Nhiều mặt hàng tăng giá gấp đôi

Bác Nguyễn Trọng Quang, cựu chiến binh ở phố Lý Nam Đế (Hà Nội) ngày hôm qua (27-7) ra uống bia hơi ở ngõ Hàng Hương mới té ngửa, mỗi cốc bia đã tăng giá 500 đồng so với đầu tuần. Bác bức xúc nói với chúng tôi: Giá cả từ đầu năm đến nay cứ như ngựa phi nước đại, đặc biệt trong mấy ngày gần đây, giá bia hơi Hà Nội tăng từ 3.000 lên 3.500 đồng một cốc; giá chén nước trà tăng gấp đôi, từ 500 đồng lên 1.000 đồng; giá trông giữ xe máy, xe đạp cũng tăng gấp đôi so với tuần trước… Trong khi đó, tiền lương hưu thì không tăng.

Bà Lương Thị Vân đến thăm con ở phường Kim Giang (quận Thanh Xuân, Hà Nội) khi đi chợ cũng giật mình bởi so với tháng trước, cũng tại chợ này, giá 1kg thịt lợn đã tăng hơn 5 nghìn đồng, giá một bát phở tăng hơn tháng trước một nghìn đồng, giá một hộp sữa tươi 180 ml cũng tăng 500 đồng.

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho biết: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 năm nay đã tăng tới 0,94%, gấp đôi so với mức dự báo của Tổ điều hành thị trường trong nước đưa ra hồi đầu tháng. Tăng giá mạnh nhất trong “rổ hàng hóa” CPI là nhóm hàng dịch vụ ăn uống, tăng tới 1,59%; trong đó giá nhóm lương thực tăng 0,54%, nhóm thực phẩm tăng tới 2,29% so với tháng 6. Đứng thứ hai là nhóm hàng nhà ở và vật liệu xây dựng, tăng 0,73%. Một nhóm hàng khác tăng giá khá mạnh trong tháng 7 là dược phẩm – y tế, tăng 0,69%. Các nhóm hàng thiết bị và đồ dùng gia đình, quần áo, mũ nón, giày dép… cũng tăng từ 0,46 đến 0,49%.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, từ đầu năm đến nay, giá tiêu dùng có xu hướng cao lên qua các tháng, tháng 3 giảm 0,2%, tháng 4 tăng 0,5%, tháng 5 tăng 0,8%, tháng 6 tăng 0,9%, tháng 7 tăng 0,94%. Trong các nhóm hàng hóa, dịch vụ, giá thực phẩm tăng cao hơn nhiều so với tốc độ tăng chung, điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người lao động, nhất là đối với người hưởng lương thấp.

Vì sao giá tăng?

Theo phân tích của Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), nguyên nhân chủ yếu dẫn tới giá thực phẩm tăng cao là do đàn lợn bị giảm sút. Sau một thời gian dài giá thức ăn đắt, chi phí chăn nuôi cao, người nông dân nuôi lợn chỉ lấy công làm lãi, nhiều hộ làm nông nghiệp nhưng đã để trống chuồng. Mặt khác, dịch lợn lở mồm long móng, rồi dịch bệnh tai xanh diễn ra liên tiếp ở nhiều địa phương; dịch cúm gia cầm tái diễn… đã làm cho nền chăn nuôi ở nước ta giảm mạnh, cung thực phẩm không đáp ứng được cầu.

Giá vật liệu xây dựng tăng cao hơn tốc độ chung do chi phí đầu vào (giá điện, chi phí vận chuyển, giá phôi thép, giá than...) tăng. Giá lương thực tăng do lượng lúa sản xuất bị giảm khoảng nửa triệu tấn, giá gạo xuất khẩu tăng cao (bình quân 6 tháng năm nay tăng 16,4% so với bình quân 6 tháng cùng kỳ năm trước). Tháng 7 cũng là tháng ghi nhận sự quá tải của các bệnh viện, nhu cầu tiêu dùng dược phẩm tăng mạnh do nắng nóng tại nhiều địa phương…

Giá nhiều mặt hàng trên thế giới tăng cao đã kéo theo sự tăng giá của thị trường trong nước. Theo lý giải của Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): Sở dĩ giá sữa tăng mạnh trong thời gian qua là do giá sữa trong nước phụ thuộc nhiều vào giá sữa thế giới. Hiện chúng ta chỉ đáp ứng được khoảng 24% nhu cầu tiêu dùng trong nước, còn lại 76% chúng ta phải nhập khẩu. Giá sữa trên thị trường thế giới của năm 2007 so với giá của năm 2006 tăng thêm khoảng 70%, đây là một mức tăng kỷ lục do hiệu ứng lồng kính, khí hậu toàn cầu nóng lên. Mặt khác, thức ăn cho bò nuôi trong chuồng trại tăng giá mạnh trong thời gian qua. Sự tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ và Trung Quốc. Kinh tế của hai nước đông dân nhất hành tinh này tăng mạnh kéo nhu cầu tiêu dùng sữa của họ tăng mạnh, trong khi đó hai nước này không phải là nước sản xuất nhiều sữa.

Giá cả sẽ tiếp tục tăng?

