Mặc dù được đánh giá là nước xuất khẩu điều số 1 thế giới với 60% lượng điều giao dịch nhưng ngành điều Việt Nam cũng đang gặp không ít khó khăn do chất lượng, giá cả không ổn định.

Không còn hấp dẫn

Theo Trung tâm thông tin Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ đầu năm đến nay, mặt hàng điều nhân vẫn tiếp tục giữ vững vị trí số 1 thể giới về xuất khẩu. Riêng tháng 5, lượng điều xuất khẩu ước đạt 15 ngàn tấn với kim ngạch 104 triệu USD. Lũy kế 5 tháng ước đạt 70 ngàn tấn, kim ngạch 484 triệu USD, tăng 30,9% về lượng và 21,4% về giá trị so với cùng kỳ. Tất cả các thị trường tiêu thụ lớn đều có sự tăng trưởng mạnh, trong đó, Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng giá trị 26,3%, Trung Quốc: 20%, Hà Lan:13%...

Ông Pino Calcagni - Phó Chủ tịch Hội đồng Hạt ăn được và trái cây khô thế giới (ANC) cho biết, nhu cầu tiêu thụ điều nhân trên thế giới khoảng 500.000 tấn/năm. Trong đó, khoảng 60% lượng điều nhân giao dịch là từ Việt Nam. Khách hàng quốc tế nhìn nhận, điều nhân Việt Nam, đặc biệt là điều trồng tại tỉnh Bình Phước có chất lượng tốt nhất thế giới.

Ảnh minh họa/internet.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đức Thanh – Phó Chủ tịch thường trực Vinacas cho rằng: Mặc dù Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về sản lượng điều thô, đứng thứ 2 về chế biến và số 1 về xuất khẩu nhưng ngành điều Việt Nam lại đang đứng trước nhiều thách thức. 5 năm qua, diện tích điều cả nước giảm trên 77.300 ha, sản lượng giảm hơn 10.600 tấn. Riêng năm 2011 trồng mới 3.100 ha, nhưng diện tích điều bị chặt chuyển qua cây trồng khác lên đến hơn 10.000 ha, nhất là tỉnh Bình Phước được mệnh danh là thủ phủ cây điều. Năng suất điều đã chựng lại, những năm gần đây chỉ quanh quẩn ở mức 1 tấn/ha, giá bán hạt điều thô lại không ổn định, nhất là vụ điều năm nay, từ gần 30.000 đồng/kg vụ trước xuống dưới 20.000 đồng/kg.

Sở dĩ người nông dân phá bỏ điều sang trồng các cây công nghiệp khác như cà phê, cao su…bởi lợi nhuận từ trồng điều không còn hấp dẫn. Thu nhập từ điều thấp và bấp bênh, kể cả thời được giá cũng chỉ hơn 20 triệu đồng/ha, vụ vừa qua chỉ còn hơn 10 triệu đồng/ha. dẫn đến sức cạnh tranh của cây điều yếu so với nhiều cây trồng khác.

Nâng cao giá trị cho hạt điều

Theo Vinacas, diện tích sản lượng điều ngày càng sụt giảm khiến DN xuất khẩu điều nhân phải nhập khẩu điều thô từ các nước Châu Phi. Hậu quả là ngành công nghiệp chế biến điều ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu điều thô từ nước ngoài.

Để khắc phục tình trạng này, ông Nguyễn Đức Thanh cho rằng, việc nghiên cứu lai tạo ra giống mới có năng suất cao hơn, nâng cao giá trị gia tăng hạt điều nhân là việc làm cần thiết hiện nay. Thực tế, trong chuỗi giá trị hạt điều, khâu trồng và sơ chế có tỷ suất lợi nhuận thấp nhất so với khâu chế biến sâu và phân phối. Bên cạnh đó, Chính phủ và các bộ, ngành trung ương cần có các giải pháp kịp thời hỗ trợ về tài chính, vốn vay, lãi suất ngân hàng để giúp các DN hồi sinh qua cơn sóng gió của năm 2012.

Ngoài ra, nhiều DN cũng cho rằng, muốn giữ được sự phát triển liên tục của ngành công nghiệp chế biến – xuất khẩu điều, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng phải làm tốt công tác quy hoạch vùng nguyên liệu ổn định; giúp nông dân trong việc chọn giống tốt, trồng trọt điều với sự hướng dẫn khoa học, kỹ thuật theo hướng bền vững, lâu dài ...

Đặc biệt, để duy trì và tạo được vị thế cũng như uy tín ngày càng lớn hơn trên thị trường quốc tế, các DN phải nâng cao hơn nữa chất lượng và sự an toàn vệ sinh thực phẩm điều nhân. Việc quảng bá về giá trị hạt điều cho người tiêu dùng trong nước cũng nên lưu ý nhiều hơn để cân bằng việc tiêu thụ và ổn định đầu ra. Tỷ lệ tiêu thụ điều nhân trên thị trường nội địa chỉ chiếm khoảng 5% là quá ít so với 95% để xuất khẩu (ở Ấn Độ con số này là 51%).

Theo Báo Công Thương