Cùng một thời điểm này, dịch cúm A (H5N1) diễn biến ngày càng phức tạp và bệnh tiêu chảy cấp có nguồn gốc từ phẩy khuẩn tả xuất hiện trở lại đe dọa tính mạng của không ít người dân.

Thực phẩm bầy bán mất vệ sinh trên đường phố. Ảnh: Xuân Dũng

Hầu như các dịch bệnh này đều liên quan đến ăn uống mất vệ sinh và thực phẩm không bảo đảm an toàn. Tại cuộc gặp gỡ báo chí sáng qua (18-3), Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) tiếp tục cảnh báo mỗi người dân hãy đề cao cảnh giác và thực hiện tốt các biện pháp an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe, bảo vệ tính mạng của chính mình...

Từ nỗi lo của người nội trợ...

Hằng ngày ra chợ, không ít người nội trợ phải than thở: Biết ăn gì cho đúng nghĩa sạch và an toàn đây? Quả thực đó là một câu hỏi khó, vì vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm hiện nay đã và đang được coi là vấn nạn bức xúc của xã hội. Nỗi lo lắng của người tiêu dùng vẫn canh cánh hằng ngày nhưng việc quản lý và kiểm soát an toàn thực phẩm ở nước ta hiện nay vẫn còn vô cùng khó khăn và nan giải. Theo thanh tra Bộ Y tế thì tình hình vi phạm pháp luật của các cơ sở kinh doanh và chế biến thực phẩm vẫn xảy ra phổ biến trên khắp các tỉnh, thành phố. Năm 2007, cả nước có tới 50.760 cơ sở vi phạm pháp luật an toàn vệ sinh thực phẩm trong tổng số hơn 300.000 cơ sở kinh doanh chế biến thực phẩm được thanh tra (chiếm 16,35%). Tình trạng vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm như vậy là nguy cơ dẫn đến tình trạng ngộ độc thực phẩm và ẩn họa gây ra các dịch bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe nhân dân. Tính đến đầu năm 2008, cả nước đã xảy ra 248 vụ ngộ độc thực phẩm làm 7329 người mắc, trong đó có 55 người tử vong. Nguyên nhân là do vi sinh vật (90 vụ), do hóa chất (19 vụ), do độc tố tự nhiên (67 vụ) và 72 vụ ngộ độc chưa rõ nguyên nhân.

Nhận định của các chuyên gia y tế thì tình hình ngộ độc thực phẩm tập thể vẫn có nguy cơ tiếp tục tăng trong thời gian sắp tới. Bởi dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật ở rau quả, hoóc-môn tăng trưởng, dư lượng kháng sinh trong động vật còn nhiều. Việc quản lý hàng thực phẩm nhập lậu qua biên giới còn là vấn đề nan giải do đường biên dài, lực lượng chuyên ngành lại mỏng, phương tiện thiếu... Tình trạng buôn bán phụ gia thực phẩm ngoài danh mục cho phép cũng khó kiểm soát, trong đó có những loại kém chất lượng. Đặc biệt, nguyên nhân dẫn tới dịch bệnh bùng phát bắt nguồn từ thức ăn vỉa hè đường phố mất vệ sinh, thiếu an toàn nhưng chưa quản lý được do điều kiện vệ sinh cơ sở kém. Vấn đề kinh doanh thực phẩm đường phố lại khó kiểm soát. Công tác giết mổ và vệ sinh thú y hiện nay hầu hết mới chỉ làm được ở khu trung tâm (thành phố lớn, thị xã) còn lại ở nhiều nơi đều chưa bảo đảm.

Cảnh giác cao với dịch tiêu chảy cấp

6 biện pháp an toàn thực phẩm và 6 không... Để phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ an toàn cho sức khỏe, Bộ Y tế khuyến cáo mỗi người và mỗi gia đình cần thực hiện tốt 6 biện pháp an toàn thực phẩm đó là: Thực hiện “ăn chín uống sôi”. Tất cả đồ ăn thức uống cần đun sôi trước khi ăn uống. Rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn uống. Dụng cụ, bát đũa trước khi ăn cần rửa sạch và nhúng nước sôi, giữ nơi làm bếp và dụng cụ làm bếp sạch sẽ. Bảo quản thật tốt thực phẩm đã chế biến chống ruồi, bụi bặm. Xử lý phân, chất thải bảo đảm yêu cầu vệ sinh, không dùng phân tươi để bón và tưới rau. Đồng thời thực hiện 6 không: Không ăn rau sống, không ăn tiết canh, không ăn mắm tôm, mắm tép sống; không ăn gỏi cá hải sản sống; không ăn nem chạo, nem chua và không uống nước lã, nước đá mất vệ sinh.

Các mầm bệnh (vi khuẩn, ký sinh trùng, vi rút) có ở mọi nơi xung quanh ta như: trong đất, nước, cỏ cây, động vật, môi trường tự nhiên và ở người... Vì vậy, thói quen chế biến thực phẩm và điều kiện, môi trường chế biến thực phẩm không bảo đảm vệ sinh cũng là nguyên nhân làm cho các mầm bệnh nói trên nhiễm vào thực phẩm. Đó là con đường đưa vi khuẩn, phẩy khuẩn nhiễm vào cơ thể người gây ra các dịch bệnh nguy hiểm.

