Chủ tịch nước vừa ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho đồng chí Phan Ngọc Hiển, người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai ngày .

Đồng chí Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 trong một gia đình nghèo ở xã Thới Bình, huyện Cái Khế, tỉnh Cần Thơ. Ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ và sớm bộc lộ tinh thần yêu nước. Năm 1936, ông được kết nạp vào Đảng và khoảng giữa năm 1940, Tỉnh ủy Bạc Liêu phân công đồng chí ra lãnh đạo phong trào cách mạng tại đảo Hòn Khoai.

Đêm , cùng với cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, Xứ ủy Nam Kỳ phát lệnh khởi nghĩa đến tỉnh Bạc Liêu. Tỉnh ủy Bạc Liêu đã thông qua kế hoạch khởi nghĩa thì ngày , lại nhận được lệnh của trên đình khởi nghĩa. Các khu vực trong đất liền đều nắm được chủ trương này, riêng Hòn Khoai là đảo xa nên không biết. Đúng theo kế hoạch, 23 giờ 15 phút ngày 13-12, Khởi nghĩa Hòn Khoai do đồng chí Phan Ngọc Hiển lãnh đạo nổ ra, giành được thắng lợi, làm chủ hòn đảo; nhanh chóng thu vũ khí về đất liền để đánh chiếm căn cứ Năm Căn theo hiệp đồng từ trước.

Nhưng đất liền lại dừng khởi nghĩa, nên lực lượng Khởi nghĩa Hòn Khoai chờ suốt đêm 14-12 vẫn không thấy hiệu lệnh tấn công và cũng không liên lạc được với chỉ huy khu vực. Trong tình hình đó, chấp hành nghiêm kế hoạch cũ, đồng chí Phan Ngọc Hiển hạ lệnh tấn công địch và giành quyền làm chủ quận Kiểm Lâm. Về sau, thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp dữ dội và bắt được các chiến sĩ khởi nghĩa tại bãi Khai Long. Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí của mình bị thực dân Pháp tra tấn dã man nhưng đồng chí vẫn giữ tròn khí tiết của người cộng sản. Cuối cùng, kẻ địch hèn hạ đưa đồng chí đi xử bắn.

Khởi nghĩa Hòn Khoai thất bại nhưng là phát súng lệnh kêu gọi tinh thần đấu tranh giành độc lập, tự do của đồng bào Cà Mau. Để ghi nhớ công ơn, Đảng bộ và nhân dân Cà Mau đã lấy ngày 13-12, ngày Khởi nghĩa Hòn Khoai làm ngày truyền thống cách mạng của tỉnh, một phần nơi Đất Mũi được đặt tên là huyện Ngọc Hiển và rất nhiều trường phổ thông trong tỉnh mang tên người anh hùng Phan Ngọc Hiển.

Mới đây, chúng tôi về thăm anh Phan Thanh Trí, cháu họ của đồng chí Phan Ngọc Hiển, hiện sống ở xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển. Anh Trí hiện còn giữ một bức thư bằng thơ mà đồng chí Phan Ngọc Hiển gửi cho người yêu. Bức thư có đoạn: “Anh không thể nào lưu luyến cùng em mãi/ Em yêu anh sao bằng 25 triệu đồng bào/ Nếu ngày nào cuộc đời anh đau khổ/ Một mình em không thể an ủi được lòng/ Thôi đi, nếu yêu anh hãy trông vào Tổ quốc/ Có nhớ đến anh hãy ngó lại đồng bào”.

MÃ ĐÀ