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, trong 5 tháng cuối năm 2007, giá cả trên thị trường thế giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp. Trong nước, dịch bệnh ở gia cầm, gia súc vẫn chưa có dấu hiệu tạm lắng, nhu cầu tiêu dùng tăng cao vào cuối năm… sẽ tiếp tục đẩy CPI tăng cao. Nếu từ nay đến cuối năm, giá tiêu dùng cũng tăng như 5 tháng cuối năm 2006 (tháng 8 tăng 0,4%, tháng 9 tăng 0,3%, tháng 10 tăng 0,2%, tháng 11 tăng 0,6%, tháng 12 tăng 0,5%, tức là tăng 2,02%) thì cả năm 2007, chỉ số giá tiêu dùng sẽ tăng 8,34%. Tuy nhiên, trong 5 tháng tới, các chuyên gia đã dự đoán giá tiêu dùng sẽ tăng cao hơn tốc độ tăng của cùng kỳ năm trước. Dự đoán này căn cứ vào nhiều yếu tố tác động tới giá tiêu dùng, trong đó có tốc độ tăng dư nợ tín dụng tiếp tục cao, mặc dù thời gian qua đã được "chặn lại" bằng các biện pháp thắt chặt chính sách tiền tệ (như tăng gấp đôi tỷ lệ dự trữ bắt buộc, khống chế tỷ lệ cho vay chứng khoán...). Tỷ giá giữa đồng Việt Nam so với một số đồng tiền mạnh khác tăng mạnh, làm cho giá nhập khẩu bị tăng kép (vừa tăng do bản thân giá tính bằng ngoại tệ, vừa tăng do tỷ giá Việt Nam đồng và các ngoại tệ).

Do vậy, tốc độ tăng giá tiêu dùng 5 tháng còn lại khó mà thấp ở mức 2,02% như năm trước, mà có thể ở mức 2,5%, tức là bình quân một tháng tăng khoảng 0,5%. Nếu thế, tốc độ tăng giá tiêu dùng cả năm 2007 sẽ lên đến trên 8,8%, cao hơn nhiều tốc độ tăng 6,6% của năm 2006, cũng cao hơn tốc độ tăng 8,4% của năm 2005.

Giải pháp nào để kiềm chế giá?

Vấn đề giá cả tăng cao và giải pháp để kiềm chế giá đã làm nóng phiên họp thường kỳ của Chính phủ tháng 6, tháng 7 và đã được Chính phủ trình bày tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XII đang diễn ra tại Hà Nội.

Giải pháp khả thi đã được Chính phủ đưa ra là tổ chức tốt công tác phân tích, dự báo cung - cầu hàng hóa; chủ động thực hiện các biện pháp bình ổn giá thị trường khi có biến động bất thường do cân đối cung - cầu một số mặt hàng thiết yếu cho sản xuất và đời sống như: xăng dầu, lương thực, phân bón, sắt thép, xi măng, thuốc chữa bệnh. Tiếp tục thực hiện lộ trình chuyển sang cơ chế giá thị trường có sự kiểm soát của Nhà nước đối với một số hàng hoá mà Nhà nước còn quản lý giá; bảo đảm điều hành hệ thống giá linh hoạt dựa trên tín hiệu thị trường, chia sẻ lợi ích, trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng và phải phục vụ cho mục tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Tăng cường kiểm soát việc chuyển từ độc quyền giá Nhà nước sang độc quyền giá doanh nghiệp, không để các doanh nghiệp lợi dụng độc quyền để tăng giá hoặc tạo ra sức ép về cung - cầu nhằm đầu cơ, tăng giá. Tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt. Nâng cao trình độ phân tích dự báo, cảnh báo để chủ động xử lý những bất cập, ứng phó kịp thời với những tác động bất lợi của thị trường; không để xảy ra các đột biến xấu làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tăng cường kiểm soát sự dịch chuyển của vốn tiền tệ giữa các thị trường tín dụng và thị trường chứng khoán. Nâng cao khả năng giám sát và định hướng phát triển thị trường, thực hiện chính sách tỷ giá phù hợp, có lợi cho xuất khẩu cũng như ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam.

Theo thông tin chúng tôi vừa nhận được từ Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), Cục này đã có công văn yêu cầu Tổng công ty Thép Việt Nam báo cáo các chi phí liên quan và giải trình nguyên nhân đẩy giá thép tăng cao trong thời gian vừa qua. Cục Quản lý giá cũng đề nghị dãn lộ trình tăng giá than đối với 3 ngành tiêu dùng lớn là giấy, phân bón và xi măng vì nếu giá than tăng thời điểm này, chi phí đầu vào sản xuất của những ngành hàng trên sẽ đội cao, thêm áp lực đối với nhiệm vụ kiềm chế lạm phát trong thời gian tới. Ngoài ra, theo Cục Quản lý giá, các mặt hàng đầu vào quan trọng của nền kinh tế và có ảnh hưởng lớn tới đời sống người dân như điện, nước, cước vận tải… cần giữ được ổn định từ nay đến Tết Nguyên đán Mậu Tý 2008.

Với sự chỉ đạo kiên quyết, sát sao của Chính phủ, chúng ta có đủ cơ sở để tin rằng mục tiêu kiềm chế giá trong 5 tháng cuối năm nay sẽ đạt được.