có và nay đang cất cánh bay lên trong sự nghiệp xây dựng phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn.

NGUYỄN TIÊN TRI