Theo thống kê và công bố của Bộ Y tế, chỉ trong vòng 2 tuần đầu tháng 3 đã có 9 người ở 3 tỉnh, thành phố là Hà Nội, Hà Tây và Hải Phòng đã được xét nghiệm mẫu bệnh phẩm xác nhận mắc bệnh tiêu chảy cấp. Lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội cho biết, chỉ 4 ngày từ 6 đến 10-3 tại Hà Nội đã có 7 trường hợp mắc tiêu chảy cấp nguy hiểm thuộc 4 quận: Hoàng Mai có 4 trường hợp ở 4 phường Định Công, Thanh Trì, Vĩnh Hưng, Thịnh Liệt; quận Hai Bà Trưng có một trường hợp thuộc phường Đồng Tâm; quận Hoàn Kiếm một trường hợp thuộc phường Hàng Bài và quận Đống Đa một trường hợp ở ngõ Văn Chương. Hiện tại có 4 người nghi nhiễm khác đang điều trị tại Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm Quốc gia.

Tại Hải Phòng, ông Nguyễn Văn Vy, Giám đốc Sở Y tế thành phố cho biết chỉ cũng trong vòng 6 ngày từ 11 đến 17-3 đã có 6 ca nghi nhiễm tiêu chảy cấp nguy hiểm vào điều trị tại Bệnh viện Việt-Tiệp Hải Phòng. Theo ông Vy thì 4 trong số 6 trường hợp này được xét nghiệm tại Hải Phòng đã cho kết quả dương tính với phẩy khuẩn tả, nhưng hiện các mẫu bệnh phẩm đã được gửi đến Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương để xét nghiệm đối chiếu.

Điều đáng nói hơn đã có 2 mẫu rau sống, một mẫu thịt chó chín và nhiều mẫu nước sông, hồ dương tính với vi khuẩn tả trong một nghiên cứu gần đây của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương. Tuy chưa khẳng định được nguồn phát bệnh cụ thể của các ca nhiễm tả nhưng theo điều tra ban đầu hầu hết những bệnh nhân này đều sử dụng thức ăn đường phố hoặc có liên quan tới rau sống, thịt chó, mắm tôm. Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội khẳng định, liên tiếp trong những cuộc kiểm tra gần đây của đoàn liên ngành thành phố đều phát hiện nhiều sai phạm ở các chợ, các điểm buôn bán kinh doanh hàng thực phẩm ở Hà Nội. Vẫn tồn tại ngang nhiên tình trạng buôn bán, giết mổ gia cầm, trứng chưa qua kiểm dịch, hoặc kinh doanh thức ăn chín, thức ăn đường phố không bảo đảm vệ sinh. Đây chính là nguy cơ trực tiếp nhất cho các dịch bệnh, trong đó có dịch tả có cơ hội quay trở lại.

Tiến sĩ Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, Viện đã có văn bản gửi Sở Y tế Hà Nội đề nghị tổ chức uống vắc-xin tả đợt 2 cho người dân những vùng có nguy cơ cao mắc bệnh trong thời gian sớm nhất. Đây sẽ là lần thứ 2 trong năm 2008, Hà Nội phải tổ chức cho người dân uống vắc-xin dự phòng dịch tả. Lần đầu triển khai vào tháng 1 đã có hơn 300 nghìn người Hà Nội được uống vắc-xin tả miễn phí. Trong kho của Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương hiện còn 159.000 liều vắc-xin, đủ sử dụng dự phòng cho 80 nghìn người dân. Ông Hiển nhấn mạnh nên tổ chức uống vắc-xin trước mùa hè, thời điểm có nhiều yếu tố khiến dịch tả dễ lây lan. Tuy nhiên, việc uống vắc-xin tả chỉ là một biện pháp hỗ trợ, có tác dụng bảo vệ khoảng 60%, nên quan trọng nhất vẫn là ý thức phòng bệnh của người dân để thực hiện nghiêm túc việc ăn chín, uống sôi, vệ sinh tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi ăn.

Tuy chưa bùng phát dịch trở lại nhưng chỉ trong một thời gian rất ngắn đã liên tiếp xuất hiện các ca nhiễm tả mới. Vì vậy các cơ quan chuyên môn và người dân không thể lơ là cảnh giác, nhất là trong việc giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm để phòng, tránh các dịch bệnh nguy hiểm. Hôm qua, 18-3, UBND thành phố Hà Nội đã có Công điện khẩn gửi Giám đốc các sở, ban ngành thành phố và các quận huyện chủ động thực hiện các nhiệm vụ cấp bách phòng, chống dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm.

Các chuyên gia y tế cảnh báo: Thực phẩm thiếu an toàn, mất vệ sinh luôn là hiểm họa khó lường đe dọa sức khỏe tính mạng của người dân. Để phòng, chống dịch bệnh hiệu quả, mỗi người nên hình thành thói quen ăn uống sạch sẽ và chế biến thực phẩm hợp vệ sinh. Bởi suy cho cùng, rất nhiều dịch bệnh xảy ra trong thời gian qua cũng từ việc ăn uống mà ra.

THANH MINH và TRƯỜNG GIANG