QĐND Online - Chiều 21-4, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã làm việc với UBND TP Hà Nội về công tác phòng, chống bệnh sởi và công tác tiêm chủng mở rộng. Cùng ngày, người đứng đầu ngành y tế cũng đã đi “thị sát” tại 3 bệnh viện (BV) (gồm: BV Bạch Mai, BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương và BV Đống Đa). Trước diễn biến phức tạp của dịch sởi, Bộ trưởng Bộ Y tế chỉ rõ 4 nguyên nhân khiến dịch bùng phát, đó là do lượng bệnh nhân dồn vào một nơi gây ổ dịch cùng với việc nhiễm trùng BV, thời tiết ẩm ướt và trên nền tảng bệnh nền sẵn có.

Kiểm soát nhiễm khuẩn: Vấn đề hàng đầu

Ông Lương Ngọc Khuê Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, kiểm soát vấn đề nhiễm khuẩn ở tất cả các bệnh viện phải được đặt lên hàng đầu. Bởi từ kinh nghiệm BV Nhi Trung ương cho thấy, việc lây nhiễm chéo khiến số bệnh nhân và tử vong đều tăng. Ngay sau khi BV này triển khai tốt việc phân luồng bệnh nhân đã giảm tỷ lệ tử vong và lây nhiễm chéo. Đồng thời, Bộ Y tế cử các bác sĩ của BV Nhi Trung ương, BV Bạch Mai, BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương hỗ trợ các BV trên địa bàn Hà Nội. Sau đó, BV Hà Nội lại trợ giúp BV tuyến huyện. Từ đó, bệnh nhân không phải dồn lên tuyến trên, tránh được quá tải, lây nhiễm và giảm tỷ lệ tử vong. Theo khuyến cáo của Hội đồng đã họp 3 phiên, vẫn sử dụng phác đồ điều trị bệnh sởi được công bố từ năm 2009. Với trường hợp nào thật nặng (như suy hô hấp, suy tuần hoàn…) mới phải dùng Gama-Globulin vì đây là miễn dịch nhân tạo, nếu đưa vào cơ thể không cẩn thận sẽ gây sốc.

Bộ trưởng Bộ Y tế kiểm tra công tác phòng, chống dịch sởi tại Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Ông Trần Minh Điển, Phó giám đốc BV Nhi Trung ương cho rằng, 90% trẻ mắc bệnh sởi sẽ tự khỏi. Chỉ có từ 5 đến 10% gây biến chứng. Do đó, đội ngũ bác sĩ phân loại, khám sàng lọc phải có chuyên môn tốt để phân loại bệnh nhân nào có thể điều trị tại nhà, bệnh nhân nào phải nhập viện điều trị. Ngoài ra, tại các BV phải có sự đánh giá mức độ tiến triển của bệnh nhân liên tục 3 lần/ngày. Với những bệnh nhân đã thoái lui bệnh phải lập tức cho xuất viện về nhà có điều kiện chăm sóc tốt hơn.

Hà Nội đã cơ bản khống chế dịch?

Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, trong 3 ngày qua, số bệnh nhân mắc sởi nhập viện đã có xu hướng chững lại. Từ ngày 14-4 đến nay, không ghi nhận thêm trường hợp tử vong. Hà Nội đề nghị Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Ban chỉ đạo chương trình Tiêm chủng Quốc gia hỗ trợ vắc xin sởi để tiêm phòng sởi cho trẻ em từ 9 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Ngoài ra, Bộ Y tế cho phép thanh toán BHYT cho các trường hợp sử dụng Gama-Globulin cho bệnh nhân sởi tại BV tuyến huyện.

Trong 14 trường hợp tử vong rải rác ở 11 quận, huyện có 90,2% số trường hợp mắc bệnh chưa tiêm chủng hoặc tiêm chưa đầy đủ. Mặt khác, các trường hợp tử vong hầu hết trước đó mắc các bệnh như: Viêm phế quản, viêm phổi thường xuyên phải điều trị, hoặc tử vong do đồng nhiễm nhiều loại virus khác nhau trong đó có trẻ dưới 9 tháng tuổi, một bệnh nhân tử vong do có bệnh fallot 4; một trẻ điều trị kiến ba khoang bị nhiễm sởi tại BV; 2 trẻ bị đồng nhiễm nấm Candida; 2 trường hợp đồng nhiễm Adenovirus.

Bộ trưởng Bộ Y tế thăm bệnh nhân mắc sởi tại Bệnh viện Bạch Mai.

Hà Nội đã mở điểm tiêm vắc xin miễn phí tại Trung tâm Y tế Dự phòng (70 Nguyễn Chí Thanh), trong 2 ngày đã tiêm cho khoảng 170 trẻ. Hiện 30 điểm tiêm cũng sẽ được tổ chức tại 30 quận, huyện.

Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng Trần Đắc Phu cho biết, số bệnh nhân mắc sởi của Hà Nội hiện chiếm 1/3 của cả nước. Nguyên nhân do Hà Nội có đặc điểm dịch tễ phức tạp, dân số đông, dân nhập cư nhiều. Số mắc của Hà Nội rải rác ở tất cả quận, huyện. Hà Nội nếu không giải quyết tốt sẽ ảnh hưởng đến cả nước, phải chạy đua với tiêm chủng vì chỉ có tiêm chủng mới giải quyết “tận gốc” vấn đề. Dự báo, đến tháng 6 mới giảm số ca mắc bệnh. Hà Nội sẽ được đảm bảo đủ vắc xin sởi để tiêm phòng cho trẻ. Làm chặt chẽ trong trường học, nếu phát hiện bệnh nhân mắc sởi phải cho nghỉ học ngay lập tức để tránh lây lan.

Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh Lương Ngọc Khuê cho biết, hôm nay (22-4), Bộ Y tế sẽ tổ chức tập huấn cho các BV của Trung ương và Hà Nội về các phương pháp điều trị bệnh sởi hiệu quả, đồng thời qua các ca bệnh cụ thể để tổ chức họp để phân tích nguyên nhân các ca bệnh tử vong thời gian qua, rút kinh nghiệm cho các BV trên cả nước. Qua việc kiểm tra các BV trên địa bàn Hà Nội cho thấy, các trang thiết bị, dụng cụ, thuốc, đến việc phân loại bệnh nhân, chăm sóc bệnh nhân đều được thực hiện tốt. Đặc biệt tại BV Đống Đa, buồng bệnh và không gian sạch sẽ, thông thoáng… nếu BV nào cũng thực hiện được như BV này thì sẽ góp phần đẩy lùi bệnh sởi.

Đánh giá của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, trong những ngày qua, đoàn công tác của Bộ Y tế đã đến kiểm tra 4 BV huyện, BV Thanh Nhàn và BV Xanh Pôn, qua kiểm tra cho thấy, Hà Nội đã quyết liệt chỉ đạo phòng, chống dịch sởi, tăng cường tổ chức tốt trong công tác điều trị và tiêm vét vắc xin sởi. Tuy tình hình dịch của Hà Nội nặng nhất, chiếm 1/3 của cả nước nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Hà Nội chưa cống bố dịch là hợp lý vì nếu công bố sẽ ảnh hưởng đến vấn đề an sinh xã hội. Ở BV trên địa bàn Hà Nội không xảy ra tử vong mà số trẻ tử vong vẫn tập trung ở BV tuyến Trung ương. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, số trẻ tử vong do sởi nguyên nhân là do tập trung vào một nơi, nhiễm trùng BV, thời tiết ẩm ướt và trên nền tảng bệnh nền sẵn có. Tuy nhiên, cái khó của BV Nhi Trung ương thời gian qua là không thể ngăn cản được bệnh nhân nhập viện, trong khi không gian của BV chỉ có từng đó. Bộ trưởng Bộ Y tế cũng cho rằng, Hà Nội đã quyết liệt với việc tiêm chủng, mở rộng đối tượng tiêm chủng xuống dưới 5 tuổi. Bộ Y tế đang giao cho Trung tâm y tế Dự phòng Hà Nội triển khai đề tài nghiên cứu cấp Bộ lý giải vì sao trong đợt dịch này số mắc tập trung nhiều ở trẻ dưới 9 tháng tuổi chưa đến độ tuổi tiêm phòng, vì sởi cũng mắc ở những người lớn tuổi (có trường hợp 75 tuổi cũng mắc sởi), vì sao có trường hợp tiêm đủ 2 mũi cũng mắc sởi…

Nhiều người lo ngại về chất lượng của vắc xin nhưng Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, vắc xin sởi hiện do Việt Nam sản xuất dựa trên công nghệ của Nhật Bản. Hiện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đặt hàng vắc xin sởi của Việt Nam. Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Y tế cũng chỉ đạo Cục Khám chữa bệnh tổ chức đào tạo bác sĩ chuyên khoa Nhi tăng cường nguồn lực cho Hà Nội.

Bốn nguyên nhân khiến dịch sởi lan rộng

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến có 4 nguyên nhân khiến dịch sởi lan rộng. Thứ 1: Trẻ không được tiêm vắcxin. Thứ 2: Bệnh nhân đổ dồn lên Bệnh viện Nhi Trung ương, con số tử vong của cả nước là hơn 100 nhưng 95% tập trung tại đây; sau đó mới đến khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ổ dịch chính vẫn là Bệnh viện Nhi Trung ương. Thứ 3: Việc dồn bệnh nhân tập trung quá đông vào một vị trí, tử vong xảy ra do lây nhiễm chéo, nhiễm trùng bệnh viện; chất lượng điều trị giảm, lực lượng chăm sóc không đủ. Những ngày qua tại Bệnh viện Nhi Trung ương số mắc mới và tử vong đã giảm. Thứ 4: Trong những tháng vừa qua, khí hậu miền Bắc ẩm liên tục khiến cho các vi-rút gây bệnh hô hấp phát triển mạnh. Vì vậy, nhiều trẻ ban đầu vào viện là do viêm phổi, sau đó mới lây bệnh sởi; bệnh chồng bệnh dẫn đến nguy cơ tử vong rất cao. 

Bài và ảnh:  MINH ANH